A ju ndodh të hapni telefonin për të parë një lajm dhe, pa e kuptuar, të kaloni një kohë të gjatë duke lexuar lajme shqetësuese, negative apo të frikshme?

Ky zakon, i njohur si “doomscrolling”, përshkruan përdorimin e vazhdueshëm të rrjeteve sociale apo aplikacioneve të lajmeve për të konsumuar përmbajtje negative, edhe kur ajo na bën të ndihemi më keq.

Sipas Susan Albers, PsyD, psikologe në Cleveland Clinic, ky zakon mund të ndikojë në mirëqenien mendore dhe fizike, duke shtuar stresin, ankthin dhe lodhjen mendore.

Pse bëjmë “doomscrolling”?

Kur bota duket e pasigurt ose kërcënuese, truri ynë kërkon informacione për të kuptuar se çfarë po ndodh. Kështu, pasi lexojmë një lajm shqetësues, mund të ndiejmë nevojën për të kërkuar edhe më shumë informacion.

Albers e përshkruan këtë si një zakon që mund të bëhet automatik. Mund të mos e kuptoni fare se po e bëni: sapo keni një moment të lirë, merrni telefonin dhe filloni të lëvizni nëpër ekran.

Shpesh, njeriu mund t’i thotë vetes se thjesht dëshiron të jetë i informuar. Por, sipas Albers, mund të ketë edhe një faktor tjetër.

Kur ndihemi keq, mund të kërkojmë përmbajtje që përputhet me gjendjen tonë emocionale. Në këtë mënyrë, leximi i lajmeve negative mund të përforcojë edhe më shumë ndjenjat negative.

Hulumtimet mbi “doomscrolling” kanë dhënë rezultate të ndryshme sa i përket grupeve që e praktikojnë më shpesh këtë sjellje, ndaj nuk mund të thuhet me siguri se një grup i caktuar është gjithmonë më i prirur ndaj saj.

Si ta kuptoni nëse po bëni “doomscrolling”?

Përdorimi i telefonit është pjesë e jetës së përditshme, por disa shenja mund të tregojnë se përdorimi po kthehet në një zakon problematik.

Mund të jetë “doomscrolling” nëse:

• kontrolloni rrjetet sociale ose aplikacionet e lajmeve sapo zgjoheni ose para se të flini;
• ndieni nevojë të vazhdueshme për të qëndruar të informuar;
• rifreskoni vazhdimisht faqet për të parë nëse ka përditësime të reja;
• humbni ndjesinë e kohës duke kaluar nga një lajm shqetësues te tjetri;
• ndiheni të stresuar, të shqetësuar ose të lodhur nga ajo që lexoni, por vazhdoni të shikoni;
• përdorimi i telefonit fillon të ndikojë në gjumin, punën ose përqendrimin;
• e keni të vështirë të përqendroheni te aktivitete të tjera.

Si ndikon “doomscrolling” në shëndet?

Konsumimi i vazhdueshëm i lajmeve negative mund të ndikojë në mënyrën se si ndihemi dhe sillemi gjatë ditës.

Në aspektin mendor, mund të shtojë stresin dhe ankthin dhe të krijojë ndjenja pafuqie, pesimizmi dhe lodhjeje mendore.

Në aspektin fizik, qëndrimi për një kohë të gjatë para ekranit, veçanërisht gjatë natës, mund të ndikojë në gjumin. Përmbajtja shqetësuese gjithashtu mund t’ju bëjë të ndiheni të tensionuar ose të mbingarkuar.

Në sjellje, zakoni i lëvizjes pa fund nëpër rrjete sociale mund t’ju largojë nga aktivitetet e përditshme dhe të ndikojë në punë, marrëdhënie dhe rutinën tuaj.

Sipas Albers, ekspozimi i vazhdueshëm ndaj përmbajtjeve stresuese mund të shoqërohet edhe me aktivizimin e reagimit të trupit ndaj stresit.

Si ta ndaloni “doomscrolling”?

Albers sugjeron disa mënyra për të kufizuar këtë zakon.

1. Vendosni kufij

2. Pyeteni veten: “Pse po e kontrolloj telefonin?”

3. Ngadalësoni ritmin e leximit

4. Vini re se si ndiheni

5. Mbajeni veten të angazhuar

6. Bëni një pushim nga rrjetet sociale

7. Kërkoni ndihmë nëse nuk arrini ta ndaloni

Mund të gjeni edhe diçka pozitive

Sipas Albers, edhe momentet kur e kuptoni se keni rënë në ciklin e “doomscrolling” mund të përdoren për reflektim.

Në vend që të vazhdoni të konsumoni lajme negative, ndaloni dhe pyesni veten: Çfarë po më tregon kjo për atë që vlerësoj në jetën time? Për çfarë jam mirënjohës?

Qëllimi nuk është të injoroni lajmet apo problemet që ndodhin në botë, por të gjeni një mënyrë më të shëndetshme për t’u informuar pa lejuar që përmbajtja negative t’ju mbajë të bllokuar para ekranit.