Për prindërit, ka disa tinguj që shkaktojnë shqetësim të menjëhershëm, si të qarët në orët e para të mëngjesit apo heshtja e pazakontë e fëmijës gjatë ditës. Por një nga tingujt më shqetësues është teshtima apo rrjedhja e hundëve, që shpesh paralajmëron një tjetër ftohje.

Ftohjet e zakonshme, infeksionet e veshit dhe ethet mund të prishin rutinën e përditshme të familjes. Kur fëmija duket sikur është vazhdimisht i sëmurë, prindërit mund të shqetësohen nëse ka imunitet të dobët, nëse duhet të vishet më trashë apo nëse disa zakone të përditshme mund të ndikojnë në shëndetin e tij.

Megjithatë, fëmijët e vegjël mund të sëmuren shpesh edhe kur sistemi i tyre imunitar funksionon normalisht.

Sipas Nipunie S. Rajapakse, specialiste e sëmundjeve infektive pediatrike në Mayo Clinic Children’s Center në Rochester të Minesotës, foshnjat, fëmijët e vegjël dhe ata të moshës parashkollore mund të kalojnë deri në 12 ftohje në vit, pa qenë kjo domosdoshmërisht shenjë e një problemi shëndetësor.

Mesatarisht, fëmijët mund të përjetojnë rreth shtatë deri në tetë infeksione në vit. Kjo shifër mund të jetë edhe më e lartë kur fillojnë të frekuentojnë çerdhen apo shkollën.

Simptomat mund të zgjasin deri në 14 ditë, ndërsa kolla, në disa raste, mund të vazhdojë deri në gjashtë javë. Për këtë arsye, një fëmijë mund të duket sikur kalon pjesën më të madhe të vitit i sëmurë, edhe kur sistemi i tij imunitar është plotësisht normal.

Kur duhet të shqetësohen prindërit?

Edhe pse infeksionet e shpeshta janë të zakonshme gjatë fëmijërisë, disa shenja mund të tregojnë se nevojitet një vlerësim më i hollësishëm mjekësor.

Sipas Rajapakse, mjekët shqyrtojnë historinë shëndetësore të fëmijës dhe mënyrën se si ai i përballon infeksionet. Shqetësim mund të shkaktojnë rastet kur fëmija shtrohet vazhdimisht në spital për shkak të infeksioneve, ka nevojë të shpeshtë për antibiotikë intravenozë, zhvillon infeksione në organe si mëlçia apo shpretka, ose preket nga mikroorganizma të pazakontë.

Diarreja kronike dhe infeksionet që ndikojnë në rritjen e fëmijës mund të jenë gjithashtu shenja që kërkojnë vlerësim të mëtejshëm.

Ndër shenjat e tjera që mund të ngrenë dyshime për një problem të sistemit imunitar janë:

• Tetë ose më shumë infeksione të veshit brenda një viti.
• Dy ose më shumë infeksione të rënda të sinuseve brenda një viti.
• Përdorimi i antibiotikëve për dy ose më shumë muaj, me pak përmirësim.
• Dy ose më shumë episode të pneumonisë brenda një viti.
• Abscese të përsëritura dhe të thella në lëkurë ose organe.
• Kandidiazë e vazhdueshme në gojë ose në pjesë të tjera të trupit pas moshës njëvjeçare.
• Histori familjare e imunodeficiencës primare.

Këto shenja nuk nënkuptojnë automatikisht se fëmija ka një çrregullim të imunitetit, por mund të jenë arsye për t’u konsultuar me mjekun.

Në të kundërt, ftohjet e shpeshta që zgjasin një deri në dy javë, pa shenja të tjera shqetësuese, janë shumë më pak të dyshimta për një problem serioz të sistemit imunitar.

A sëmuren fëmijët më shpesh kur fillojnë çerdhen?

Po. Fëmijët që frekuentojnë çerdhe apo ambiente të tjera të kujdesit në grup zakonisht përjetojnë më shumë infeksione, veçanërisht gjatë vitit të parë ose të dytë të frekuentimit.

Kjo ndodh sepse ata janë në kontakt të afërt me shumë fëmijë të tjerë dhe ekspozohen ndaj një larmie më të madhe virusesh dhe bakteresh.

