Ndiheni të rraskapitur. Trupi juaj po ju kërkon të flini. Por sapo shtriheni, mendja nuk pranon të qetësohet. Dhe sytë? Në mënyrë zhgënjyese, qëndrojnë hapur.

Kjo mund të jetë shenjë se jeni tepër të lodhur.

“Ju mund të jeni plotësisht të rraskapitur fizikisht dhe mendërisht, por sytë tuaj janë të hapur dhe truri vazhdon të punojë”, shpjegon Samuel Gurevich, MD, specialist i mjekësisë së gjumit, Cleveland Clinic. “Është sikur truri dhe trupi juaj të jenë në kundërshtim me njëri-tjetrin.”

Dr. Gurevich shpjegon se çfarë do të thotë të jesh tepër i lodhur dhe si mund të merrni gjumin që ju nevojitet.

Shenjat se jeni tepër të lodhur

Lodhja e tepërt ndodh kur jeni jashtëzakonisht të lodhur, por në të njëjtën kohë ndiheni të tensionuar dhe vigjilentë. Kjo mund të ndodhë kur privoheni vazhdimisht nga gjumi ose humbisni momentin e përshtatshëm për të fjetur, duke mbetur diku mes të qenit plotësisht zgjuar dhe tepër të lodhur.

Dr. Gurevich e përshkruan këtë si rraskapitje të shkaktuar nga stresi i lartë: “Trupi juaj është i lodhur, por truri ende mendon se duhet të qëndrojë vigjilent.”

Shenjat e zakonshme përfshijnë:

• Mendime që vrapojnë pa pushim: Truri papritur vendos se koha e gjumit është momenti i përsosur për të rikujtuar bisedat e ditës, për të planifikuar ditën e nesërme ose për t’u shqetësuar për gjithçka, nga ajo që po bën ish-partneri juaj deri te mënyra se si do të shlyeni borxhet.
• Vështirësi për të qëndruar në gjumë: Mund të bini në gjumë për pak kohë, por të zgjoheni në mes të natës dhe të keni vështirësi për të fjetur sërish.
• Kërkimi i shpërqendrimeve: Mund të tundoheni të qëndroni në telefon, të ndizni televizorin ose të filloni punët e shtëpisë. Mendoni se gjumi nuk po vjen, ndaj të paktën mund të bëni diçka tjetër të dobishme.
• Simptomat e mungesës së gjumit: Sa më shumë të lodheni, aq më shumë mund të vini re dhimbje, irritim, mjegullim mendor, vështirësi në përqendrim dhe pasoja të tjera të mungesës së gjumit.

Pse nuk mund të flini kur jeni tepër të lodhur?

Kur ambienti bëhet i qetë dhe nuk ka më shpërqendrime, mendja mund të fillojë të endet dhe të prodhojë lloj-lloj mendimesh për ta mbajtur veten të zënë. Dhe pasi këto mendime marrin vrull, mund të jetë e vështirë t’i ndaloni, edhe kur dëshironi dëshpërimisht të flini.

“Nuk ka moment më të mirë për të zgjidhur problemet e botës sesa mesi i natës”, bën shaka Dr. Gurevich.

Ajo që ndodh është se reagimi “luftë ose arratisje” bëhet tepër aktiv. Kjo e mban trurin vigjilent dhe mund të krijojë një cikël frustrues:

1. Ndiheni të rraskapitur.
2. Mendimet nuk ju lejojnë të flini.
3. Filloni të shqetësoheni se nuk do të flini.
4. Ky shqetësim ju bën edhe më të tensionuar.
5. Gjumi bëhet edhe më i vështirë.

“Sa më shumë të mendoni për gjumin, aq më e vështirë bëhet të flini”, vijon ai.

Stresi, ankthi dhe konsumimi i tepërt i kafeinës në fund të ditës mund të kontribuojnë në vështirësinë për të fjetur. Po ashtu edhe disa probleme shëndetësore, si:

• Ankthi.
• Çrregullimet e gjumit.
• Çrregullimet e humorit.
• Problemet me tiroiden.
• Anemia.

Këshilla për të marrë pushimin që ju nevojitet

Nëse ndiheni vazhdimisht tepër të lodhur, përmirësimi i ambientit dhe zakoneve tuaja të gjumit mund të bëjë një ndryshim të madh.

“Gjumi është një proces pasiv – nuk mund ta detyroni veten të flini”, vëren Dr. Gurevich. Megjithatë, ka disa mënyra për ta ndihmuar trurin të kuptojë se ka ardhur koha për të pushuar.

