L-teanina po bëhet gjithnjë e më e njohur si përbërës i suplementeve që premtojnë më pak stres, gjumë më të mirë dhe përqendrim më të lartë. Ajo gjendet gjithashtu natyrshëm në çaj, veçanërisht në çajin jeshil dhe të zi.

Por, pavarësisht popullaritetit në rrjetet sociale dhe në produktet që reklamohen për “qetësi dhe përqendrim”, shkenca ende nuk ka dhënë përgjigje përfundimtare për efektet e saj.

Jacob Hill, ND, specialist i mjekësisë naturopatike në Cleveland Clinic, thotë se ka një interes në rritje për L-teaninën dhe disa rezultate premtuese nga studimet, por ende nuk ka prova të mjaftueshme për të thënë se ajo mund të trajtojë një problem të caktuar shëndetësor.

Çfarë është L-teanina?

L-teanina është një aminoacid jo esencial dhe jo-proteinik që gjendet kryesisht në gjethet e çajit, si çaji jeshil dhe i zi, si dhe në disa lloje kërpudhash.

Ndryshe nga aminoacidet që përdoren nga organizmi për ndërtimin e proteinave, L-teanina nuk është një prej aminoacideve që trupi i njeriut përdor për të krijuar proteina dhe nuk është e domosdoshme për mbijetesë.

Sipas Hill, interesi për L-teaninën lidhet kryesisht me mënyrën se si ajo mund të ndikojë në neurotransmetuesit – substanca kimike që ndihmojnë trurin të rregullojë humorin, stresin dhe përqendrimin.

Ajo është lidhur gjithashtu me rritjen e aktivitetit të valëve alfa në tru, të cilat shoqërohen me një gjendje relaksi dhe përqendrimi.

Cilat janë përfitimet e mundshme?

Në treg mund të gjeni suplemente me L-teaninë që pretendojnë se ndihmojnë me gjithçka, nga gjumi deri te përqendrimi. Por provat shkencore për këto efekte janë ende të kufizuara.

Studimet aktuale ndryshojnë në madhësinë e pjesëmarrësve, dozën e përdorur, kohëzgjatjen dhe mënyrën se si janë kryer. Disa kanë dhënë rezultate pozitive, ndërsa të tjera kanë prodhuar rezultate të paqëndrueshme.

Për këtë arsye, L-teanina nuk konsiderohet aktualisht trajtim i linjës së parë për ndonjë problem specifik shëndetësor.

Mund të ndihmojë në relaksim dhe uljen e stresit

Një nga efektet më të studiuara të L-teaninës është mundësia që ajo të ndihmojë në relaksim dhe reduktimin e stresit.

Sipas Hill, disa studime sugjerojnë se L-teanina mund të ndihmojë organizmin të kalojë në një gjendje më të qetë.

Megjithatë, nevojiten studime më të mëdha për të përcaktuar nëse këto efekte janë të qëndrueshme dhe sa të rëndësishme janë në praktikë.

L-teanina nuk duhet të konsiderohet zëvendësim për mënyrat e provuara të menaxhimit të stresit dhe ankthit.

A mund të përmirësojë gjumin?

Disa studime sugjerojnë se L-teanina mund të ndihmojë në përmirësimin e cilësisë së gjumit, kryesisht duke nxitur relaksimin para gjumit.

Megjithatë, ajo nuk është një ilaç gjumi në kuptimin tradicional. Nuk është treguar se shkakton drejtpërdrejt gjumin.

Një problem tjetër është se disa studime kanë përdorur produkte ku L-teanina ishte e kombinuar me përbërës të tjerë që mund të ndikojnë në gjumë. Kjo e bën të vështirë të përcaktohet se sa nga efekti vjen vetëm nga L-teanina.

A ndihmon në përqendrim?

L-teanina shpesh promovohet për përqendrim dhe performancë mendore. Disa njerëz e përshkruajnë efektin si “përqendrim të qetë” – një gjendje ku ndiheni të fokusuar pa qenë shumë të tensionuar.

Megjithatë, edhe këtu provat nuk janë përfundimtare.

Nëse një person fle më mirë ose ndihet më pak i stresuar, ai mund të ndihet edhe më energjik dhe më i përqendruar. Por kjo nuk do të thotë domosdoshmërisht se L-teanina ka një efekt të drejtpërdrejtë në energjinë ose funksionin njohës.

“Nevojiten studime më të mëdha dhe më afatgjata për t’i përcaktuar plotësisht këto përfitime”, shpjegon Hill.

A ka rreziqe apo efekte anësore?

Studimet afatshkurtra sugjerojnë se L-teanina tolerohet mirë nga shumë të rritur, por të dhënat për sigurinë e përdorimit afatgjatë janë të kufizuara.

Efektet anësore të raportuara zakonisht janë të lehta dhe mund të përfshijnë përgjumje dhe dhimbje koke.

Megjithatë, kjo nuk do të thotë se suplementi është i përshtatshëm për të gjithë.

Doza ka rëndësi. Shumë nga studimet kanë përdorur rreth 200 deri në 400 miligramë në ditë për periudha relativisht të shkurtra. Edhe doza më të larta janë studiuar, por siguria e përdorimit afatgjatë nuk është e qartë.

Cilësia e suplementeve mund të ndryshojë. Përbërja e produkteve mund të mos jetë gjithmonë identike me atë që deklarohet në etiketë. Për këtë arsye, është e rëndësishme të zgjidhni produkte të testuara nga palë të treta.

Mund të ndërveprojë me disa ilaçe. L-teanina mund të ndikojë në efektin e disa barnave, veçanërisht atyre për tensionin e gjakut dhe qetësuesve.

Gratë shtatzëna ose që ushqejnë me gji duhet të tregohen veçanërisht të kujdesshme. Nuk ka të dhëna të mjaftueshme për sigurinë e L-teaninës në këto raste, ndaj duhet të konsultohen me mjekun para përdorimit.

A duhet ta merrni si suplement?

Nëse jeni kuriozë për L-teaninën, është e rëndësishme të mbani pritshmëritë realiste.

Hill nuk e rekomandon si trajtim të parë për një problem specifik shëndetësor. Megjithatë, për personat që kërkojnë mënyra për të mbështetur relaksimin ose menaxhimin e stresit, përdorimi i saj mund të diskutohet me një profesionist shëndetësor.

Një mënyrë e thjeshtë për të marrë L-teaninë është përmes ushqimit. Çajrat, përfshirë çajin jeshil dhe matcha, përmbajnë sasi natyrale të këtij aminoacidi.

Nëse zgjidhni një suplement, Hill rekomandon të tregoheni të kujdesshëm dhe të kërkoni produkte cilësore, të testuara nga palë të treta.

Është veçanërisht e rëndësishme të flisni me mjekun nëse merrni ilaçe ose keni probleme të tjera shëndetësore.

Suplementi nuk është gjithmonë zgjidhja më e mirë

Edhe pse L-teanina po tërheq shumë vëmendje, provat shkencore ende nuk janë aq të forta sa për të bërë pretendime të mëdha për efektet e saj.

Sipas Hill, qasjet që lidhen me stilin e jetesës duhet të jenë ndër hapat e parë për menaxhimin e stresit. Aktiviteti fizik, ushtrimet e shtrirjes, joga dhe teknikat e tjera të menaxhimit të stresit mund të ndihmojnë si në mirëqenien fizike, ashtu edhe në atë mendore.

Pra, L-teanina mund të jetë një fushë interesante për kërkime të mëtejshme, por për momentin nuk duhet parë si një zgjidhje e provuar për ankthin, pagjumësinë apo problemet me përqendrimin.