Intervistoi: Shëndrit Lumi

Në këtë kohë pandemie të shkaktuar nga virusi COVID-19 oksigjeni e ka të vështirë depërtimin në trupin tonë për shkak të dëmeve që i përjeton organizmi nga kjo sëmundje.

Familja Jone ka kontaktuar Dr. Besim Morina, Pulmolog për të marrë disa përgjigje mbi rëndësinë e nivelit të saturimit tek pacientët që kanë probleme me oksigjen gjatw infektimit me COVID-19.

Cila është rëndësia e nivelit të oksigjenit në trupin tonë?

 “Oksigjeni ka rëndësi qenësore për trupin tonë. Për t’u zhvilluar në mënyrë të rregulltë proceset tona jetësore është e nevojshme të kemi nivel të mjaftueshëm të oksigjenit në gjak. Metabolizmi dhe përfitimi i energjisë nga materiet ushqyese ështe i mundur vetem në sajë të prezencës së oksigjenit në trupin tonë. Kjo energji është e nevojshme për të gjitha proceset jetësore në organizëm dhe funksionin e qelizave tona. Kështu, në mungesë të oksigjenit funksioni i qelizave është i pamundur’’.

Çka ndikon në uljen e nivelit të tij?

“Niveli i oksigjenit rregullohet në radhë të parë nga puna e mushkërive. Nëse mushkëritë janë në gjendje normale dhe funksionojnë normalisht, ato marrin mjaftueshëm oksigjen nga ajri i futur përmes frymëmarrjes, dhe e kalojnë atë në qarkullimin e gjakut. Pastaj përmes gjakut oksigjeni shpërndahet në të gjitha qelizat e trupit. Niveli i oksigjenit në gjak ulet nese nuk kemi ajër të mjaftueshëm apo ajri që thithet në mushkëri nuk ka mjaftueshëm oksigjen, por më së shpeshti uljen e nivelit të oksigjenit e hasim kur mushkëritë nuk munden që oksigjenin nga ajri t’a fusin ne gjak. Kjo ndodh në rastet kur mushkëritë janë të dëmtuara apo të pezmatuara sic është rasti i Pneumonisë të COVID-19.”

Cilat janë vlerat e saturimit për të cilat duhet kerkuar menjëherë konsulta mjekësore?

“Vlerat e saturimit nën 95% llogariten si vlera nën normale, e që sa më i ulët është saturimi gjendja është më serioze.”

A duhet të alarmohemi nësë SpO2 është e ulët më pak se 95%? 

“Nuk bazohemi vetem në nivelet e saturimit gjatë vlerësimit të gjendjes klinike, por nëse një pacient na referon që ka vlera të oksigjenit nën 95% e marrim seriozisht gjendjen dhe kërkojmë të paraqitet për një kontrollë mjekësore. Në rastet e vlerave shumë më të ulëta, psh nëse saturimi është nën 90% apo 80%, duhet urgjentisht të paraqitet për trajtim. Trajtimi bazë në këto raste është gjithmonë dhënia e oksigjenit shtesë.”

Cilat janë mënyrat e parandalimit te renies se SpO2?

“Te personat që kanë probleme shëndetësore me saturim të ulët duhet patjetër të marrin oksigjen shtesë me aparaturë që prodhon oksigjen. Atyre iu rekomandohet që rregullisht ta monitorojnë saturimin me oksimeter. Nëse vlerat e saturimit nuk janë shumë të ulëta, atëherë mjafton pak oksigjen shtesë, që zakonisht jepet me oksigjen koncentrator. Por ne rastet kur pacienti ka vlera shumë të ulëta të oksigjenit, atëherë duhet të trajtohet me sasi të mëdha të oksigjenit me presion të lartë. Kjo mund të bëhet në spital apo përmes bombolave të mbushura me oksigjen. Për këtë arsye eshte shumë e rëndësishme që pacientët e rendë me vlera të ulëta të saturimit te trajtohen ne spital ku ka mjaftueshëm oksigjen.”

A ndikon stresi, lodhja në luhatjen e vlerës?

“Rënia e vlerave të saturimit ndikohet edhe nga stresi fizik, lodhja, temperaturë apo gjendja e rënduar klinike të personat që kanë probleme të theksuara të mushkërive, ndërsa te personat e shëndoshë nuk kemi luhatje të saturimit pasi që mekanizmat kompenzator janë të ruajtur dhe nuk lejojnë që ndodhë një gjë e tillë.”

 A do të thotë vlera ulët që ne po përballemi te infeksionet me virusin COVID-19 apo mund të vie edhe për shkak shqetsimeve të tjera shëndetsore?

“Te format e rënda të Covid-19 ku kemi pezmatim të mushkërive apo Pneumoni, gati gjithmonë kemi ulje të vlerave të saturimit. Mirëpo nganjëherë rënies të vlerave i kontribuojnë edhe faktorë shtesë si sëmundjet tjera të mëparshme të mushkërive, pastaj sëmundjet e zemrës, anemia, mbipesha e obeziteti etj.”

Cilat janë moshat më të rrezikuara apo ka ndonjë faktor tjetër që parasheh rrezikun për çdo moshë mbase?

“Saturimi i ulët është i rrezikshëm për cdo moshë. Por shumë ka rëndësi edhe gjendja apo sëmundja që ka sjellë deri të rënia e tij.”

Nëse tashmë jemi pozitiv me COVID-19, dhe kemi vlerë normale të saturimit a duket të kemi frikë se vlera mund të ndryshoj?

“Në fillim të sëmundjes vlerat e saturimit janë normale, por kjo nuk do të thotë që ato do të mbesin të tilla edhe përgjatë sëmundjes, kjo pasi në format mesatare apo të rënda të Covid-19 vlerat e saturimit ulen me përparimin e sëmundjes. Për këtë arsye gjatë rrjedhës së sëmundjes neve na duhet ta monitorojmë apo ta kontrollojmë saturimin disa herë për t’a parë nëse vlerat kanë pësuar rënie ndërkohë. Nëse e vërejmë që vlerat fillimisht normale kanë pësuar rënie, atëherë mund të vleresojmë që sëmundja ka përparuar dhe gjendja klinike është bërë më serioze.”

Sa duhet monitoruar saturimi i oksigjenit nëse jemi të vetizoluar?

“Një ndër rekomandimet më të shpeshta që unë ju jap pacientëve gjatë trajtimit të tyre në shtëpi është që ata ta monitorojnë saturimin e oksigjenit, sidomos nëse ata kanë forma mesatare apo të rënda të Covid-19. Në këto raste pacientët është mirë që ta kenë oksimetrin e tyre me crast do ta kenë gjendjen e tyre në kontrollë të vazhdueshme.”

A zgjatë rikuperimi pas përfundimit të infeksionit a mund të kemi komplikime më vonë?

“Në shumicën e rasteve të sëmundjes Covid-19 pas trajtimit edhe vlerat e saturimit normalizohen shpejtë. Në rastet e sëmundjes më të rëndë ndodh që edhe për një kohë pas largimit të infeksionit të trajtimit të sëmundjes personat të përballen me vlera të ulëta të saturimit. Këtyre pacientëve iu rekomandohet që të vazhdojnë të marrin oksigjen shtesë përmes oksigjen-koncentratorit në shtepitë e tyre për sa ka kohë që është e nevojshme. Në raste të rralla ndodh që pacientët që e kanë funksionin shumë të ulët të mushkërive, të vazhdojnë të marrin oksigjen shtesë për një kohë të gjatë.”