Kur dëgjoni një këngë që e pëlqeni, ajo mund të prekë një pjesë të veçantë të trurit tuaj. Qoftë tema muzikore e Jurassic Park nga John Williams apo një hit i fundit i Taylor Swift, muzika që dëgjojmë ka fuqinë të nxisë kreativitetin dhe të aktivizojë qelizat e trurit.

Neurokirurgia endovaskulare Farah Fourcand, MD, shpjegon se si muzika ndikon në tru dhe se si ajo mund të ndihmojë edhe në proceset e rikuperimit të trurit.

Si ndikon muzika në tru?

“Muzika është diçka shumë primitive”, thotë Dr. Fourcand. “Duke aktivizuar pjesë të ndryshme të trurit, muzika ka aftësinë të ndikojë në shëndetin fizik dhe mendor, kujtesën, emocionet, mendimet dhe besimet. Ajo mund të përmirësojë humorin, të ulë stresin dhe të forcojë kujtesën.”

Muzika ndikon pothuajse në çdo pjesë të trurit, duke përfshirë:

• Sistemin limbik, i cili përfshin hipotalamusin, amigdalën dhe hipokampusin. Kur aktivizohet, kjo pjesë e trurit ndihmon në rregullimin e reagimeve emocionale ndaj muzikës.
• Korteksin cerebral ose lëndën gri, ku ndodhet edhe korteksi motorik. Kur ky rajon aktivizohet, mund të nxisë trupin të kërcejë dhe të lëvizë në ritmin e muzikës.

Funksionet njohëse

Muzika aktivizon pjesë të trurit që ndihmojnë në:

• Ruajtjen dhe përmirësimin e kujtesës.
• Rritjen e kreativitetit.
• Përmirësimin e vëmendjes, përqendrimit dhe fokusit.
• Shkurtimin e kohës së reagimit.
• Përmirësimin e arsyetimit hapësinor, pra aftësisë për të përfytyruar mendërisht objekte dydimensionale dhe tredimensionale.
• Nxitjen e zhvillimit të trurit te fëmijët dhe të rriturit.

“Hipokampusi ruan kujtimet tuaja, ndërsa sistemi limbik është përgjegjës për emocionet, kënaqësinë dhe shpërblimin”, shpjegon Dr. Fourcand. “Kur këto zona aktivizohen, përjetoni një ndjenjë nostalgjie.”

Për shembull, nëse një këngë ju ka lënë mbresa gjatë adoleshencës dhe e dëgjoni sërish 20 ose 30 vjet më vonë, hipokampusi dhe sistemi limbik krijojnë një kujtim nostalgjik. Për këtë arsye, mund të përjetoni të njëjtën valë emocionesh që keni ndier kur e dëgjuat këngën për herë të parë ose gjatë një momenti të rëndësishëm në të kaluarën.

Studiuesit kanë zbuluar gjithashtu se ndryshimet e shpejta në muzikë, si ndryshimet e shpeshta të tonalitetit dhe tingullit brenda një pjese muzikore, mund t’ju ndihmojnë të qëndroni të përqendruar dhe t’i përfundoni detyrat në mënyrë më efikase.

Kjo ndodh sepse muzika aktivizon lobin frontal dhe korteksin prefrontal, të cilët lidhen me gjykimin dhe vetëkontrollin. Për këtë arsye, muzika në sfond mund të jetë e dobishme për njerëzit që ndihen të pamotivuar ose shpërqendrohen lehtësisht, veçanërisht për personat me ADHD.

“Njerëzit me ADHD ndonjëherë kanë nevojë për stimuj të jashtëm për të qenë në gjendje të përqendrohen dhe muzika mund t’i ndihmojë të gjejnë ekuilibrin duke u dhënë stimulimin e duhur”, shpjegon më tej Dr. Fourcand.

“Megjithatë, ana negative është se diçka që stimulon tepër mund të ketë po aq lehtë një efekt negativ dhe ta bëjë mendjen të endet. Prandaj, njerëzit me ADHD duhet të provojnë lloje të ndryshme muzike për të parë se çfarë funksionon më mirë për ta.”

Përfitimet fizike

Muzika mund të ketë edhe shumë përfitime fizike. Ajo mund të:

• Ulë nivelet e kortizolit, hormonit të lidhur me stresin.
• Ulë rrahjet e zemrës dhe presionin e gjakut.
• Nxisë trupin të lëvizë.
• Krijojë lidhje të reja nervore dhe të rrisë neuroplasticitetin, pra aftësinë e trurit për t’u përshtatur dhe për të krijuar lidhje të reja.

