Kolla që nuk largohet për javë të tëra, ngjirja e zërit dhe nevoja e shpeshtë për të pastruar fytin mund të lidhen jo vetëm me infeksionet e rrugëve të frymëmarrjes apo alergjitë, por edhe me një problem të sistemit tretës, të njohur si refluksi laringofaringeal ose refluksi i heshtur.

Ndryshe nga refluksi klasik gastroezofageal, i cili shpesh shkakton urth dhe ndjesi djegieje në gjoks, refluksi i heshtur mund të shfaqet pa këto simptoma. Për këtë arsye, disa persona nuk e kuptojnë se shqetësimet në fyt dhe në zë mund të kenë lidhje me përmbajtjen e stomakut.

Çfarë është refluksi i heshtur?

Refluksi ndodh kur përmbajtja e stomakut kthehet prapa drejt ezofagut. Kur kjo përmbajtje, e cila mund të përfshijë acidin e stomakut dhe enzima tretëse, arrin deri në fyt ose në zonën e laringut, mund të shkaktojë irritim.

Kjo gjendje njihet si refluks laringofaringeal. Termi “i heshtur” përdoret sepse simptomat tipike të refluksit, si urthi, mund të mungojnë.

Megjithatë, jo çdo kollë apo ngjirje e zërit shkaktohet nga refluksi. Këto simptoma mund të kenë shumë shkaqe të tjera dhe kërkojnë vlerësim kur vazhdojnë për një kohë të gjatë.

Cilat janë shenjat që mund të tregojnë refluksin e heshtur?

Simptomat mund të ndryshojnë nga personi në person. Ndër më të zakonshmet janë:

• Kolla e vazhdueshme, veçanërisht pas ushqimit ose kur personi shtrihet.
• Ngjirja e zërit, sidomos në mëngjes ose pas periudhave të gjata të të folurit.
• Nevoja për të pastruar shpesh fytin, për shkak të ndjesisë së irritimit ose të pranisë së mukusit.
• Ndjesia e një pengese në fyt, sikur diçka ka mbetur aty, edhe kur nuk ka pengesë reale.
• Vështirësia ose parehatia gjatë gëlltitjes, e cila kërkon vlerësim mjekësor për të përcaktuar shkakun.
• Shija e hidhur ose acide në gojë, megjithëse kjo nuk shfaqet te të gjithë personat.

Disa njerëz përjetojnë disa nga këto simptoma njëkohësisht, ndërsa të tjerë kanë vetëm kollë ose probleme me zërin.

Pse refluksi shkakton kollë dhe ngjirje të zërit?

Kur përmbajtja e stomakut kthehet drejt fytit, ajo mund të irritojë indet e ndjeshme të laringut dhe zonën përreth kordave vokale.

Ky irritim mund të nxisë refleksin e kollës, edhe kur nuk ka infeksion në rrugët e frymëmarrjes. Po ashtu, inflamacioni ose irritimi i kordave vokale mund ta bëjë zërin të tingëllojë më i trashë, i lodhur ose i ngjirur.

Në disa raste, refluksi mund të aktivizojë reflekse nervore që lidhen me kollën, pa qenë e nevojshme që acidi të arrijë drejtpërdrejt në rrugët e frymëmarrjes.

Megjithatë, lidhja mes refluksit dhe simptomave të fytit nuk është gjithmonë e lehtë për t’u vërtetuar. Prania e refluksit nuk do të thotë automatikisht se ai është shkaku i kollës.

Cilët faktorë mund ta përkeqësojnë refluksin?

Disa faktorë mund të favorizojnë kthimin e përmbajtjes së stomakut drejt ezofagut, përfshirë:

Ngrënien para gjumit: Shtrirja menjëherë pas një vakti të madh mund ta lehtësojë shfaqjen e refluksit te disa persona.

Vaktet e mëdha: Ngrënia e sasive të mëdha mund të shtojë presionin në stomak dhe të përkeqësojë simptomat.

Mbipesha: Te disa persona, pesha e tepërt, veçanërisht në zonën e barkut, lidhet me rrezik më të lartë për refluks.

Duhanpirja: Duhani mund të ndikojë në mekanizmat që pengojnë kthimin e përmbajtjes së stomakut dhe të irritojë drejtpërdrejt fytin.

Ushqimet dhe pijet e caktuara: Kafeja, alkooli, çokollata, ushqimet pikante ose me shumë yndyrë mund t’i përkeqësojnë simptomat te disa njerëz, por jo domosdoshmërisht te të gjithë.

Si diagnostikohet refluksi i heshtur?

Diagnostikimi mund të jetë sfidues, sepse simptomat ngjajnë me ato të alergjive, astmës, infeksioneve, rrjedhjes së sekrecioneve nga hunda drejt fytit dhe problemeve të tjera të laringut.

Mjeku mund të shqyrtojë historinë e simptomave dhe të kryejë ekzaminimin e nevojshëm. Në varësi të rastit, mund të rekomandohet:

• Ekzaminimi nga mjeku otorinolaringolog, për të vlerësuar laringun dhe kordat vokale.
• Vlerësimi i sistemit tretës, nëse simptomat sugjerojnë refluks gastroezofageal.
• Monitorimi i refluksit, përmes matjeve të specializuara të aciditetit dhe, në raste të caktuara, të lëvizjes së përmbajtjes në ezofag.

Skuqja e laringut gjatë ekzaminimit, e vetme, nuk mjafton për të konfirmuar refluksin e heshtur. Gjithashtu, nuk rekomandohet që çdo person me kollë kronike të fillojë vetë trajtim me barna kundër aciditetit, pa vlerësuar shkaqet e tjera të mundshme.

Çfarë mund të ndihmojë në lehtësimin e simptomave?

Nëse refluksi dyshohet ose konfirmohet, disa ndryshime në rutinën e përditshme mund të ndihmojnë:

• Shmangni shtrirjen për rreth tri orë pas ngrënies.
• Konsumoni vakte më të vogla, nëse vaktet e mëdha ju përkeqësojnë simptomat.
• Identifikoni ushqimet dhe pijet që duket se i nxisin simptomat tuaja, pa vendosur kufizime të panevojshme në ushqyerje.
• Ngrini pjesën e sipërme të shtratit nëse simptomat shfaqen kryesisht gjatë natës.
• Shmangni duhanin.
• Nëse keni mbipeshë, diskutoni me profesionistin shëndetësor për mënyra të sigurta të menaxhimit të saj.

Trajtimi me barna, përfshirë frenuesit e pompës protonike, mund të jetë i dobishëm në raste të caktuara, por nuk funksionon për çdo person me simptoma të fytit. Zgjedhja e trajtimit duhet të bazohet në vlerësimin mjekësor.

Kur duhet të konsultoheni me mjekun?

Nëse kolla vazhdon për më shumë se tetë javë, rekomandohet vlerësim mjekësor për të identifikuar shkakun. Ngjirja e zërit që zgjat më shumë se katër javë gjithashtu duhet të vlerësohet, veçanërisht te duhanpirësit.

Kërkoni ndihmë mjekësore më shpejt nëse keni vështirësi në frymëmarrje ose gëlltitje, gjak në pështymë, dhimbje të vazhdueshme, humbje të pashpjegueshme të peshës apo një masë në qafë. Nëse vështirësia në frymëmarrje është e papritur ose e rëndë, kërkoni ndihmë urgjente.