Për këtë arsye, nëse një fëmijë ka filluar çerdhen para disa muajsh dhe që atëherë është sëmurë disa herë, kjo nuk do të thotë domosdoshmërisht se ka imunitet të dobët.

A shkakton moti i ftohtë ftohje?

Temperatura e ulët, në vetvete, nuk përcakton sa shpesh sëmuret një person. Megjithatë, disa viruse të frymëmarrjes qarkullojnë më shumë gjatë periudhave të caktuara të vitit.

Kur moti ftohet, njerëzit kalojnë më shumë kohë në ambiente të mbyllura, ku kontakti i afërt lehtëson përhapjen e viruseve.

Për shembull, në hemisferën veriore, virusi i gripit zakonisht qarkullon nga fundi i vjeshtës deri në fillim të pranverës.

Po ashtu, të flesh me flokë të lagur nuk shkakton ftohje. Sipas Rajapakse, infeksionet e tilla shkaktohen nga viruset e frymëmarrjes dhe nuk ka lidhje mes tyre dhe gjumit me flokë të lagur. Ideja se flokët e lagur shkaktojnë ftohje është një mit.

Sa ndikon ushqyerja në imunitetin e fëmijëve?

Mungesat e rënda ushqyese mund të ndikojnë në funksionimin e sistemit imunitar. Megjithatë, te fëmijët që kanë qasje në ushqim dhe konsumojnë një dietë të larmishme, mungesat aq të rënda sa të ndikojnë ndjeshëm në imunitet janë më pak të zakonshme.

Disa studime kanë sugjeruar një lidhje mes niveleve të ulëta të vitaminës D dhe shpeshtësisë së infeksioneve të frymëmarrjes. Megjithatë, nuk është e qartë nëse marrja e suplementeve të vitaminës D e zvogëlon këtë rrezik.

Sipas Rajapakse, një ditë kur fëmija konsumon më shumë ushqime të përpunuara ose më pak të larmishme nuk pritet të shkaktojë probleme të rëndësishme me imunitetin. Në vend të përqendrimit te një vakt i vetëm, rëndësi ka ushqyerja e përgjithshme dhe gjendja shëndetësore e fëmijës.

A ndihmon ushqyerja me gji në mbrojtjen nga infeksionet?

Ushqyerja me gji mund të ndihmojë në uljen e shpeshtësisë së disa infeksioneve, veçanërisht në muajt e parë të jetës.

Qumështi i gjirit përmban antitrupa mbrojtës që kalojnë nga nëna te foshnja. Një pjesë e tyre ndihmon në mbrojtjen e mukozave të hundës, gojës dhe sistemit tretës, duke ofruar mbrojtje shtesë kryesisht ndaj infeksioneve të frymëmarrjes dhe disa infeksioneve të traktit tretës.

A e dobësoi izolimi gjatë pandemisë sistemin imunitar të fëmijëve?

Sipas Rajapakse, qëndrimi në ambiente të mbyllura dhe shmangia e infeksioneve nuk e dobësojnë vetvetiu sistemin imunitar.

Megjithatë, mbrojtja ndaj disa infeksioneve mund të ulet me kalimin e kohës nëse personi nuk ekspozohet ndaj tyre ose nuk vaksinohet.

Gjatë pandemisë COVID-19, masat parandaluese dhe përdorimi i maskave kufizuan përhapjen e shumë infeksioneve, përfshirë gripin. Si rezultat, pas heqjes së këtyre masave, fëmijët filluan të ekspozoheshin përsëri ndaj një numri më të madh virusesh.

Sipas specialistëve të sëmundjeve infektive, rritja e infeksioneve pas pandemisë lidhej me kombinimin e rënies së mbrojtjes ndaj disa viruseve dhe shtimit të ekspozimit ndaj tyre, jo domosdoshmërisht me ndonjë problem të brendshëm të sistemit imunitar.

A duhet të ekspozohen fëmijët ndaj mikrobeve për të forcuar imunitetin?

Sistemi imunitar i fëmijëve zhvillohet dhe mëson të njohë mikroorganizmat përmes ekspozimeve të ndryshme. Kjo është një nga arsyet pse fëmijëria shoqërohet me infeksione të shpeshta.

Megjithatë, sipas Rajapakse, lidhja mes ekspozimit ndaj mikrobeve dhe zhvillimit të imunitetit është më e ndërlikuar sesa sugjeron ideja se fëmijët duhet të ekspozohen qëllimisht ndaj papastërtive.

