Diabeti kufizon aftësinë e trupit për të kontrolluar sasinë e glukozës, ose sheqerit, në gjak. Vëmendja ndaj simptomave të hershme të tipit 1 dhe tipit 2 të diabetit mund të ndihmojë në diagnostikimin në kohë dhe parandalimin e komplikacioneve.

Dy llojet kryesore të diabetit janë tipi 1 dhe tipi 2, ku tipi 2 është më i zakonshmi.

Të dyja pengojnë trupin që të prodhojë dhe përdorë hormonin e insulinës në mënyrë efektive. Insulina lejon trupin të përpunojë sheqerin në gjak dhe të sigurojë që ai të qëndrojë në nivele të shëndetshme. Nëse niveli i sheqerit në gjak bëhet shumë i lartë, mund të dëmtojë qelizat dhe të shkaktojë komplikacione në të gjithë trupin.

Sipas Shoqatës Amerikane të Diabetit, në vitin 2018 rreth 26.8 milion njerëz në Shtetet e Bashkuara ishin diagnostikuar me diabet. Prej tyre, afërsisht 1.6 milion kishin diabet tip 1.

Ndërkohë, ata vlerësojnë se 7.3 milion të tjerë kishin diabet të pa-diagnostikuar në të njëjtin vit. Po ashtu, në vitin 2015, rreth 88 milion njerëz kishin prediabet, që do të thotë nivele të larta sheqeri në gjak që tregojnë rrezikun për zhvillimin e diabetit.

Njohja e simptomave të hershme të diabetit mund t’i ndihmojë njerëzit të kuptojnë kur është momenti për të kërkuar ndihmë mjekësore. Diagnostikimi dhe trajtimi i hershëm mund të parandalojë dëmtimet afatgjata.

Shenjat dhe simptomat

• lodhje
• uri gjatë ose pak pas një vakti
• humbje peshe, pavarësisht se hani më shumë
• etje e madhe
• urinim i shpeshtë
• shikim i turbullt
• shërim i ngadaltë i prerjeve dhe mavijosjeve
• ndjesi shpimi, dhimbje ose mpirje në duar ose këmbë
• acanthosis nigricans, një problem që shkakton ndryshime në ngjyrën dhe teksturën e lëkurës në qafë, sqetulla, ijë dhe vende të tjera, duke bërë që të duket si mëndafsh ose më e trashë

Vlen të përmendet se faktorë të tillë si mosha dhe gjendja e përgjithshme shëndetësore mund të ndikojnë në mënyrën se si dikush përjeton këto simptoma.

Diabeti tip 1 tek foshnjat dhe fëmijët e vegjël

Fëmijët kanë më shumë gjasa të zhvillojnë diabet tip 1 sesa tip 2. Kujdestari mund të vërejë:

• lodhje
• uri të fortë
• humbje të pashpjegueshme peshe
• ndryshime në shikim
• infeksione kërpudhore, që mund të shfaqen si skuqje nga pelena
• erë e ëmbël në frymëmarrje
• sjellje të pazakontë, si nervozizëm, shqetësim ose ndryshime të humorit

Diabeti tip 1 tek të rriturit

Ky lloj zakonisht shfaqet në fëmijëri, por mund të ndodhë në çdo moshë. Një person duhet të shkojë tek mjeku nëse ka:

• humbje të pashpjegueshme peshe
• etje të madhe
• urinim të shpeshtë
• shikim të turbullt
• infeksione kërpudhore të përsëritura
• shërim të ngadaltë të plagëve dhe mavijosjeve

Diabeti tip 2

Shumë njerëz mësojnë që kanë diabet tip 2 vetëm gjatë një kontrolli rutinë. Të tjerë shkojnë tek mjeku për shkak të simptomave ose komplikacioneve.

Simptomat e komplikacioneve të diabetit përfshijnë:

• infeksione të lëkurës ose kruarje
• ndryshime në sy dhe shikim
• ndjesi shpimi, dhimbje, mpirje dhe dobësi në duar dhe këmbë
• qarkullim i dobët dhe ulçera në këmbë
• etje ose gojë e thatë
• erë e ëmbël në frymëmarrje
• probleme me veshkat

Parandalimi i komplikacioneve

Sa më shpejt që një person me diabet të marrë diagnozën, aq më shpejt mund të fillojë trajtimi, i cili fokusohet në rregullimin e niveleve të sheqerit në gjak.