• Krijoni një ambient të freskët, të errët dhe të qetë për të fjetur. Një ambient i rehatshëm i sinjalizon trurit se është koha për t’u qetësuar. Shumë njerëz flenë më mirë në dhoma paksa të freskëta.
• Mbajeni telefonin dhe orën jashtë fushës së shikimit. Kontrollimi i vazhdueshëm i orës mund të rrisë frustrimin dhe ankthin se nuk po flini.
• Shmangni kafeinën në mbrëmje. Kafeina mund të qëndrojë në organizëm për orë të tëra. Edhe ushqime si çokollata ose pije si çaji i gjelbër dhe çaji i zi mund të ndërhyjnë në gjumë nëse konsumohen shumë vonë.
• Mos konsumoni alkool para gjumit. Edhe pse alkooli mund t’ju bëjë të ndiheni të përgjumur fillimisht, ai mund të prishë gjumin. Ndërsa trupi e metabolizon alkoolin, mund të shkaktojë një zgjim në mes të natës.
• Krijoni një rutinë të qëndrueshme para gjumit. Krijoni një rutinë 15- deri në 20-minutëshe për t’u qetësuar, si leximi, shtrirjet ose meditimi, dhe përsëriteni çdo natë. Kjo ndihmon në trajnimin e trurit për të pritur gjumin. “Truri mëson të presë gjëra të caktuara”, shpjegon Dr. Gurevich. “Kur i përsëritni këto sinjale çdo natë, ato mund të fillojnë të shkaktojnë përgjumje.”
• Ushtrohuni më herët gjatë ditës. Aktiviteti fizik gjatë ditës mund të ndihmojë gjumin. Por përpiquni t’i përfundoni ushtrimet të paktën disa orë para gjumit, në mënyrë që nivelet e adrenalinës të ulen.
• Nëse zgjoheni gjatë natës, shmangni shpërqendrimet stimuluese. Qëndrimi në telefon, shikimi i televizorit ose puna në kompjuter i jep trurit një arsye për të qëndruar zgjuar, duke e bërë edhe më të vështirë rikthimin në gjumë.
• Jepini mendjes një detyrë monotone. Leximi i një libri fizik mund t’ju ndihmojë t’i largoni mendimet pa e mbistimuluar trurin. “Zgjidhni diçka që nuk është shumë interesante ose diçka që e keni lexuar shumë herë”, rekomandon Dr. Gurevich. Me kalimin e kohës, truri do të humbasë interesin dhe qepallat do të fillojnë të rëndohen.
• Provoni ushtrime të thjeshta mendore. Teknika si numërimi i deleve ose përfytyrimi i numrave ndërsa numëroni ngadalë nga 100 mund t’ju ndihmojnë të ridrejtoni mendimet. “Këto ushtrime kanë të bëjnë me t’i dhënë trurit një ‘detyrë anësore’, në vend që ta lini të krijojë detyrat e veta, të cilat zakonisht nuk ndihmojnë për gjumin”, thotë Dr. Gurevich.
• Merrni në konsideratë terapinë njohëse-sjellore për pagjumësinë (CBT-I). Kjo terapi e strukturuar ndihmon në riformësimin e marrëdhënies së trurit me gjumin dhe shpesh është më efektive në planin afatgjatë sesa medikamentet për gjumë.

Kur duhet të flisni me mjekun?

Netët e shqetësuara mund t’i ndodhin kujtdo herë pas here. Por nëse shpesh ndiheni tepër të lodhur, mund të jetë e dobishme të flisni me një profesionist shëndetësor.

Ai mund të kontrollojë nëse ekzistojnë probleme shëndetësore që po ndërhyjnë në gjumin tuaj.

Shumë njerëz që ndihen vazhdimisht të lodhur kërkojnë zgjidhje të shpejta, si medikamentet ose suplementet për gjumë. Por këto mund të mos jenë gjithmonë zgjidhja më e mirë në planin afatgjatë.

“Shumica e medikamenteve për gjumë mund të ndihmojnë fillimisht, por shpesh nuk janë të qëndrueshme në planin afatgjatë”, thotë Dr. Gurevich. “Me kalimin e kohës, disa njerëz zhvillojnë tolerancë ndaj tyre.”

Edhe suplementet që mund të blihen pa recetë mund të shkaktojnë efekte anësore ose të ndërveprojnë me medikamente të tjera. Prandaj, duhet të flisni me një profesionist shëndetësor para se t’i përdorni.

Nëse lodhja e tepërt po ju pengon të bëni gjumin që ju nevojitet, biseda me një profesionist shëndetësor mund t’ju ndihmojë të gjeni shkakun e problemit dhe mënyra të sigurta e efektive për të përmirësuar gjumin.