Dhimbjet e forta gjatë menstruacioneve, dhimbjet në pjesën e poshtme të barkut dhe shqetësimet gjatë marrëdhënieve seksuale janë simptoma që shumë gra i përjetojnë, por jo gjithmonë i lidhin me një problem shëndetësor. Në disa raste, këto shenja mund të lidhen me endometriozën, një sëmundje kronike që prek miliona gra në mbarë botën.

Një nga sfidat kryesore të endometriozës është diagnostikimi i vonuar. Shumë gra kalojnë vite duke përjetuar dhimbje, duke kërkuar shpjegime për simptomat e tyre ose duke marrë trajtim për probleme të tjera, para se të marrin diagnozën e duhur.

Por çfarë është endometrioza, cilat janë shenjat e saj dhe pse mund të kalojë kaq gjatë pa u diagnostikuar?

Çfarë është endometrioza?

Endometrioza është një sëmundje kronike ku ind i ngjashëm me shtresën që vesh pjesën e brendshme të mitrës gjendet jashtë saj. Ky ind mund të shfaqet në vezore, tubat fallopiane dhe zona të tjera në legen.

Indi i ngjashëm me endometrin mund të reagojë ndaj ndryshimeve hormonale gjatë ciklit menstrual, duke kontribuar në inflamacion, dhimbje dhe, në disa raste, formimin e indit mbresor dhe ngjitjeve mes organeve.

Simptomat dhe ashpërsia e sëmundjes ndryshojnë nga një grua te tjetra. Disa gra përjetojnë dhimbje të forta që ndikojnë në jetën e përditshme, ndërsa të tjera mund të kenë pak simptoma ose të mos kenë fare simptoma të dukshme.

Cilat janë simptomat që nuk duhen neglizhuar?

Endometrioza nuk shfaqet në të njëjtën mënyrë te të gjitha gratë. Megjithatë, disa simptoma janë veçanërisht të rëndësishme për t’u vlerësuar nga gjinekologu:

• Dhimbje të forta gjatë menstruacioneve, sidomos kur pengojnë punën, shkollën ose aktivitetet e zakonshme.
• Dhimbje të vazhdueshme në pjesën e poshtme të barkut ose në legen, edhe jashtë periudhës së menstruacioneve.
• Dhimbje gjatë ose pas marrëdhënieve seksuale.
• Dhimbje gjatë jashtëqitjes ose urinimit, veçanërisht kur përsëriten gjatë menstruacioneve.
• Gjakderdhje të bollshme ose gjakderdhje të parregullt.
• Vështirësi për të mbetur shtatzënë.
• Lodhje të vazhdueshme, e cila mund të shoqërohet me dhimbje kronike ose gjumë të çrregulluar.

Këto simptoma nuk nënkuptojnë automatikisht se një grua ka endometriozë, pasi mund të lidhen edhe me gjendje të tjera. Megjithatë, kur përsëriten dhe ndikojnë në cilësinë e jetës, kërkojnë vlerësim mjekësor.

Pse diagnostikimi i endometriozës mund të vonohet me vite?

1. Dhimbjet menstruale konsiderohen normale

Një nga arsyet kryesore të diagnostikimit të vonuar është bindja se dhimbjet e forta gjatë menstruacioneve janë pjesë e zakonshme e ciklit menstrual.

Edhe pse ngërçet menstruale janë të zakonshme, dhimbja që pengon aktivitetet e përditshme, nuk qetësohet me trajtimet e zakonshme ose përkeqësohet me kalimin e kohës nuk duhet normalizuar.

Kur gratë mësohen t’i durojnë dhimbjet ose t’i konsiderojnë ato të pashmangshme, mund të vonojnë kërkimin e ndihmës mjekësore.

2. Simptomat ndryshojnë nga një grua te tjetra

Endometrioza mund të shkaktojë simptoma të ndryshme, të cilat mund të ngatërrohen me probleme të tjera shëndetësore.

Për shembull, fryrja e barkut, kapsllëku dhe dhimbjet gjatë jashtëqitjes mund të çojnë fillimisht drejt vlerësimit për probleme të sistemit tretës. Ndërkohë, dhimbjet e legenit mund të interpretohen si shqetësime të zakonshme gjinekologjike.

Kjo shumëllojshmëri e simptomave mund ta bëjë më të vështirë identifikimin e shkakut të përbashkët.

3. Nuk ekziston një test i vetëm që e përjashton gjithmonë sëmundjen

Diagnostikimi i endometriozës mbështetet në historinë e simptomave, ekzaminimin klinik dhe, sipas rastit, ekzaminimet me ultratinguj ose rezonancë magnetike.

Megjithatë, një ekografi normale nuk e përjashton gjithmonë endometriozën. Disa forma të sëmundjes, veçanërisht lezionet sipërfaqësore, mund të mos shihen në ekzaminimet imazherike.