Hiperglicemia është emri mjekësor për nivele të larta të sheqerit në gjak. Ajo mund të ndodhë kur plani i trajtimit nuk është i mjaftueshëm për të kontrolluar diabetin ose kur diçka pengon ndjekjen e këtij plani.

Pa trajtim, hiperglicemia mund të shkaktojë komplikacione si:

Ketoacidoza diabetike

Ketoacidoza diabetike (DKA) është një gjendje e shpejtë ku në trup grumbullohen substanca të quajtura ketone. Ketonet janë produkte anësore që formohen kur trupi digjet yndyrën për energji.

DKA mund të zhvillohet brenda pak orësh dhe mund të jetë kërcënuese për jetën. Shenjat dhe simptomat e hershme janë:

• vështirësi në frymëmarrje
• gojë shumë e thatë
• nivele të larta sheqeri në gjak
• nivele të larta ketonesh në urinë

Më pas mund të ndodhin:

• lodhje
• lëkurë e thatë ose e skuqur
• nauze, të vjella ose dhimbje barku
• vështirësi në frymëmarrje
• vështirësi në përqendrim
• konfuzion
• erë e ëmbël në frymëmarrje

Çdo person me këto simptoma duhet të marrë ndihmë urgjente mjekësore.

Komplikacionet afatgjata të diabetit

Këto shfaqen zakonisht në jetë më vonë nëse nuk ka trajtim efektiv:

• sëmundje të zemrës
• goditje në tru
• dështim të veshkave
• humbje të shikimit

Disa njerëz me komplikacione afatgjata mund të kenë nevojë edhe për amputim të një gjymtyrë.

Trajtimi i hershëm i diabetit, qofshin të dy llojet, ndihmon në parandalimin e këtyre problemeve.

Shkaqet

Diabeti tip 1 dhe tip 2 kanë shkaqe të ndryshme.

Diabeti tip 1

Ndodh kur sistemi imunitar sulmon qelizat në pankreas që prodhojnë insulinë.

Si pasojë, trupi nuk prodhon mjaftueshëm insulinë për të përpunuar dhe kontrolluar sheqerin në gjak.

Njerëzit me diabet tip 1 kanë nevojë për insulinë gjatë gjithë jetës, si dhe për terapi dhe kujdes të tjerë.

Shkaktarët e saktë nuk janë plotësisht të qartë, por faktorët gjenetikë dhe mjedisorë, si viruset, mund të kenë rol.

Diabeti tip 2

Personi me diabet tip 2 ose nuk prodhon mjaftueshëm insulinë, ose trupi nuk e përdor atë si duhet, një gjendje e njohur si rezistencë ndaj insulinës.

Kjo bën që sheqeri të grumbullohet në gjak, duke shkaktuar simptoma dhe, pa trajtim, komplikacione.

Diabeti tip 2 zakonisht shfaqet tek të rriturit e moshuar, por mund të prekë edhe të rinjtë.

Faktorët e rrezikut për diabetin tip 2

Mosha e shtyrë është faktori më i rëndësishëm i rrezikut.

Të tjerë faktorë përfshijnë: diabetin më të shpeshtë tek amerikanët e zinj dhe amerikanët vendas, mbipeshën, mungesën e aktivitetit fizik, yndyrën e tepërt në bark, diabetin gestacional gjatë shtatzënisë, presionin e lartë të gjakut, moshën mbi 35 vjeç dhe historinë familjare.

Diagnostikimi dhe trajtimi

Mjeku zakonisht diagnostikon diabetin duke pyetur për simptomat dhe duke urdhëruar një analizë gjaku për të parë nivelet e sheqerit.

Nëse nuk ka simptoma, mund të bëhet një test i dytë për konfirmim.

Trajtimi varet nga lloji i diabetit. Një person me diabet tip 1 duhet të marrë insulinë çdo ditë, përmes injeksioneve ose pompave.

Personat me diabet tip 2 rekomandohet të ndjekin strategji vetëkujdesi dhe të përdorin medikamente të përshkruara, përfshirë insulinën nëse nevojitet.

Është e rëndësishme të ndiqet plani i trajtimit dhe të konsultohet mjeku nëse ka vështirësi ose efekte anësore.

Përmbledhje

Njohja e simptomave të hershme të diabetit ndihmon për diagnostikim dhe trajtim në kohë, duke parandaluar komplikacionet që mund të jenë shumë serioze.

Kushdo që dyshon se mund të ketë diabet duhet të kontaktojë mjekun sa më parë. /Medical News Today/