Skleroza e shumëfishtë mendohet të jetë një sëmundje inflamatore autoimune që prek sistemin nervor qendror dhe nervat periferikë. Ajo mund të jetë e paparashikueshme dhe potencialisht paralizuese. Por jo të gjitha format e sklerozës së shumëfishtë janë të njëjta.

Çdo lloj përcaktohet nga mënyra se si sëmundja ka përparuar në trup. Lloji i sklerozës së shumëfishtë që keni mund të ndihmojë në përcaktimin e opsioneve të trajtimit dhe perspektivës afatgjatë.

Sa lloje të sklerozës së shumëfishtë ekzistojnë?
Katër llojet kryesore të sklerozës së shumëfishtë janë:

• sindroma klinikisht e izoluar
• skleroza e shumëfishtë me relaps dhe remitencë
• skleroza e shumëfishtë progresive primare
• skleroza e shumëfishtë progresive sekondare

Llojet përcaktohen nga sa shumë ka përparuar sëmundja.

Përcaktimi i llojit të sklerozës së shumëfishtë që keni mund t’ju ndihmojë të bëni vendime për trajtimin. Kuptimi i llojeve të sklerozës së shumëfishtë gjithashtu mund t’ju ndihmojë të dini çfarë të prisni gjatë rrjedhës së sëmundjes.

Sindroma klinikisht e izoluar (CIS)
CIS është një episod i vetëm simptomash neurologjike që zgjat 24 orë ose më shumë.

Simptomat e CIS nuk mund të lidhen me ethe, infeksion apo kushte të tjera. Ato shkaktohen nga inflamacioni ose demielinizimi në sistemin tuaj nervor qendror.

Ju mund të keni vetëm një simptomë (episod monofokal) ose disa simptoma (episod multifokal).

Nëse keni CIS, mund të mos keni kurrë një episod tjetër. Por ky episod mund të jetë edhe sulmi juaj i parë i sklerozës së shumëfishtë.

Nëse një MRI zbulon lezione në tru të ngjashme me ato tek njerëzit me sklerozë të shumëfishtë, ekziston një rrezik i shtuar që të keni një episod tjetër dhe të diagnostikoheni me sklerozë të shumëfishtë në vitet në vijim.

Gjatë testimit për CIS, mund të merrni diagnozën e sklerozës së shumëfishtë nëse MRI zbulon lezione të vjetra në një pjesë tjetër të sistemit nervor qendror. Kjo do të thotë se keni pasur një sulm më parë, edhe nëse nuk ishit i vetëdijshëm për të.

Një mjek mund të diagnostikojë sklerozë të shumëfishtë edhe nëse lëngu cerebrospinal përmban banda oligoklonale.

Skleroza e shumëfishtë me relaps dhe remitencë (RRMS)
RRMS është lloji më i zakonshëm i sëmundjes. Sipas Shoqatës Kombëtare të Sklerozës së Shumëfishtë, rreth 85% e njerëzve me sklerozë të shumëfishtë kanë RRMS në momentin e diagnozës.

Me RRMS, mund të përjetoni periudha me simptoma të rritura (relapse) të ndjekura nga periudha të rikuperimit të pjesshëm ose të plotë (remision).

Simptomat e zakonshme të RRMS përfshijnë:

• lodhje
• mpirje
• dobësi motorike dhe muskulare
• ndryshime në shikim
• spazma (ngurtësi muskulare)
• probleme me zorrët
• probleme me fshikëzën e urinës
• vështirësi në të menduar

Aktiviteti i sëmundjes në RRMS shfaqet zakonisht me inflamacion dhe lezione të reja në tru, por mund të zhvilloni lezione të reja pa përjetuar simptoma. Gjithashtu, RRMS mund të jetë stabil, pa aktivitet të ri në MRI ose përkeqësim të simptomave.

RRMS diagnostikohet zakonisht më herët gjatë sëmundjes. Shumica e njerëzve që marrin diagnozën e RRMS janë në të 20-at dhe 30-at.

Skleroza e shumëfishtë progresive primare (PPMS)
Rreth 15% e njerëzve me sklerozë të shumëfishtë marrin diagnozën fillestare të PPMS.

