Cila ishte gjëja e fundit që i kërkuat një chatbot-i me inteligjencë artificiale të bënte për ju?

Ndoshta i kërkuat një strukturë eseje për t’ju ndihmuar të përgjigjeni në një pyetje të vështirë, të ofrojë një analizë të thelluar të një grupi të madh të dhënash, ose të kontrollojë nëse letra juaj e motivimit përputhet me përshkrimin e vendit të punës.

Siç raporton BBC, disa ekspertë shqetësohen se delegimi i këtyre lloj detyrave do të thotë që truri juaj po punon më pak dhe madje mund të dëmtojë aftësitë tuaja të të menduarit kritik dhe zgjidhjes së problemeve.

Në fillim të këtij viti, Instituti i Teknologjisë i Masaçusetsit (MIT) publikoi një studim që tregonte se njerëzit që përdorën ChatGPT për të shkruar ese shfaqën më pak aktivitet në rrjetet e trurit që lidhen me përpunimin njohës gjatë kryerjes së ushtrimit.

Këta persona gjithashtu nuk arrinin të citonin nga esetë e tyre aq lehtë sa ata që nuk përdorën një chatbot me AI në studim.

Studiuesit thanë se studimi i tyre tregonte “çështjen urgjente të shqyrtimit të një rënieje të mundshme të aftësive të të nxënit”.

Të 54 pjesëmarrësit u rekrutuan nga MIT dhe universitete të afërta. Aktiviteti i trurit të tyre u regjistrua duke përdorur elektroencefalografinë (EEG), e cila përfshin vendosjen e elektrodave në skalp.

Disa nga prompt-et e përdorura nga pjesëmarrësit përfshinin kërkesa që AI të përmbledhte pyetjet e eseve, të gjente burime, si dhe të përmirësonte gramatikën dhe stilin.

AI u përdor gjithashtu për të gjeneruar dhe artikuluar ide, por disa përdorues menduan se nuk ishte shumë e mirë në këtë drejtim.

“AI e bën shumë të lehtë gjetjen e përgjigjeve”

Veçmas, Universiteti Carnegie Mellon dhe Microsoft, i cili operon Copilot, zbuluan se aftësitë e njerëzve për zgjidhjen e problemeve mund të zvogëlohen nëse ata bëhen tepër të varur nga AI.

Ata anketuan 319 punonjës të sektorit të zyrave që përdornin mjete AI për punën e tyre të paktën një herë në javë, duke i pyetur se si aplikonin të menduarin kritik gjatë përdorimit të tyre.

Ata analizuan 900 shembuj detyrash të dhëna AI-së, që varionin nga analizimi i të dhënave për të nxjerrë njohuri të reja deri te kontrolli nëse një punë përmbushte rregulla të caktuara.

Studimi zbuloi se një besim më i lartë në aftësinë e mjetit për të kryer një detyrë lidhej me “më pak përpjekje për të menduar në mënyrë kritike”.

“Ndërsa GenAI mund të përmirësojë efikasitetin e punonjësve, ajo mund të pengojë angazhimin kritik me punën dhe potencialisht të çojë në një varësi afatgjatë nga mjeti dhe në ulje të aftësive për zgjidhje të pavarur të problemeve.”

Nxënësit e shkollave në Mbretërinë e Bashkuar u anketuan në mënyrë të ngjashme për një studim të publikuar në tetor nga Oxford University Press (OUP).

Studimi zbuloi se gjashtë nga dhjetë mendonin se AI kishte ndikuar negativisht në aftësitë e tyre në lidhje me punën shkollore.

Pra, me shpërthimin masiv të përdorimit të AI-së, a janë aftësitë tona njohëse në rrezik rënieje?

Jo domosdoshmërisht, thotë Dr Alexandra Tomescu, specialiste e AI gjenerative në OUP, e cila punoi në studimin me nxënësit.

“Hulumtimi ynë na tregon se nëntë nga dhjetë nxënës thonë se AI i ka ndihmuar të zhvillojnë të paktën një aftësi të lidhur me shkollën, qoftë zgjidhjen e problemeve, kreativitetin apo përsëritjen.”

“Por në të njëjtën kohë, rreth një e katërta deklarojnë se përdorimi i AI-së e bëri shumë të lehtë kryerjen e punës për ta. Pra, kemi një pamje mjaft të nuancuar.”

Ajo shton se shumë nxënës duan më shumë udhëzime se si të përdorin AI-në.

