Meningjiti është një sëmundje serioze që shkakton inflamacion të cipave mbrojtëse që rrethojnë trurin dhe palcën kurrizore. Ai mund të prekë njerëzit e çdo moshe, por foshnjat dhe fëmijët e vegjël janë veçanërisht të rrezikuar, pasi simptomat e tyre mund të jenë të vështira për t’u dalluar.

Njohja e hershme e shenjave është shumë e rëndësishme, sepse meningjiti, veçanërisht ai bakterial, mund të përparojë shpejt dhe të bëhet kërcënues për jetën.

Çfarë e shkakton meningjitin?

Meningjiti mund të shkaktohet nga viruse, baktere dhe, më rrallë, nga kërpudhat ose faktorë të tjerë. Meningjiti viral është shpesh më i lehtë, ndërsa meningjiti bakterial konsiderohet urgjencë mjekësore dhe kërkon trajtim të menjëhershëm.

Simptomat fillestare mund të ngjajnë me ato të një infeksioni të zakonshëm, prandaj prindërit duhet t’i kushtojnë vëmendje jo vetëm temperaturës, por edhe ndryshimeve në sjelljen dhe gjendjen e përgjithshme të fëmijës.

Si ta dalloni meningjitin te fëmijët?

Shenjat mund të ndryshojnë sipas moshës së fëmijës dhe nuk shfaqen domosdoshmërisht të gjitha njëkohësisht.

Disa nga simptomat më të zakonshme janë:

• Temperatura e lartë: Mund të jetë një nga shenjat e para, por meningjiti mund të shfaqet edhe pa temperaturë të lartë, veçanërisht te foshnjat e vogla.
• Dhimbja e fortë e kokës: Fëmijët më të rritur mund të ankohen për dhimbje koke të pazakontë ose të fortë.
• Ngurtësimi i qafës: Fëmija mund të ketë vështirësi në lëvizjen e qafës ose të ndiejë dhimbje kur e lëviz.
• Të vjellat dhe të përzierat: Sidomos kur shoqërohen me dhimbje koke, temperaturë ose përkeqësim të gjendjes.
• Ndjeshmëria ndaj dritës: Fëmija mund të shqetësohet nga drita e fortë.
• Përgjumja e pazakontë: Fëmija mund të jetë shumë i plogësht, të zgjohet me vështirësi ose të mos reagojë si zakonisht.
• Konfuzioni dhe irritimi: Mund të shfaqen ndryshime të papritura në sjellje, hutim ose të qara të pazakonta.

Është e rëndësishme të theksohet se ngurtësimi i qafës dhe ndjeshmëria ndaj dritës mund të mungojnë, sidomos te fëmijët e vegjël. Prindërit nuk duhet të presin shfaqjen e të gjitha simptomave për të kërkuar ndihmë mjekësore.

Cilat janë shenjat e meningjitit te foshnjat?

Te foshnjat, meningjiti mund të jetë më i vështirë për t’u dalluar, sepse ato nuk mund ta shprehin me fjalë dhimbjen apo shqetësimin që ndiejnë.

Prindërit duhet të tregojnë kujdes nëse foshnja:

• Refuzon ushqimin ose pi dukshëm më pak se zakonisht.
• Ka temperaturë të lartë ose temperaturë jashtëzakonisht të ulët.
• Është shumë e përgjumur, e plogësht ose zgjohet me vështirësi.
• Qan vazhdimisht, ka të qara të pazakonta ose nuk qetësohet kur mbahet në krahë.
• Ka trup të tendosur ose, përkundrazi, duket jashtëzakonisht e plogësht.
• Ka fryrje të pjesës së butë në majë të kokës, e njohur si fontanela.
• Ka frymëmarrje të shpejtë ose duket se po përkeqësohet.

Te foshnjat nën tre muaj, temperatura prej 38°C ose më shumë kërkon vlerësim urgjent mjekësor, edhe nëse foshnja duket mirë.

Skuqjet në lëkurë: Një shenjë që nuk duhet neglizhuar

Një nga shenjat që mund të shfaqet te meningjiti meningokoksik është një skuqje e lëkurës që nuk zbehet kur shtypet. Ajo mund të duket si pika të vogla të kuqe ose vjollcë dhe mund të përhapet me shpejtësi.

Megjithatë, skuqja nuk shfaqet te të gjithë fëmijët me meningjit dhe mund të mungojë në fazat e hershme të sëmundjes. Prandaj, mungesa e saj nuk do të thotë se fëmija nuk është në rrezik.

Nëse fëmija ka skuqje që nuk zbehet nën presion dhe duket i sëmurë, duhet të kërkoni menjëherë ndihmë urgjente mjekësore. Mos prisni që skuqja të përhapet ose të shfaqen simptoma të tjera.

Kur duhet të kërkoni ndihmë mjekësore?

Nëse dyshoni për meningjit, mos prisni që simptomat të përkeqësohen. Kërkoni menjëherë ndihmë mjekësore nëse fëmija ka temperaturë të shoqëruar me përgjumje të pazakontë, dhimbje të fortë koke, ngurtësim të qafës, konfuzion ose skuqje që nuk zbehet kur shtypet.

Nëse fëmija nuk zgjohet lehtë, ka kriza konvulsive, vështirësi në frymëmarrje ose nuk reagon normalisht, telefononi urgjencën.

Meningjiti nuk mund të diagnostikohet vetëm nga simptomat. Mjekët mund të kërkojnë analiza të gjakut dhe, kur është e nevojshme, analiza të lëngut cerebrospinal për të përcaktuar shkakun e infeksionit. Nëse dyshohet për meningjit bakterial, trajtimi urgjent nuk duhet të vonohet.

A mund të parandalohet meningjiti?

Disa forma të meningjitit mund të parandalohen përmes vaksinimit. Vaksinat kundër Haemophilus influenzae tip b (Hib), pneumokokut dhe meningokokut mbrojnë nga disa prej baktereve që mund të shkaktojnë meningjit. Vaksinat e rekomanduara dhe disponueshmëria e tyre ndryshojnë sipas vendit dhe moshës së fëmijës.

Higjiena e duarve, mosndarja e gotave dhe takëmeve, si dhe shmangia e kontaktit të afërt me persona të sëmurë mund të ndihmojnë në uljen e përhapjes së disa infeksioneve.

Në rastet kur një fëmijë diagnostikohet me sëmundje meningokoksike, personat që kanë pasur kontakt të afërt me të mund të kenë nevojë për antibiotikë parandalues, sipas vlerësimit të mjekut ose autoriteteve shëndetësore.

Çfarë duhet të mbajnë mend prindërit?

Meningjiti mund të fillojë me simptoma që ngjajnë me një infeksion të zakonshëm, por gjendja e fëmijës mund të përkeqësohet shpejt. Për këtë arsye, prindërit duhet të vëzhgojnë me kujdes ndryshimet në sjellje, ushqyerje, nivelin e energjisë dhe reagimin e fëmijës.

Mesazhi më i rëndësishëm është ky: mos prisni shfaqjen e të gjitha simptomave dhe mos u mbështetni vetëm te temperatura apo skuqjet e lëkurës. Nëse fëmija duket rëndë i sëmurë ose ka shenja që sugjerojnë meningjit, kërkoni menjëherë ndihmë mjekësore. Vlerësimi dhe trajtimi i hershëm mund të jenë vendimtarë për jetën dhe shëndetin e tij.