Për këtë arsye, nëse simptomat janë të përshtatshme për endometriozën, mjeku mund të rekomandojë vlerësim të mëtejshëm edhe kur rezultatet fillestare nuk tregojnë ndryshime të dukshme.

4. Simptomat mund të trajtohen pa u identifikuar shkaku

Në disa raste, trajtimi fillestar synon lehtësimin e dhimbjeve, për shembull përmes barnave kundër dhimbjes ose trajtimeve hormonale.

Këto trajtime mund të ndihmojnë në menaxhimin e simptomave, por përmirësimi nuk e konfirmon dhe as nuk e përjashton vetvetiu diagnozën e endometriozës.

Nëse dhimbjet vazhdojnë, përsëriten ose ndikojnë ndjeshëm në jetën e përditshme, është e rëndësishme të rivlerësohet gjendja.

5. Ndikimi në fertilitet mund të jetë shenja e parë

Për disa gra, vështirësitë për të mbetur shtatzënë janë arsyeja që i çon te mjeku dhe drejt identifikimit të endometriozës.

Sëmundja mund të ndikojë në fertilitet përmes inflamacionit, ndryshimeve në anatominë e legenit ose dëmtimit të vezoreve në disa raste. Megjithatë, jo të gjitha gratë me endometriozë kanë probleme me fertilitetin dhe jo të gjitha rastet e infertilitetit shkaktohen nga kjo sëmundje.

Si diagnostikohet endometrioza?

Nëse dyshohet për endometriozë, hapi i parë është konsultimi me gjinekologun dhe përshkrimi sa më i saktë i simptomave.

Mjeku mund të kërkojë informacion për intensitetin e dhimbjeve, lidhjen e tyre me ciklin menstrual, gjakderdhjen dhe historinë e fertilitetit.

Në varësi të rastit, mund të rekomandohen:

• Ekografia gjinekologjike, për të identifikuar endometrioma ovariane ose disa forma të tjera të sëmundjes.
• Rezonanca magnetike, kur nevojitet vlerësim më i detajuar.
• Vlerësimi nga një gjinekolog me përvojë në endometriozë, veçanërisht kur simptomat vazhdojnë pavarësisht ekzaminimeve fillestare.

Laparoskopia, një ndërhyrje kirurgjikale minimalisht invazive, mund të përdoret në raste të përzgjedhura për diagnostikim dhe trajtim. Megjithatë, kirurgjia nuk është e domosdoshme për çdo paciente dhe vendimi merret duke marrë parasysh simptomat, ekzaminimet dhe alternativat e trajtimit.

A mund të trajtohet endometrioza?

Endometrioza është sëmundje kronike dhe aktualisht nuk ka një trajtim që garanton shërim të përhershëm në çdo rast. Megjithatë, ekzistojnë mënyra për të menaxhuar simptomat dhe për të përmirësuar cilësinë e jetës.

Trajtimi mund të përfshijë barna kundër dhimbjes, terapi hormonale ose ndërhyrje kirurgjikale në raste të caktuara. Zgjedhja varet nga simptomat, përhapja e sëmundjes, efektet anësore të mundshme dhe nëse gruaja dëshiron të mbetet shtatzënë.

Për gratë që përballen me vështirësi në konceptim, mund të nevojitet vlerësim i specializuar për fertilitetin dhe diskutim i alternativave të përshtatshme.

Kur duhet të kërkoni ndihmë mjekësore?

Nëse dhimbjet menstruale janë aq të forta sa ju pengojnë të punoni, të studioni ose të kryeni aktivitetet e zakonshme, mos i konsideroni automatikisht normale. Konsultohuni me gjinekologun nëse dhimbjet përsëriten, përkeqësohen ose shoqërohen me dhimbje gjatë marrëdhënieve seksuale, jashtëqitjes apo urinimit.

Dhimbja e papritur dhe shumë e fortë në pjesën e poshtme të barkut, veçanërisht kur shoqërohet me të fikët, temperaturë ose gjakderdhje të madhe, kërkon vlerësim urgjent.

Përfundim

Diagnostikimi i endometriozës mund të vonohet për shkak të simptomave të ndryshme, normalizimit të dhimbjeve menstruale dhe kufizimeve të disa ekzaminimeve diagnostikuese.

Mesazhi kryesor është se dhimbjet e forta gjatë menstruacioneve nuk duhet të konsiderohen automatikisht normale. Njohja e simptomave, komunikimi i hapur me mjekun dhe vlerësimi i përshtatshëm mund të ndihmojnë në identifikimin më të hershëm të sëmundjes dhe në gjetjen e trajtimit që i përshtatet nevojave të secilës grua.