Prolaktina është një hormon që prodhohet nga gjëndra e hipofizës në tru. Roli i saj kryesor është të stimulojë prodhimin e qumështit pas lindjes, por ky hormon ndikon edhe në ciklin menstrual, fertilitetin dhe ekuilibrin hormonal.

Kur niveli i prolaktinës është më i lartë se normalja te gratë që nuk janë shtatzëna ose nuk ushqejnë fëmijën me gji, kjo gjendje quhet hiperprolaktinemi dhe mund të shkaktojë simptoma të ndryshme.

Cilat janë simptomat?

Prolaktina e lartë mund të shkaktojë:

• çrregullime të ciklit menstrual ose mungesë të menstruacioneve;
• vështirësi për të mbetur shtatzënë;
• rrjedhje qumështi nga gjiri, edhe pa qenë shtatzënë ose në periudhën e gjidhënies;
• ulje të dëshirës seksuale;
• tharje vaginale dhe dhimbje gjatë marrëdhënieve seksuale;
• në disa raste, dhimbje koke ose probleme me shikimin, nëse shkaku lidhet me një tumor të hipofizës.

Megjithatë, disa gra mund të mos kenë asnjë simptomë dhe prolaktina e lartë të zbulohet rastësisht gjatë analizave të gjakut.

Çfarë e shkakton prolaktinën e lartë?

Shkaqet mund të jenë të ndryshme, përfshirë:

• shtatzëninë dhe gjidhënien (rritje normale e hormonit);
• stresin fizik ose emocional;
• disa medikamente, si disa antidepresivë, antipsikotikë ose ilaçe për tensionin e lartë;
• hipotiroidizmin (funksion i ulët i gjëndrës tiroide);
• tumoret beninje të hipofizës, të quajtura prolaktinoma;
• më rrallë, sëmundje të veshkave ose të mëlçisë.

Si diagnostikohet?

Diagnoza vendoset përmes një analize gjaku që mat nivelin e prolaktinës. Nëse vlera rezulton e lartë, mjeku mund të kërkojë përsëritjen e analizës, pasi stresi, aktiviteti fizik ose edhe marrja e gjakut mund të ndikojnë përkohësisht në rezultat.

Në varësi të situatës, mund të nevojiten edhe analiza të hormoneve të tjera ose rezonancë magnetike (MRI) e hipofizës.

Si trajtohet?

Trajtimi varet nga shkaku. Nëse prolaktina e lartë shkaktohet nga një medikament, mjeku mund të vlerësojë ndryshimin e terapisë. Në rastet e hipotiroidizmit, trajtimi i gjëndrës tiroide zakonisht normalizon edhe prolaktinën.

Nëse shkaku është prolaktinoma, shpesh përdoren medikamente që ulin nivelin e prolaktinës dhe zvogëlojnë madhësinë e tumorit. Kirurgjia nevojitet vetëm në raste të veçanta.

Kur duhet të konsultoheni me mjekun?

Këshillohet të konsultoheni me një gjinekolog ose endokrinolog nëse keni:

• çrregullime të ciklit menstrual;
• vështirësi për të mbetur shtatzënë;
• rrjedhje qumështi nga gjiri pa qenë shtatzënë ose në gjidhënie;
• dhimbje koke të vazhdueshme ose ndryshime në shikim.

Diagnostikimi dhe trajtimi në kohë janë të rëndësishëm, pasi në shumicën e rasteve prolaktina e lartë mund të kontrollohet me sukses, duke përmirësuar fertilitetin, ciklin menstrual dhe cilësinë e jetës.