Kur marrim rezultatet e analizave të gjakut, vlerat e kolesterolit mund të duken si një varg numrash të vështirë për t’u interpretuar. Megjithatë, ato japin informacion të rëndësishëm për rrezikun e sëmundjeve të zemrës dhe enëve të gjakut. Nuk mjafton të shohim vetëm kolesterolin total: rëndësi kanë edhe LDL-ja, HDL-ja, trigliceridet dhe gjendja e përgjithshme shëndetësore. 

Çfarë janë LDL dhe HDL? 

Kolesteroli është substancë yndyrore që i nevojitet organizmit për membranat qelizore dhe prodhimin e disa hormoneve. Ai transportohet në gjak përmes lipoproteinave. LDL-ja, e quajtur shpesh “kolesteroli i keq”, mund të kontribuojë në grumbullimin e pllakave yndyrore në muret e arterieve kur është e lartë. HDL-ja ndihmon transportimin e kolesterolit nga indet drejt mëlçisë, por një vlerë e lartë e saj nuk e anulon automatikisht rrezikun nga LDL-ja. 

Pse nuk mjafton një numër i vetëm? 

Profili lipidik zakonisht përfshin kolesterolin total, LDL-në, HDL-në dhe trigliceridet. Mjeku mund të marrë parasysh edhe kolesterolin jo-HDL ose apolipoproteinën B në situata të caktuara. Rezultatet interpretohen bashkë me moshën, tensionin e gjakut, diabetin, pirjen e duhanit, historinë familjare dhe sëmundjet e mëparshme kardiovaskulare. Për këtë arsye, një vlerë që kërkon vetëm këshillim te një person mund të kërkojë trajtim te një tjetër. 

Çfarë ndikon në vlera? 

Ushqimi i pasur me yndyra të ngopura, mungesa e aktivitetit fizik, duhani dhe disa gjendje shëndetësore mund të ndikojnë në profilin lipidik. Edhe trashëgimia ka rol të rëndësishëm: disa persona kanë LDL shumë të lartë pavarësisht zakoneve të shëndetshme. Ndryshimet në stilin e jetesës ndihmojnë, por jo gjithmonë e zëvendësojnë nevojën për barna. 

Si të kujdesemi për zemrën? 

Një model ushqyerjeje me perime, fruta, drithëra integrale, bishtajore, arra dhe yndyra të pangopura, së bashku me aktivitetin fizik të rregullt, mund të përmirësojë shëndetin kardiovaskular. Kufizimi i duhanit dhe kontrolli i tensionit e i sheqerit në gjak janë po aq të rëndësishëm. Nëse mjeku rekomandon statina apo trajtim tjetër, vendimi lidhet me rrezikun e përgjithshëm, jo vetëm me një analizë. 

Kur të konsultohemi? 

Rezultatet duhet të diskutohen me mjekun, sidomos kur LDL-ja është shumë e lartë, ka histori familjare të infarktit në moshë të re ose ekzistojnë sëmundje të tjera. Analizat nuk duhen interpretuar si diagnozë më vete; ato janë pjesë e vlerësimit dhe planit të parandalimit.