T’u mësojmë fëmijëve vlerën e parasë nuk do të thotë vetëm t’i mësojmë të kursejnë. Do të thotë t’i ndihmojmë të kuptojnë se paratë kanë një vlerë, se burimet janë të kufizuara dhe se vendimet financiare kërkojnë përgjegjësi.

Sa më herët të fillojnë t’i kuptojnë këto koncepte, aq më shumë mundësi kanë të zhvillojnë zakone të shëndetshme financiare, të përshtatshme për moshën e tyre.

Përgjegjësia fillon me gjërat e vogla

Fëmijët mund të fillojnë të mësojnë për paranë përmes situatave të përditshme. Kur shkojnë me prindërit në dyqan, mund të kuptojnë se produktet kanë çmime të ndryshme dhe se jo gjithmonë mund t’i blejmë të gjitha gjërat që dëshirojmë.

Në vend që t’u themi vetëm “nuk mund ta blejmë”, mund t’ua shpjegojmë se familjet planifikojnë shpenzimet dhe duhet të bëjnë zgjedhje sipas nevojave dhe mundësive të tyre.

Kjo i ndihmon fëmijët të kuptojnë dallimin mes asaj që u nevojitet dhe asaj që thjesht dëshirojnë.

Kursimi i mëson fëmijët të kenë durim

Kursimi është një nga mësimet më të dobishme financiare. Për shembull, nëse fëmija dëshiron një lodër, prindërit mund ta ndihmojnë të vendosë një qëllim të vogël kursimi dhe të kuptojë se ndonjëherë duhet pritur për të arritur atë që dëshiron.

Përdorimi i një kutie kursimi ose i një kavanozi ku fëmija mund t’i shohë paratë që mbledh e bën këtë proces më konkret dhe më të kuptueshëm.

Në këtë mënyrë, fëmija fillon të mësojë planifikimin, durimin dhe kënaqësinë që vjen kur arrin një qëllim përmes përpjekjes.

Si t’ua mësojmë dallimin mes nevojave dhe dëshirave?

Jo çdo gjë që dëshirojmë është e domosdoshme. Fëmijët mund ta kuptojnë këtë dallim përmes shembujve të thjeshtë.

Ushqimi, veshmbathja dhe mjetet shkollore janë shembuj të nevojave, ndërsa një lodër e re ose një lojë tjetër mund të jetë dëshirë. Kjo nuk do të thotë se dëshirat janë të gabuara, por se duhet të mësojmë t’i planifikojmë shpenzimet.

Prindërit mund t’i përfshijnë fëmijët në vendime të vogla, si zgjedhja e një produkti mes disa alternativave ose planifikimi i blerjeve për një aktivitet familjar.

Prindërit janë shembulli më i rëndësishëm

Fëmijët mësojnë shumë duke vëzhguar sjelljen e të rriturve. Nëse prindërit planifikojnë shpenzimet, shmangin blerjet impulsive dhe flasin me qetësi për vendimet financiare, fëmijët kanë mundësi t’i përvetësojnë këto zakone.

Bisedat për paranë duhet të jenë të përshtatshme për moshën, pa i ngarkuar fëmijët me shqetësimet financiare të familjes. Qëllimi nuk është t’i bëjmë të ndihen fajtorë kur kërkojnë diçka, por t’i ndihmojmë të kuptojnë se paratë kërkojnë planifikim.

Kur duhet të fillojmë?

Mësimi për paranë mund të nisë që në moshë të hershme, përmes lojës dhe situatave të përditshme. Fëmijët e vegjël mund të mësojnë të dallojnë monedhat dhe të kuptojnë se paratë përdoren për të blerë gjëra. Me rritjen e tyre, mund të fillojnë të planifikojnë shpenzime të vogla dhe të kursejnë për një qëllim të caktuar.

Sipas Zyrës për Mbrojtjen Financiare të Konsumatorit në SHBA (CFPB), zhvillimi i aftësive financiare fillon që në fëmijëri dhe ndikohet nga përvojat e përditshme, zakonet dhe shembujt që fëmijët shohin në familje.

Një mësim që vlen për gjithë jetën

T’u mësojmë fëmijëve vlerën e parasë nuk do të thotë t’i mësojmë të përqendrohen te paratë, por t’i ndihmojmë të marrin vendime të përgjegjshme dhe të kuptojnë vlerën e planifikimit.

Përmes shembujve të thjeshtë, bisedave të hapura dhe mundësisë për të marrë vendime të vogla, fëmijët mund të zhvillojnë zakone që do t’u shërbejnë edhe në moshë madhore.