“Pas çdo dëmtimi të trurit, truri është në gjendje të shërohet dhe të përshtatet në mënyra të ndryshme, në varësi të individit”, thotë Dr. Fourcand. “Pjesa e dëmtuar e trurit ka një plagë dhe miliarda qeliza dhe neurone të trurit punojnë së bashku për të krijuar lidhje të reja dhe sinjale të reja elektromagnetike për të minimizuar dëmtimin. Muzika e ndihmon trurin me neuroplasticitetin, duke e mbajtur atë të aftë për t’u formësuar, përshtatur dhe ndryshuar.”

Aktivizimi i korteksit motorik dhe i kujtesës muskulore është ajo që na bën të trokasim këmbën në mënyrë të pavetëdijshme ose të lëvizim në ritmin e muzikës.

Në fakt, muzika është aq efektive në nxitjen e lëvizjes së trupit sa mund të ketë ndikim pozitiv edhe te njerëzit që kanë pësuar dëmtime traumatike të trurit.

“Ndonjëherë, muzika dhe kënga aktivizojnë kaq shumë pjesë të trurit, sa mund të shihni një person me sëmundjen e Alzheimerit të recitojë një këngë dhe ta kujtojë atë në mënyrë të përsosur”, vijon ajo. “Mund të shihni edhe dikë me afazi të shprehet. Është vërtet diçka e bukur.”

Efektet emocionale dhe psikologjike

Reagimet tona emocionale ndaj muzikës ndodhin pjesërisht falë amigdalës, e cila ndihmon në rregullimin e emocioneve dhe në krijimin e kujtimeve emocionale.

Të gjithë i përjetojmë dhe i shprehim emocionet në mënyra të ndryshme. Prandaj, nuk është çudi që disa njerëz preferojnë të dëgjojnë këngë të trishta dhe përsëri të përjetojnë kënaqësi, ndërsa të tjerë preferojnë muzikë më të gjallë.

Në fund të fundit, nuk është vetëm përmbajtja e këngës ajo që ka rëndësi, por lloji i emocioneve dhe stimulimit që muzika zgjon tek ne.

“Secili ka përvojat e veta dhe gjëra me të cilat ndihet rehat, si dhe situata emocionale në të cilat ndihet rehat të futet”, shpjegon Dr. Fourcand. “Disa njerëz ndihen mirë në kaos, ndërsa disa të tjerë kanë nevojë për shumë pozitivitet. Çfarëdo që ju përshtatet, mendja juaj do të krijojë këto lidhje në amigdalë dhe në sistemin limbik.”

Për këtë arsye, muzika mund të:

• Shkaktojë reagime emocionale.
• Ulë stresin dhe ankthin.
• Ndihmojë në përpunimin e emocioneve.
• Ndihmojë në shprehjen e emocioneve të vështira.
• Ndihmojë në rregullimin e humorit.

Aktivizimi i trurit

Edhe luajtja e një instrumenti muzikor ka përfitimet e veta. Ajo mund të ndihmojë në:

• Përmirësimin e koordinimit sy-dorë.
• Zhvillimin e aftësive motorike.
• Përmirësimin e lidhjeve mes pjesëve të trurit dhe rritjen e potencialit njohës.

“Të mësosh një instrument në çdo moshë është një gjë e mrekullueshme që mund të bësh për trurin”, thotë Dr. Fourcand. “Interpretimi i muzikës ndihmon në optimizimin e potencialit tuaj njohës, sepse përdorni dhe aktivizoni shumë pjesë të ndryshme të trurit.”

A mund të ketë muzika ndikim negativ në tru?

Dëgjimi i llojit të duhur të muzikës mund të ketë efekte të rëndësishme pozitive. Por muzika e papërshtatshme ose tingujt e pakëndshëm mund të kenë edhe efekte negative.

“Muzika është jashtëzakonisht stimuluese, ndaj ndonjëherë mund të jetë tepër stimuluese nëse është shumë e lartë ose agresive”, vëren Dr. Fourcand.

“Dikush mund ta lidhë gjithashtu një këngë me një kujtim të keq, sepse ajo i kujton diçka negative. Në ato momente, një këngë ose tingull mund të shkaktojë simptoma të PTSD-së te dikush që ka përjetuar një traumë.”

Mund të provoni zhanre të ndryshme muzikore për të zbuluar se çfarë lloj muzike funksionon më mirë për ju. Ka gjithashtu momente kur truri ka nevojë për heshtje.

Në fund të fundit, muzika mund të jetë një mënyrë për të frymëzuar, për të përmirësuar humorin dhe për t’i dhënë pak ritëm jetës së përditshme.

“Muzika i bashkon njerëzit”, thotë Dr. Fourcand. “Shumë nga mënyrat se si festojmë jetën janë të lidhura me muzikën dhe kërcimin” sipas artikullit Cleveland Clinic.