Marrja e barnave sipas udhëzimeve të mjekut është një nga mënyrat më efektive për të mbrojtur shëndetin dhe për të mbajtur nën kontroll sëmundjet kronike. Megjithatë, sipas të dhënave të publikuara nga SingleCare, rreth 20–30% e recetave nuk tërhiqen kurrë nga farmacia, ndërsa afërsisht 50% e pacientëve me sëmundje kronike nuk i marrin barnat ashtu siç janë përshkruar.
Mosrespektimi i trajtimit mund të ketë pasoja serioze. SingleCare vlerëson se kjo lidhet me rreth 125.000 vdekje çdo vit në Shtetet e Bashkuara dhe me të paktën 10% të shtrimeve në spital. Përveç ndikimit në shëndetin e pacientëve, mosmarrja e barnave sipas rekomandimeve krijon edhe një barrë të madhe financiare për sistemin shëndetësor, me kosto që arrijnë nga 100 deri në 289 miliardë dollarë në vit.
Sipas American Medical Association (AMA), përputhshmëria me trajtimin (medication adherence) nënkupton marrjen e barnave në dozën e duhur, në kohën e caktuar dhe për aq kohë sa është përshkruar nga mjeku. Shoqata thekson se një pacient konsiderohet se e ndjek trajtimin në mënyrë të rregullt nëse merr të paktën 80% të barnave të përshkruara. Ndërkohë, Organizata Botërore e Shëndetësisë (WHO) thekson se për terapitë afatgjata, përputhshmëria nuk kufizohet vetëm te marrja e ilaçeve, por përfshin edhe ndjekjen e rekomandimeve për ushqyerjen, aktivitetin fizik dhe ndryshimet në stilin e jetesës.
Mosmarrja e barnave sipas udhëzimeve mund ta bëjë të vështirë për mjekun të vlerësojë nëse trajtimi po funksionon ose nëse duhet ndryshuar doza apo vetë medikamenti. Gjithashtu, sipas informacionit të publikuar nga SingleCare, sëmundjet kronike mund të përparojnë më shpejt në mungesë të trajtimit, duke rritur rrezikun për komplikacione serioze, vizita në urgjencë dhe shtrime në spital.
Arsyet pse pacientët nuk i marrin barnat janë të ndryshme. Disa nuk e pranojnë seriozitetin e sëmundjes ose nuk besojnë se trajtimi do të jetë i dobishëm, sidomos kur përfitimet nuk janë të menjëhershme. Të tjerë harrojnë t’i marrin ilaçet rregullisht, ndërsa për shumë pacientë kostoja e barnave mbetet një pengesë e rëndësishme. Sipas specialistëve , jo rrallëherë pacientët detyrohen të zgjedhin mes blerjes së ilaçeve dhe mbulimit të shpenzimeve të tjera të domosdoshme.
Edhe kompleksiteti i trajtimit mund ta bëjë më të vështirë respektimin e tij. Marrja e disa barnave në orare të ndryshme, nevoja që ato të konsumohen me ose pa ushqim, si edhe kufizimet lidhur me disa ushqime, mund të ndikojnë në përputhshmërinë me terapinë. Përveç kësaj, efektet anësore mund t’i bëjnë disa pacientë të ndërpresin trajtimin para kohe.
Një marrëdhënie e mirë mes pacientit dhe profesionistit shëndetësor luan rol kyç në suksesin e trajtimit. Pacientët që ndihen të dëgjuar dhe të mbështetur kanë më shumë gjasa t’i ndjekin rekomandimet mjekësore. Megjithatë, qasja e kufizuar në shërbimet shëndetësore ose mungesa e sigurimit shëndetësor mund të jenë pengesa shtesë.
Përmirësimi i përputhshmërisë me trajtimin është i mundur përmes disa hapave të thjeshtë. Specialistët rekomandojnë që pacientët t’i informojnë mjekët dhe farmacistët për të gjitha barnat që përdorin, në mënyrë që të shmangen kombinimet e panevojshme ose të rrezikshme. Në disa raste mund të përdoren barna që kombinojnë disa substanca aktive në një tabletë të vetme, duke e bërë trajtimin më praktik për pacientin.
Farmacistët dhe mjekët këshillojnë gjithashtu që pacientët të bëjnë pyetje sa herë që marrin një recetë të re. Ata duhet të dinë nëse ilaçi merret në mëngjes apo në mbrëmje, me apo pa ushqim, si edhe nëse duhet të shmangin ushqime ose pije të caktuara. Njohja e këtyre udhëzimeve ndihmon në rritjen e efektivitetit të trajtimit dhe në uljen e rrezikut të efekteve të padëshiruara.
Përdorimi i kutive organizuese për barna, alarmeve ose aplikacioneve në telefon mund t’i ndihmojë pacientët të mos harrojnë dozat e përditshme. Gjithashtu, organizimi paraprak i barnave para udhëtimeve ose ndryshimeve në rutinën ditore ndihmon në vazhdimësinë e trajtimit.
National Institutes of Health (NIH) rekomandon që pacientët të përgatisin pyetje përpara vizitës te mjeku, të mbajnë shënime gjatë konsultës dhe të kërkojnë sqarime për çdo paqartësi. Instituti thekson gjithashtu rëndësinë e komunikimit të hapur me mjekun ose farmacistin nëse pacienti ka vështirësi për ta ndjekur terapinë, qoftë për shkak të kostos, efekteve anësore apo arsyeve të tjera.
Ekspertët këshillojnë gjithashtu që marrja e barnave të bëhet pjesë e rutinës së përditshme, duke e lidhur atë me aktivitete të zakonshme, si larja e dhëmbëve ose ngrënia e mëngjesit. Nëse kjo nuk mjafton, alarmet ose aplikacionet në telefon mund të jenë një ndihmë e vlefshme.
Në fund, marrja e barnave sipas udhëzimeve është një investim në shëndetin afatgjatë. Kontrolli i mirë i tensionit të gjakut, diabetit dhe sëmundjeve të tjera kronike lidhet me një jetë më të gjatë dhe me cilësi më të mirë. Bashkëpunimi i vazhdueshëm me mjekun dhe farmacistin mbetet çelësi për një trajtim të suksesshëm dhe për rezultate më të mira shëndetësore.
