Ndoshta ju ka ndodhur të ngriheni shpejt nga shtrati ose karrigia dhe për disa sekonda të ndieni marramendje, turbullim të shikimit apo dobësi. Një shkak i mundshëm është rënia e presionit të gjakut gjatë kalimit nga pozicioni shtrirë ose ulur në këmbë, e njohur si hipotension ortostatik.
Çfarë ndodh në organizëm?
Kur ngrihemi, graviteti bën që një pjesë e gjakut të grumbullohet përkohësisht në këmbë dhe në pjesën e poshtme të trupit. Normalisht, sistemi nervor dhe enët e gjakut reagojnë shpejt për të ruajtur qarkullimin drejt trurit. Nëse ky kompensim është i pamjaftueshëm, presioni mund të bjerë dhe të shfaqen simptoma. Klinikisht, hipotensioni ortostatik përkufizohet shpesh si rënie e presionit sistolik me të paktën 20 mmHg ose diastolik me të paktën 10 mmHg brenda tre minutave nga ngritja në këmbë.
Cilat janë shenjat?
Marramendja, turbullimi i shikimit, dobësia, ndjesia se do të bini të fikët dhe, ndonjëherë, humbja e vetëdijes janë simptoma të mundshme. Ato shpesh lehtësohen kur personi ulet ose shtrihet. Megjithatë, marramendja ka shumë shkaqe të tjera, prandaj vetëm kjo ndjesi nuk mjafton për diagnozë.
Çfarë mund ta shkaktojë?
Dehidratimi, humbja e gjakut, qëndrimi i gjatë në shtrat, disa medikamente dhe probleme të sistemit nervor autonom mund të kontribuojnë. Hipotensioni ortostatik është më i zakonshëm te të moshuarit, por mund të shfaqet në çdo moshë. Mjeku mund të masë presionin dhe pulsin në pozicione të ndryshme dhe të vlerësojë shkaqet e mundshme.
Si të veprojmë kur na ndodh?
Nëse ndieni marramendje gjatë ngritjes, uluni ose shtrihuni për të shmangur rrëzimin. Ngrihuni gradualisht, veçanërisht në mëngjes. Hidratimi i mjaftueshëm mund të ndihmojë në disa raste, por shtimi i kripës ose ndryshimi i barnave nuk duhet bërë pa këshillë mjekësore, sidomos nëse keni probleme me zemrën, veshkat ose tensionin.
Kur duhet kontroll?
Kërkoni vlerësim mjekësor nëse episodet përsëriten, shkaktojnë rrëzime ose shoqërohen me të fikët. Dhimbja në gjoks, vështirësia në frymëmarrje, dobësia e papritur e njërës anë të trupit ose humbja e vetëdijes kërkojnë ndihmë urgjente. Shkaku i simptomave përcakton edhe trajtimin.