ChatGPT, i cili ka më shumë se 800 milionë përdorues aktivë çdo javë sipas drejtuesit Sam Altman, ka publikuar një set prej 100 prompt-esh për nxënësit, të dizajnuara për t’i ndihmuar ata të përfitojnë sa më shumë nga teknologjia.

Por prof. Wayne Holmes, i cili studion aspektet kritike të inteligjencës artificiale dhe arsimit në University College London (UCL), thotë se kjo nuk mjafton.

Ai dëshiron që të bëhen shumë më tepër kërkime akademike mbi efektet e mjeteve të AI-së në të nxënë, përpara se nxënësit dhe studentët të inkurajohen t’i përdorin ato.

Ai na thotë: “Sot nuk ka prova të pavarura në shkallë të gjerë për efektivitetin e këtyre mjeteve në arsim, apo për sigurinë e tyre, apo madje për idenë se ato kanë ndikim pozitiv.”

Rezultate më të mira, por mësim më i dobët?

Prof. Holmes i referohet kërkimeve mbi atrofizimin njohës, ku aftësitë dhe kapacitetet e një personi përkeqësohen pas përdorimit të AI-së.

Ai thotë se kjo ka qenë një problem për radiologët që përdorin mjete AI për t’i ndihmuar të interpretojnë rrezet X përpara se të diagnostikojnë pacientët.

Një studim i Shkollës Mjekësore të Harvardit, i publikuar vitin e kaluar, zbuloi se ndihma nga AI përmirësoi performancën e disa klinicistëve, por dëmtoi të tjerët, për arsye që studiuesit ende nuk i kuptojnë plotësisht.

Autorët bënë thirrje për më shumë punë kërkimore mbi mënyrën se si njerëzit ndërveprojnë me AI-në, në mënyrë që të kuptojmë si të përdorim këto mjete për të “rritur performancën njerëzore dhe jo për ta dëmtuar atë”.

Prof. Holmes ka frikë se studentët, si në shkollë ashtu edhe në universitet, mund të bëhen tepër të varur nga AI për të bërë punën e tyre dhe të mos zhvillojnë aftësitë themelore që ofron arsimi.

Një ese e një studenti mund të marrë nota më të mira falë ndihmës së AI-së, por pyetja është nëse ata përfundojnë duke kuptuar më pak.

Siç e shpreh prof. Holmes: “Produktet e tyre janë më të mira, por në fakt të nxënit e tyre është më i dobët.”

Jayna Devani, e cila drejton arsimin ndërkombëtar në OpenAI, kompania që zotëron ChatGPT, dhe që ndihmoi në sigurimin e një marrëveshjeje me Universitetin e Oksfordit, thotë se kompania është “shumë e vetëdijshme për këtë debat aktual”.

Ajo i thotë BBC-së: “Ne patjetër nuk mendojmë se studentët duhet ta përdorin ChatGPT për të deleguar punën”.

Sipas saj, përdorimi më i mirë është si një tutor dhe jo thjesht si një ofrues përgjigjesh.

Shembulli që ajo jep është ai i një studenti që zhvillon një dialog me ChatGPT duke përdorur modalitetin e studimit.

Ju shkruani pyetjen që po ju krijon vështirësi dhe chatbot-i mund ta zbërthejë në pjesë dhe t’ju ndihmojë ta kuptoni.

Shembulli që ajo jep është ai i një studenti që po bën një detyrë vonë natën për një temë që nuk e kupton plotësisht.

“Nëse ju keni një prezantim që duhet ta mbani dhe është mesnatë, ju nuk do t’i dërgoni email tutorit tuaj universitar për të kërkuar ndihmë,” thotë ajo.

“Mendoj se potenciali është vërtet aty që ChatGPT të përshpejtojë të nxënit, kur përdoret në mënyrë të synuar.”

Por prof. Holmes këmbëngul se çdo student që përdor mjete AI duhet të jetë i vetëdijshëm se si funksionon arsyetimi i tyre dhe si kompanitë që i ofrojnë trajtojnë të dhënat. Ai thekson se rezultatet duhet gjithmonë të kontrollohen.

“Nuk është thjesht versioni më i fundit i kalkulatorit,” thotë ai, duke përshkruar aftësitë dhe ndikimet e gjera të AI-së.

“Nuk u them kurrë studentëve të mi se nuk duhet ta përdorin AI-në. Por ajo që përpiqem të them është: shikoni, ne duhet t’i kuptojmë të gjitha këto aspekte të ndryshme, në mënyrë që ju të mund të merrni vendime të informuara.” /BBC/