Ky lloj i sklerozës së shumëfishtë përparon ngadalë por në mënyrë të vazhdueshme që nga fillimi. Mund të ketë periudha aktiviteti të sëmundjes dhe periudha remisioni.

Megjithatë, edhe gjatë remisionit, mund të përjetoni paaftësi në rritje. Në thelb, PPMS përfshin një progresion relativisht të vazhdueshëm të sëmundjes.

Mund të keni përmirësime të vogla dhe të përkohshme me kalimin e kohës dhe periudha ku simptomat stabilizohen.

Simptomat e PPMS mund të përkojnë me ato të RRMS. Por PPMS zakonisht përfshin vështirësi në ecje, përkeqësim të mobilitetit dhe paaftësi në rritje.

PPMS zakonisht ka më pak inflamacion se RRMS. Lezionet e PPMS janë më të zakonshme në palcën kurrizore, ndërsa lezione të RRMS shfaqen më shumë në tru.

Mesatarisht, PPMS diagnostikohet 10 vjet më vonë se RRMS. PPMS prek në mënyrë të barabartë gratë dhe burrat.

Skleroza e shumëfishtë progresive sekondare (SPMS)
SPMS është një tjetër formë progresive e sklerozës së shumëfishtë. Mendohet si faza e dytë e RRMS, sepse fillimisht ndjek kursin e sëmundjes me relaps dhe remitencë, me shpërthime simptomash të ndjekura nga periudha rikuperimi.

Simptomat e SPMS mund të përkojnë me ato të RRMS. Por SPMS përfshin dëmtim ose humbje nervore, duke çuar në një progresion më të qëndrueshëm të sëmundjes.

Me SPMS, paaftësia e sklerozës së shumëfishtë nuk zhduket mes cikleve. Në vend të kësaj, kjo periudhë luhatjeje ndiqet nga një progresion i qëndrueshëm i sëmundjes. Nëse keni SPMS, mund të përjetoni remisione të vogla ose stabilizime të simptomave, por kjo nuk është gjithmonë e vërtetë.

Pa trajtim, 50% e njerëzve me RRMS zhvillojnë SPMS brenda një dekade, dhe 90% brenda 25 vjetëve.

Këto statistika mund të përmirësohen falë terapive të reja që modifikojnë sëmundjen (DMT), por kërkohet më shumë hulumtim për të kuptuar plotësisht ndikimin afatgjatë të DMT në progresionin e sklerozës së shumëfishtë.

Cili është lloji më i rëndë i sklerozës së shumëfishtë?
Një lloj i rrallë i quajtur skleroza e shumëfishtë fulminante konsiderohet forma më e rëndë e sëmundjes. Është një formë me progresion të shpejtë, që përfshin relapsa të rënda brenda 5 vjetëve nga diagnoza.

Njësoj i njohur si skleroza e shumëfishtë malinje ose skleroza e shumëfishtë Marburg, skleroza e shumëfishtë fulminante mund të kërkojë trajtim më agresiv se format e tjera të sëmundjes.

Cili është lloji më i lehtë i sklerozës së shumëfishtë?
Skleroza e shumëfishtë beninje konsiderohet forma më e butë e sëmundjes. Mendohet si një lloj i RRMS që karakterizohet nga periudha të gjata remisioni ose pak ose aspak sulme me simptoma të sklerozës së shumëfishtë.

Sa më gjatë të qëndrojë dikush me sklerozë të shumëfishtë beninje në këtë gjendje, aq më të mira janë rezultatet afatgjata.

Përmbledhja
Diagnoza e hershme e sklerozës së shumëfishtë mund të jetë sfiduese për mjekët. Megjithatë, identifikimi i sklerozës së shumëfishtë në fazën e relaps-remitencës mund të ndihmojë në fillimin e trajtimit të shpejtë dhe të reduktojë mundësinë e zhvillimit të formave më progresive të sëmundjes.

Trajtimi i hershëm dhe agresiv mund të ndihmojë në ngadalësimin ose parandalimin e progresionit të sklerozës së shumëfishtë. /Healthline/