Sot, më 12 gusht 2026, qielli do të ofrojë një nga fenomenet më spektakolare astronomike të vitit: një eklips diellor total. Gjatë këtij fenomeni, Hëna do të kalojë mes Tokës dhe Diellit dhe për pak minuta do të bllokojë plotësisht dritën e Diellit në zonat që ndodhen në rrugën e eklipsit total.

Eklipsi total do të jetë i dukshëm në Groenlandë, Islandë, veri të Rusisë, në Oqeanin Atlantik, Spanjë dhe në një pjesë të vogël të Portugalisë. Në shumë vende të tjera të Evropës, përfshirë rajonin tonë, do të shihet vetëm një pjesë e Diellit e mbuluar nga Hëna.

Por çfarë ndodh në të vërtetë gjatë një eklipsi?

Hëna nuk është duke “mbuluar” Diellin në kuptimin fizik. Ajo thjesht ndodhet në një pozicion të tillë mes Tokës dhe Diellit, saqë nga perspektiva jonë duket sikur po kalon përpara tij. Për shkak të madhësive dhe distancave të tyre, Hëna mund ta mbulojë pothuajse në mënyrë perfekte diskun e Diellit.

Gjatë fazës totale, qielli mund të errësohet sikur po afrohet nata, ndërsa rreth Hënës bëhet e dukshme korona e Diellit – atmosfera e jashtme e tij, e cila zakonisht është shumë e zbehtë për t’u parë përballë dritës së fortë të Diellit. Faza e totalitetit zgjat vetëm pak minuta dhe në pjesën më të madhe të rrugës së eklipsit është më pak se dy minuta.

Një nga momentet më spektakolare është i ashtuquajturi “unaza e diamantit”, që mund të shfaqet menjëherë para ose pas totalitetit, kur një rreze e fortë drite e Diellit duket në skajin e Hënës.

Por ka edhe një rregull shumë të rëndësishëm: gjatë një eklipsi të pjesshëm, Dielli nuk duhet parë drejtpërdrejt me sy të lirë. Për ta vëzhguar në mënyrë të sigurt duhen përdorur syze speciale për eklipse ose një pajisje e certifikuar për vëzhgimin e Diellit.

Dhe ndoshta pjesa më interesante është se një eklips diellor nuk ndodh çdo muaj, edhe pse Hëna kalon mes Tokës dhe Diellit çdo muaj. Arsyeja është se orbita e Hënës është e anuar në raport me orbitën e Tokës rreth Diellit. Vetëm kur të tre trupat qiellorë rreshtohen në mënyrën e duhur mund të ndodhë një eklips.