Nuk rekomandohet që fëmijët të ekspozohen ndaj burimeve të rrezikshme të mikrobeve. Nga ana tjetër, krijimi i një mjedisi plotësisht të sterilizuar nuk është i nevojshëm. Kjo temë, e njohur si hipoteza e higjienës, vazhdon të studiohet nga shkencëtarët.

Pse disa infeksione janë më të rrezikshme në fëmijërinë e hershme?

Disa viruse mund të shkaktojnë komplikime më të rënda në mosha të caktuara.

Virusi respirator sincicial (RSV), për shembull, mund të jetë veçanërisht i rrezikshëm për foshnjat nën moshën 12 muajshe, të cilat kanë më shumë gjasa të kenë nevojë për trajtim spitalor. Te fëmijët më të rritur dhe të rriturit, infeksioni mund të shfaqet me simptoma të lehta të ngjashme me ftohjen.

Edhe pertusisi, i njohur si kolla e mirë, mund të shkaktojë komplikime serioze te foshnjat dhe fëmijët e vegjël, veçanërisht nën moshën gjashtë muajshe.

Për këtë arsye, vaksinat rekomandohen në mosha të caktuara, në mënyrë që fëmijët të mbrohen gjatë periudhave kur janë më të cenueshëm. Vaksinimi i grave shtatzëna kundër disa infeksioneve mund të sigurojë gjithashtu mbrojtje për foshnjat gjatë muajve të parë të jetës.

A duhen përdorur antibiotikët sa herë që fëmija sëmuret?

Antibiotikët nuk veprojnë kundër viruseve, prandaj nuk ndihmojnë në shërimin e ftohjes së zakonshme, kollës virale apo rrjedhjes së hundëve.

Përdorimi i tyre kur nuk nevojiten nuk e përshpejton shërimin dhe mund të shkaktojë efekte anësore, si diarre, skuqje të lëkurës apo infeksione kërpudhore.

Për më tepër, përdorimi i shpeshtë i antibiotikëve rrit rrezikun e zhvillimit të baktereve rezistente, të cilat bëhen më të vështira për t’u trajtuar.

Sipas Rajapakse, shumë infeksione të veshit dhe të sinuseve mund të përmirësohen edhe pa antibiotikë. Rreth 90–95 për qind e infeksioneve të veshit zakonisht përmirësohen vetë, ndërsa sistemi imunitar lufton infeksionin.

Megjithatë, antibiotikët janë të domosdoshëm në raste të caktuara dhe mund të jenë shpëtimtarë. Vendimi për përdorimin e tyre duhet të merret në konsultim me profesionistin shëndetësor.

Si mund ta mbrojnë prindërit sistemin imunitar të fëmijëve?

Sipas Mayo Clinic, hapi më i rëndësishëm për prindërit që shqetësohen për infeksionet e shpeshta të fëmijëve është konsultimi me mjekun pediatër. Ai mund të vlerësojë nëse shpeshtësia e sëmundjeve është brenda kufijve të zakonshëm apo nëse nevojiten ekzaminime të mëtejshme.

Një tjetër masë e rëndësishme është mbajtja e vaksinave të fëmijës të përditësuara. Vaksinat ndihmojnë sistemin imunitar të njohë dhe të luftojë patogjenët e rrezikshëm pa qenë e nevojshme që fëmija të kalojë vetë sëmundjen.

Vaksina kundër pneumokokut, për shembull, mbron nga disa lloje bakteresh që mund të shkaktojnë infeksione të veshit, sinuseve, pneumoni dhe meningjit. Ndërsa vaksina kundër gripit rekomandohet çdo vit për personat nga mosha gjashtë muajshe e lart, sipas udhëzimeve përkatëse.

Në fund, të sëmuresh shpesh gjatë fëmijërisë nuk do të thotë domosdoshmërisht se ke imunitet të dobët. Kontakti me fëmijë të tjerë, ekspozimi ndaj viruseve dhe zhvillimi i sistemit imunitar janë pjesë e kësaj periudhe.

Ajo që ka rëndësi është të vërehet mënyra se si fëmija i përballon infeksionet, nëse po rritet normalisht dhe nëse shfaq shenja që kërkojnë vlerësim mjekësor.