Insulina është hormon që ndihmon glukozën të kalojë nga gjaku në qeliza, ku përdoret për energji. Rezistenca ndaj insulinës ndodh kur qelizat e muskujve, yndyrës dhe mëlçisë nuk i përgjigjen insulinës aq mirë sa duhet. Për ta kompensuar këtë, pankreasi mund të prodhojë më shumë insulinë. Për një kohë, niveli i sheqerit në gjak mund të mbetet normal, prandaj gjendja shpesh kalon pa u vënë re.
Pse zhvillohet?
Rezistenca ndaj insulinës ndikohet nga një ndërthurje faktorësh: predispozita familjare, yndyra e tepërt rreth barkut, aktiviteti i pamjaftueshëm fizik, gjumi jo i rregullt dhe disa gjendje hormonale. Ajo mund të shfaqet edhe te persona që nuk kanë mbipeshë. Sindroma e vezoreve policistike (PCOS) shpesh shoqërohet me rezistencë ndaj insulinës, por jo çdo person me PCOS e ka atë.
A ka simptoma?
Shumë njerëz nuk kanë shenja të qarta. Ndonjëherë mund të shfaqen zona të lëkurës më të errëta dhe me teksturë kadifeje, veçanërisht në qafë ose sqetulla, të njohura si acanthosis nigricans. Megjithatë, as lodhja dhe as dëshira për ëmbëlsira nuk mjaftojnë për të vendosur diagnozën. Vlerësimi bëhet duke parë historinë mjekësore, faktorët e rrezikut dhe analizat për çrregullime të glukozës.
Si vlerësohet rreziku?
Mjeku mund të kërkojë glukozën esëll, hemoglobinën e glikuar (HbA1c) ose, në raste të caktuara, testin oral të tolerancës ndaj glukozës. Këto analiza ndihmojnë të identifikohet prediabeti ose diabeti. Matja e insulinës esëll dhe llogaritjet si HOMA-IR përdoren në disa kontekste, por nuk janë teste standarde të vetme për diagnostikimin rutinë të rezistencës ndaj insulinës.
Çfarë ndryshimesh ndihmojnë?
Aktiviteti fizik i rregullt e përmirëson ndjeshmërinë ndaj insulinës, edhe pa humbje të madhe në peshë. Ushqyerja me perime, bishtajore, drithëra integrale, burime proteinash dhe yndyrna të pangopura, si dhe kufizimi i pijeve me sheqer, mund të ndihmojnë. Nëse ekziston mbipeshë, edhe një ulje modeste e peshës mund të sjellë përfitime metabolike. Gjumi dhe trajtimi i apnesë së gjumit, kur është e pranishme, janë gjithashtu të rëndësishëm.
A nevojiten barna?
Jo çdo person me rezistencë ndaj insulinës ka nevojë për barna. Në raste të caktuara, veçanërisht kur ka prediabet me rrezik të lartë, mjeku mund të shqyrtojë metforminën ose trajtime të tjera sipas gjendjes. Barnat nuk duhen nisur pa këshillë mjekësore. Qëllimi nuk është vetëm një numër në analizë, por ulja afatgjatë e rrezikut për diabet të tipit 2 dhe sëmundje kardiovaskulare.
