A ju ka ndodhur të zgjoheni pak minuta para se të bjerë alarmi, edhe pse nuk e keni dëgjuar ende? Mund të duket sikur trupi e di saktësisht se kur duhet të zgjohet. Në fakt, pas këtij fenomeni qëndron një mekanizëm interesant i organizmit: ora biologjike.
Trupi ka orën e vet
Në trurin tonë ndodhet një strukturë që ndihmon në rregullimin e ritmit cirkadian, ciklit afërsisht 24-orësh që ndikon në gjumë, zgjim, temperaturën e trupit dhe procese të tjera.
Kur shkojmë për të fjetur dhe zgjohemi në orare të ngjashme çdo ditë, trupi fillon të krijojë një rutinë. Me kalimin e kohës, ai “mëson” se kur zakonisht vjen koha për t’u zgjuar.
Hormonet përgatitin trupin për zgjim
Para zgjimit, organizmi fillon gradualisht të kalojë nga gjumi drejt gjendjes së zgjimit. Niveli i kortizolit, një hormon që lidhet edhe me vigjilencën dhe reagimin ndaj stresit, zakonisht rritet në orët e mëngjesit.
Ndërkohë, melatonina, hormoni që ndihmon trupin të përgatitet për gjumë, bie ndërsa afrohet mëngjesi.
Këto ndryshime ndihmojnë që trupi të bëhet gradualisht më vigjilent, edhe para se të dëgjojmë alarmin.
Rutina luan rol të madh
Nëse zakonisht zgjoheni në orën 7:00, trupi mund të fillojë ta parashikojë këtë orar. Për këtë arsye, pas një rutine të qëndrueshme, mund të ndodhë që të hapni sytë në 6:55 pa pasur nevojë për alarm.
Sa më e rregullt të jetë rutina e gjumit, aq më e parashikueshme bëhet edhe koha e zgjimit.
Po nëse zgjohemi para alarmit kur jemi në stres?
Kjo mund të ndodhë gjithashtu. Stresi dhe ankthi mund ta bëjnë gjumin më të lehtë dhe të shkaktojnë zgjime më të shpeshta gjatë natës ose herët në mëngjes.
Nëse dikush është shumë i shqetësuar për një takim, provim, udhëtim ose ngjarje të rëndësishme, truri mund të mbetet më vigjilent dhe të zgjohet më herët se zakonisht.
A është normale të zgjohesh para alarmit?
Po. Nëse zgjoheni vetë pak minuta para alarmit dhe ndiheni të pushuar, zakonisht nuk ka asgjë për t’u shqetësuar.
Megjithatë, nëse zgjoheni shumë herët çdo ditë, nuk mund të flini përsëri dhe gjatë ditës ndiheni të lodhur, kjo mund të lidhet me stresin, çrregullimet e gjumit ose faktorë të tjerë dhe mund të jetë e dobishme të konsultoheni me mjekun.
Pra, nuk është se trupi e “di” orën në kuptimin e mirëfilltë. Ora jonë biologjike përdor rutinën, dritën dhe sinjale të tjera për të parashikuar se kur duhet të flemë dhe kur duhet të zgjohemi.
