Koha kur hani mëngjesin mund të ndikojë në rrezikun për sëmundje të zemrës. Disa të dhëna sugjerojnë se ngrënia e mëngjesit pas orës 9 të mëngjesit mund të përkeqësojë rezultatet kardiovaskulare, sidomos tek gratë.
Si ndikon koha e vakteve në rrezikun për sëmundje të zemrës
Një studim i vitit 2023 ishte ndër të parët që identifikoi një lidhje të mundshme mes kohës së vakteve dhe rrezikut për sëmundje të zemrës.
“Studimet e mëparshme kanë gjetur lidhje të mundshme mes shmangies së mëngjesit dhe shëndetit më pak të favorshëm metabolik,” tha Bernard Srour, PharmD, PhD, MPH, një nga autorët e studimit. “Nuk dihet shumë për lidhjen mes kohës së vakteve dhe sëmundjeve kardiovaskulare.”
Studiuesit mblodhën të dhëna nga mbi 103,000 të rritur (shumica gra) pjesëmarrës në studimin NutriNet-Santé, një grup i madh francez që ka ndjekur zakonet e tyre shëndetësore që nga viti 2009.
Ata analizuan mesatarisht 5.7 ditë të regjistrimeve ushqimore 24-orëshe gjatë 7.2 viteve. U zbulua se njerëzit që hanin mëngjes pas orës 9 të mëngjesit kishin rrezik më të lartë për sëmundje të zemrës, dhe çdo orë shtesë vonese e rriste edhe më shumë këtë rrezik.
E njëjta gjë ishte e vërtetë për vonesën e vaktit të fundit të ditës. Njerëzit që hanin darkë pas orës 21:00 kishin 28% rrezik më të lartë për sëmundje cerebrovaskulare krahasuar me ata që hanin para orës 20:00.
Sëmundjet cerebrovaskulare janë gjendje që ndikojnë furnizimin me gjak të trurit, dhe mungesa e oksigjenit mund të shkaktojë dëmtime.
Ndikon në ritmin cirkadian
“Koha e vakteve rregullon orët biologjike që përfshihen në shumë funksione cirkadiane si rregullimi i presionit të gjakut, metabolizmi dhe sekretimi hormonal,” tha Srour.
Secili prej këtyre faktorëve luan një rol të rëndësishëm në shëndetin e zemrës.
Ul ndjeshmërinë ndaj insulinës
Ritmi juaj cirkadian ndikon fuqishëm në ndjeshmërinë ndaj insulinës, pra sa mirë e përdor trupi juaj sheqerin nga ushqimi. Në mëngjes jeni më të ndjeshëm ndaj insulinës sesa në mbrëmje.
Kur kjo ndjeshmëri bie dhe shfaqet rezistenca ndaj insulinës, mund të çojë në inflamacion, çrregullime të enëve të gjakut dhe hipertension.
Duke e vonuar vaktin e parë, mund të keni përthithje më të dobët të insulinës dhe rrezik më të lartë për sëmundje të zemrës, tha kardiologu Bhupendar Tayal, MD.
Dëmton metabolizmin
Ngrënia vonë në mbrëmje, kur melatonina (hormoni i gjumit) është në nivel të lartë, mund të pengojë trupin të metabolizojë ushqimin siç duhet.
Një studim i vitit 2020 zbuloi se ngrënia vonë në darkë lidhej me shtim në peshë dhe dobësim të metabolizmit të yndyrës. Obeziteti është i lidhur fort me sëmundjet e zemrës, prandaj ngrënia vonë mund ta rrisë rrezikun.
Kufizime që duhen pasur parasysh
Edhe pse studimi i vitit 2023 gjeti një lidhje të rëndësishme mes orarit të vakteve dhe sëmundjeve të zemrës, ai ka disa kufizime. Rezultatet tregojnë një korrelacion, jo domosdoshmërisht shkakësi.
Pjesëmarrësit që hanin më vonë në darkë kishin edhe sjellje më pak të shëndetshme si pirja e duhanit, alkool më i lartë dhe orare më të vona gjumi.
Është e mundur që këto sjellje, dhe jo vetëm koha e vakteve, të ndikojnë në rritjen e rrezikut.
Kur duhet ta hani mëngjesin?
Nuk ka një orar unik që funksionon për të gjithë, por disa modele mund të jenë më të favorshme për zemrën.
“Studimi ynë tregon se mund të jetë e dobishme të hahet herët në mëngjes dhe të ndalet së ngrëni herët në mbrëmje për të siguruar një periudhë të gjatë agjërimi gjatë natës,” tha Srour. Megjithatë, duhen më shumë kërkime për të konfirmuar rezultatet.
Është gjithashtu e rëndësishme të hani rregullisht. “Shmangia e vakteve, sidomos e mëngjesit, nuk këshillohet sepse çon në obezitet,” tha Tayal.
Ngrënia vonë në darkë është lidhur gjithashtu me rritjen e obezitetit, i cili rrit rrezikun e sëmundjeve të zemrës.
“Metabolizmi ynë është i ulët në mbrëmje për shkak të niveleve më të larta të melatoninës,” tha Tayal. “Koha ideale është një mëngjes i hershëm (varësisht nga ora kur zgjoheni) dhe një vakt mbrëmjeje të paktën tre orë para gjumit.”
Mënyra të thjeshta për të ulur rrezikun për sëmundje të zemrës
Përveç rregullimit të kohës së vakteve, fokusi duhet të jetë tek përmbajtja e ushqimit.
Zgjidhni një dietë të pasur me fruta, perime, drithëra të plota, arra dhe peshk, si dieta mesdhetare ose DASH.
“Shmangia e ushqimeve me shumë kripë dhe ulja e konsumit të alkoolit është shumë e rëndësishme,” tha Tayal.
Rekomandimet e Shoqatës Amerikane të Zemrës për një dietë të shëndetshme për zemrën përfshijnë:
- Proteina të dobëta
- Sheqerna të pakta
- Produkte të bulmetit me yndyrë të ulët
- Ushqime minimalisht të përpunuara
- Shumë fruta dhe perime
- Drithëra të plota
Nuk është problem nëse herë pas here hani mëngjes me vonesë ose darkë vonë. Ajo që ka rëndësi është që shumicën e kohës të mbështeteni te këto ushqime për të mbrojtur shëndetin e zemrës.
