Pre, Maj 7, 2021
Banner Top
Banner Top
Paneli i patogjenëve të frymëmarrjes

Shkruan: Dr. Valbona Blaku, spec. Mjekësisë Familjare, staf në Olive Medical & Laboratory!

Infeksionet e frymëmarrjes janë të zakonshme dhe mund të jenë shumë ngjitëse, duke u përhapur nga një person në person përmes kollitjes, teshtitjes dhe kontaktit me sipërfaqet e kontaminuara. Njerëzit mund të jenë infektues para se simptomat e tyre të fillojnë disa ditë pasi ato sëmuren. Infeksionet e frymëmarrjes mund të shkaktojnë sëmundje nga e butë në te rëndë, dhe nganjëherë mund të jenë fatale. Të gjitha moshat mund të preken, por shkalla më e lartë e infeksionit dhe komplikimet më të rënda zakonisht shihen te shumë të rinjtë, te njerëzit me sistem imuniteti të dobët (të kompromentuar), dhe veçanërisht te të moshuarit. Njerëzit në kontakt të ngushtë me njëri-tjetrin ose në hapësira të mbyllura, të tilla si spitalet, shtëpitë e pleqve, shkollat dhe ushtria, gjithashtu janë në rrezik të rritur nga infeksioni.Numri i personave me infeksione të frymëmarrjes ndryshon nga viti në vit. Shenjat dhe simptomat mund të përfshijnë:Kollitja, teshtitja, shkuarje hundësh, dhimbje në fyt, dhimbje koke, Dobësi, lodhje, Dhimbje muskulore, Ethet, të dridhura, vështirësi në frymëmarrje, Oreks i ulet, Në disa raste, diarre dhe të vjella .

Disa shembuj të infeksioneve të zakonshme të frymëmarrjes përfshijnë:
• Ftohjet e zakonshme : Miliona raste të ftohjes së zakonshme ndodhin çdo vit (zakonisht të shkaktuara nga rinoviruset, por edhe nga viruset e tjera të përfshira në panelin e patogjenik te frymëmarrjes. Infeksione virale që shkaktojnë teshtitje, kollitje, dhimbje të fytit dhe hundë qe rrjedh ose të mbushur .
• Bronkiti – infeksionet mund të shkaktojnë inflamacion të rrugëve të frymëmarrjes që çojnë në mushkëri (tubat bronkial) me simptoma të tilla si kollitja, frymëmarrja dhe gulçimi.
• Croup – një infeksion i gypave të erës dhe rrugëve të frymëmarrjes që çojnë në mushkëri që shkaktojnë ngjizje zeri dhe kollë që tingëllon si një elehur qeni.
• Pneumonia – infeksion i traktit të poshtëm të frymëmarrjes që mund të shkaktojë kollitje, ethe, të dridhura, dhimbje të muskujve dhe gulçim.
• Infeksionet virale të frymëmarrjes të shkaktuara nga gripi A ose B (gripi) dhe virusi sinkytial i frymëmarrjes (RSV) janë kryesisht sezonale, me sezonin e ftohtë dhe të gripit që rrjedh nga fundi i vjeshtës deri në fillim të pranverës. Gjatë secilës sezon ekzistojnë shtame të shumta të gripit dhe një sërë virusesh të tjerë që shkaktojnë simptoma shumë të ngjashme “të ngjashme me gripin”, duke e bërë të vështirë diagnostikimin e shkakut të infeksionit bazuar në simptoma dhe histori mjekësore vetëm. Disa viruse dhe baktere mund të shkaktojnë infeksione të frymëmarrjes dhe komplikime gjatë gjithë vitit. Pse të Testohemi?Për të përcaktuar nëse kemi një infeksion të frymëmarrjes për shkak të baktereve ose viruseve , për të ndihmuar në udhëheqjen e një infeksioni të frymëmarrjes Kur të testohemi?Jo të gjithë me simptoma të infeksionit të frymëmarrjes (p.sh. ethe, dhimbje të fytit dhe kollë) testohen. Ky panel kryhet kryesisht kur jeni i sëmurë rëndë ose me rrezik të shtuar për infeksion serioz me komplikime ose infeksione të shumta (bashkë-infeksione). Si te testohemi ? Një mostër mblidhet nga pjesa e prapme e hundës dhe fytit permes shtupes nazofaringeale. Kjo bëhet duke e shtypur kokën mbrapa, atëherë shtupa futet butësisht përmes hundës, deri sa të plotësohet rezistenca (rreth 1 deri në 2 inç), pastaj të rrotullohen disa herë dhe të tërhiqet. Kjo mund të gudulis pak dhe të bëjë që sytë të lotojnë. Përndryshe, një larje hundore ose aspiratë mund të mblidhet. Një shiringë përdoret për të shtyrë një sasi të vogël të tretjes Nacl sterile në hundë, atëherë aplikohet thithje e butë (për aspiratin) ose lëngu që rezulton mblidhet në një filxhan (për një larje).Nuk keni nevojë për asnje përgatitje per proven . Qfarë po testohet?Një shumëllojshmëri e viruseve dhe disa baktereve qe mund të shkaktojnë infeksione të traktit respirator. Këto mikrobe që shkaktojnë sëmundje quhen patogjene. Paneli i patogjenëve të frymëmarrjes teston praninë e mikrobeve të shumta që shkaktojnë sëmundje në një mostër të vetme.Ndërsa një larmi e gjerë e viruseve dhe baktereve mund të shkaktojnë infeksione, lista e të zakonshmeve është shumë më e vogël. Një mjek i kujdesit shëndetësor mund të ketë një ide mbi shkakun bazuar në sezonin, shenjat dhe simptomat tuaja dhe historinë mjekësore, dhe në disa raste udhëtimi i fundit, por nuk do të jetë në gjendje të identifikojë pozitivisht mikrobin pa testuar. Paneli i patogjenit të frymëmarrjes është një test molekular që zbulon materialin gjenetik (ARN ose ADN) të disa prej patogjenëve më të zakonshëm. Mund të identifikojë bashkë-infeksionet (më shumë se një mikrob që shkakton infeksion) dhe të identifikojë mikrobet që mund të mungojnë me testimin tradicional, siç është kultura. Disa panele gjithashtu mund të identifikojnë nëntipet e mikrobeve. Rezultatet e një paneli patogjen të frymëmarrjes mund të jenë të disponueshme brenda disa orësh, në krahasim me disa testime tradicionale qe zgjasinme disa ditë.Numri dhe lloji i mikrobeve të testuara varet nga paneli specifik i përdorur. Disa panele janë të kufizuara në testimin e disa llojeve të viruseve që janë shkaqet më të zakonshme të infeksioneve të frymëmarrjes , ndërsa panelet e tjera janë më gjithpërfshirse dhe testuese për një larmi më të gjerë të viruseve të frymëmarrjes dhe baktereve në një mostër të vetme.

