Shumë njerëz mendojnë se analizat e gjakut duhen bërë vetëm kur shfaqen simptoma ose kur ndihen të sëmurë. Megjithatë, mjekët theksojnë se kontrollet periodike mund të ndihmojnë në zbulimin e hershëm të problemeve shëndetësore, edhe kur nuk ka asnjë shenjë të dukshme.
Shumë sëmundje zhvillohen në heshtje. Tensioni i lartë i gjakut, diabeti, kolesteroli i lartë, çrregullimet e tiroides apo mungesa e hekurit mund të mos japin simptoma në fazat e para, por mund të zbulohen përmes analizave të thjeshta laboratorike.
Analizat rutinë nuk janë të njëjta për të gjithë. Ato varen nga mosha, gjinia, historia familjare, mënyra e jetesës dhe sëmundjet ekzistuese. Për këtë arsye, është mjeku ai që vendos se cilat analiza janë të nevojshme dhe sa shpesh duhet të kryhen.
Në një kontroll rutinë, mjeku mund të rekomandojë analiza si hemograma e plotë, niveli i sheqerit në gjak, profili i yndyrnave (kolesteroli dhe trigliceridet), funksioni i mëlçisë dhe veshkave, si dhe analiza të tjera sipas nevojës. Në disa raste mund të rekomandohet edhe kontrolli i vitaminës D, hekurit ose funksionit të tiroides, veçanërisht nëse ekzistojnë faktorë rreziku.
Personat me histori familjare të sëmundjeve të zemrës, diabetit, tensionit të lartë ose disa llojeve të kancerit mund të kenë nevojë për kontrolle më të shpeshta. Po ashtu, analizat periodike janë të rëndësishme edhe për personat që marrin medikamente për një kohë të gjatë, pasi ndihmojnë në monitorimin e efekteve të trajtimit.
Është po aq e rëndësishme të shmanget edhe kryerja e analizave pa rekomandim mjekësor. Bërja e testeve të panevojshme mund të çojë në rezultate që kërkojnë hetime të mëtejshme, edhe kur nuk ka një problem real shëndetësor. Për këtë arsye, analizat duhet të zgjidhen në bazë të nevojës dhe jo thjesht nga dëshira për të kontrolluar “gjithçka”.
Edhe nëse ndiheni mirë, një kontroll periodik mund të jetë një investim për shëndetin tuaj. Zbulimi i hershëm i një problemi rrit mundësinë e trajtimit të suksesshëm dhe mund të parandalojë komplikacione në të ardhmen.
Shëndeti nuk matet vetëm nga mungesa e simptomave. Në shumë raste, analizat rutinë janë mënyra më e mirë për të kuptuar se si po funksionon organizmi dhe për të ndërhyrë në kohë, nëse është e nevojshme.
