Kontrollet e rregullta mjekësore janë një nga mënyrat më të rëndësishme për parandalimin e sëmundjeve dhe zbulimin e tyre në fazat e hershme. Megjithatë, shumë gra i shtyjnë vizitat te mjeku për shkak të mungesës së kohës, frikës nga rezultatet ose bindjes se duhet të kërkojnë ndihmë vetëm kur shfaqen simptoma.

Disa probleme shëndetësore, përfshirë tensionin e lartë të gjakut dhe ndryshimet parakanceroze të qafës së mitrës, mund të zhvillohen pa shenja të dukshme. Për këtë arsye, kontrollet parandaluese duhet të përshtaten me moshën, historinë familjare dhe faktorët individualë të rrezikut.

Pap-testi dhe testi për HPV

Kanceri i qafës së mitrës lidhet kryesisht me infeksionin e vazhdueshëm me lloje të caktuara të virusit të papillomës njerëzore (HPV). Pap-testi identifikon ndryshimet qelizore në qafën e mitrës, ndërsa testi HPV zbulon praninë e llojeve të virusit me rrezik të lartë.

Këto ekzaminime ndihmojnë në identifikimin e ndryshimeve para se ato të zhvillohen në kancer. Mosha kur duhet të fillojë depistimi dhe shpeshtësia e testimit varen nga udhëzimet shëndetësore, lloji i testit dhe rezultatet e mëparshme.

Kontrolli i gjinjve dhe mamografia

Mamografia është një ekzaminim që përdoret për zbulimin e hershëm të kancerit të gjirit, ndonjëherë edhe para se të shfaqet një kokërr e prekshme.

Nevoja dhe shpeshtësia e mamografisë varen nga mosha dhe rreziku individual. Gratë me histori familjare të kancerit të gjirit ose faktorë të tjerë të rëndësishëm mund të kenë nevojë për vlerësim më të hershëm.

Gjithashtu, nuk duhet të neglizhohen ndryshimet e reja në gji, si kokrrat, ndryshimet e lëkurës, tërheqja e thithkës ose sekrecionet e pazakonta. Në këto raste, duhet kërkuar vlerësim mjekësor pa pritur kontrollin e radhës.

Matja e tensionit arterial

Tensioni i lartë i gjakut shpesh nuk shkakton simptoma, por mund të rrisë rrezikun për sëmundje të zemrës, goditje në tru dhe dëmtime të veshkave.

Matja periodike e tensionit ndihmon në identifikimin e hershëm të këtij problemi. Frekuenca e kontrolleve duhet të përshtatet sipas rezultateve, moshës dhe faktorëve të rrezikut.

Analizat e kolesterolit dhe sheqerit në gjak

Nivelet e larta të kolesterolit dhe diabeti mund të mbeten të pazbuluara për një kohë të gjatë. Për këtë arsye, analizat e gjakut mund të jenë pjesë e kontrolleve parandaluese, në varësi të moshës dhe gjendjes shëndetësore.

Analiza e kolesterolit ndihmon në vlerësimin e rrezikut për sëmundje kardiovaskulare, ndërsa matja e glukozës në gjak ose analiza HbA1c mund të ndihmojë në identifikimin e diabetit.

Gratë që kanë pasur diabet gestacional gjatë shtatzënisë, që kanë sindromën e vezoreve policistike ose faktorë të tjerë rreziku mund të kenë nevojë për monitorim më të afërt.

Kontrolli gjinekologjik dhe shëndeti menstrual

Vizita te gjinekologu nuk duhet të kufizohet vetëm në shtatzëni ose në rastet kur shfaqen dhimbje.

Cikli menstrual shumë i çrregullt, gjakderdhja e pazakontë, dhimbjet e forta gjatë menstruacioneve dhe dhimbja gjatë marrëdhënieve seksuale mund të kërkojnë vlerësim mjekësor.

Këto simptoma mund të lidhen me gjendje të ndryshme, përfshirë endometriozën, fibromat ose sindromën e vezoreve policistike. Diagnostikimi i hershëm mund të ndihmojë në menaxhimin e simptomave dhe në parandalimin e disa komplikimeve.

Kontrolli i tiroides dhe vlerësimi i anemisë

Lodhja e vazhdueshme, rënia e flokëve, ndryshimet e pashpjeguara në peshë, ndjeshmëria ndaj të ftohtit dhe çrregullimet menstruale mund të kenë shkaqe të ndryshme, përfshirë problemet me tiroiden ose mungesën e hekurit.

Në varësi të simptomave, mjeku mund të rekomandojë hemogramën, ferritinën për vlerësimin e rezervave të hekurit dhe analizën TSH për funksionin e tiroides.

Këto analiza nuk janë domosdoshmërisht të nevojshme çdo vit për të gjitha gratë, por mund të jenë të rëndësishme kur ekzistojnë simptoma ose faktorë rreziku.

Kontrolli i shëndetit të kockave

Osteoporoza është një sëmundje që dobëson kockat dhe rrit rrezikun e frakturave. Rreziku rritet veçanërisht pas menopauzës, por ndikohet edhe nga historia familjare, disa barna dhe frakturat e mëparshme.

Densitometria e kockave, e njohur si DEXA, përdoret për të vlerësuar dendësinë minerale të kockave. Nevoja për këtë ekzaminim përcaktohet sipas moshës dhe faktorëve individualë të rrezikut.

Shëndeti mendor është po aq i rëndësishëm

Kontrollet parandaluese nuk lidhen vetëm me shëndetin fizik. Ankthi, depresioni, pagjumësia dhe rraskapitja emocionale mund të ndikojnë ndjeshëm në jetën e përditshme dhe në shëndetin e përgjithshëm.

Ndryshimet e vazhdueshme të humorit, humbja e interesit për aktivitetet e zakonshme, shqetësimi i vazhdueshëm ose vështirësitë me gjumin nuk duhet të shpërfillen. Biseda me mjekun mund të ndihmojë në identifikimin e nevojës për mbështetje profesionale.

Kur duhet të fillojnë këto kontrolle?

Nuk ekziston një kalendar i vetëm që vlen për çdo grua. Disa ekzaminime rekomandohen sipas grupmoshave, ndërsa të tjerat varen nga simptomat, historia familjare dhe faktorët personalë të rrezikut.

Është e rëndësishme të kuptohet se kontrollet parandaluese nuk e zëvendësojnë vizitën te mjeku kur shfaqen simptoma të reja. Gjakderdhja pas menopauzës, një kokërr e re në gji ose dhimbja e fortë dhe e papritur kërkojnë vlerësim mjekësor pa pritur kontrollin e radhës.

Kujdesi për shëndetin nuk duhet të fillojë vetëm kur shfaqet një problem. Kontrollet e përshtatura sipas nevojave individuale mund të ndihmojnë në zbulimin e hershëm të sëmundjeve dhe në marrjen e masave të duhura në kohë.