  1. Viruset:Gripi A dhe B (gripi), Virusi sincicial i frymëmarrjes (SARS), Virus parainfluenza, rinovirus, adenovirus, koronavirus nCOV, enterovirus, Metapneumovirus njerëzor MERS etj
  2. Bakteret:Bordetella pertussis (kollë e mirë) dhe Bordetella parapertussis, Chlamydia pneumonia, Mycoplasma pneumonia ,streptokocus prneumonia etj.

Per qfar përdoret Paneli i patogjenëve të frymëmarrjes? për të ndihmuar në diagnostikimin e shkakut të infeksionit të frymëmarrjes dhe për të ndihmuar në trajtimin udhëzues kryesisht për njerëzit që janë të sëmurë rëndë ose janë në rrezik të rritur për infeksion të rëndë me komplikime ose infeksione të shumta në të njëjtën kohë (bashkë-infeksion) , veçanërisht nëse ato janë të zgjatura dhe nuk zgjidhen pa trajtim.Shumë individë me infeksione të frymëmarrjes nuk testohen kurrë sepse shumë infeksione të frymëmarrjes në njerëz të shëndetshëm zgjidhen pa trajtim specifik dhe vetëm me përkrahje mbështetëse (p.sh. duke marrë shumë pushim dhe duke pirë shumë lëngje) ose kur keni grip (është sezoni i gripit dhe gripi është i përhapur në komunitetin tuaj), mjeku juaj mund të bëjë diagnozën bazuar në simptomat tuaja dhe t’ju trajtojë me ilaçe antivirale.

Për njerëzit me sëmundje serioze ose në rrezik të komplikimeve, panelet patogjene të frymëmarrjes mund të ndihmojnë në përcaktimin nëse një infeksion është për shkak të një virusi ose baktereve që mund të trajtohen me ilaçe.Panelet mund të diagnostikojnë gripin dhe të përjashtojnë sëmundje të tjera. Kjo mund të zvogëlojë shanset e njerëzve që përdorin antibiotikë të panevojshëm (të cilat nuk janë efektiv për infeksione virale), ndërsa rrit shanset që ata të marrin terapi anti-virale herët në sëmundje, kur është më efektive.Disa panele mund të diagnostikojnë infeksione të shkaktuara nga bakteret që mund të kërkojnë trajtim me antibiotikë.Panelet patogjene të frymëmarrjes nuk përdoren për të testuar të gjitha infeksionet e frymëmarrjes ose pacientët simptomatikë.

Qfarë do të thotë rezultati i provës? Rezultatet interpretohen në mënyrë tipike në lidhje me shenjat dhe simptomat tuaja dhe historinë mjekësore.Një rezultat pozitiv do të thotë që mikrobi i zbuluar ka të ngjarë të shkaktojë shenja dhe symptoma. Rrallë, rezultati mund të jetë pozitiv kur mikrobi nuk është i pranishëm (pozitiv i rremë). Gjithashtu, rezultati mund të jetë pozitiv kur është i pranishëm një mikrob i ndryshëm. Edhe pse janë të rralla, këto mund të ndodhin kur mikrobet janë gjenetikisht të ngjashme.Një rezultat negativ do të thotë që mikrobet e testuara nuk janë zbuluar dhe shenjat dhe simptomat tuaja mund të jenë shkaktuar nga një virus ose bakter që nuk është përfshirë në panel ose nga një gjendje tjetër. Më poshtë janë disa përjashtime:Viruset mund të derdhen me ndërprerje. Kjo do të thotë që numri i viruseve të pranishëm në kampionin tuaj të frymëmarrjes mund të ndryshojë shumë gjatë një infeksioni. Një rezultat negativ mund të tregojë që mikrobi që shkakton infeksionin tuaj nuk ishte i pranishëm ose nuk ishte i pranishëm në numer të mjaftueshëm të lartë për t’u zbuluar në mostrën e mbledhur. Eshtë gjithashtu e rëndësishme që kampioni të mblidhet siç duhet për të marrë mikrobet që mund të jenë të pranishëm. Tundja e nazofaringitit duhet të prek pjesën e pasme të hundës dhe fytit tuaj dhe mund të sjellë lot në sytë tuaj kur bëhet si duhet.Rrallë, ju mund të keni një infeksion të frymëmarrjes të shkaktuar nga një prej mikrobeve, por testi nuk e zbulon atë sepse sasia e materialit gjenetik viral ose bakterial të pranishëm në mostrën tuaj ishte shumë e vogël.Nëse rezultatet janë negative dhe simptomat vazhdojnë dhe / ose nëse pezullimi i infeksionit mbetet i lartë, atëherë mund të bëhen testime të tjera për të ndihmuar në vendosjen e një diagnose. Dhe në përgjithësi kjo kërkon pajisje dhe ekspertizë të specializuar

Cilat janë disa teste tradicionale për infeksionet e frymëmarrjes? Testimi tradicional ka përfshirë kultura virale ose bakteriale ose teste për viruse ose baktere një nga një (dhe ndonjëherë kanë nevojë për mostra të shumta) duke përdorur teste të shpejta dhe teste antigjene. Këto teste janë të dobishme, por disa baktere mund të jenë të vështira për tu rritur me sukses në kultura, dhe kulturat virale nuk janë në dispozicion në mënyrë rutinore në shumicën e laboratorëve klinikë. Shumë nga këto teste janë gjithashtu intensive, dhe mund të duhen 2-3 ditë ose më shumë për rezultate. Testet e shpejta dhe testet e antigjenit janë më të shpejta, por ato mund të mos jenë aq të mira në zbulimin e infeksioneve si metodat molekulare. Shumë laboratorë po miratojnë teste molekulare që zbulojnë materialin gjenetik të mikrobeve si mënyra më e preferuar për të diagnostikuar një infeksion respirator.

Për cdo sqarim të paqartësive tuaja në vendosjen e diagnozës së saktë mund të ju dalë në ndihmë OML, laboratori më i mirë në vend.

0 Comments

Leave a Comment

Arkiva

Kategoritë