5 shenjat e hershme të astmës që nuk duhet t’i injoroni

28 Kor, 2026

S'ka komente

Astma është një sëmundje e zakonshme e rrugëve të frymëmarrjes që prek më shumë se 339 milionë njerëz në mbarë botën. Për disa persona, simptomat mund të jenë aq të lehta sa mund të mos e kuptojnë kurrë se kanë astmë. Por në raste të tjera, kur sëmundja nuk kontrollohet, ajo mund të shkaktojë sulme të rënda të frymëmarrjes, të cilat mund të jenë edhe kërcënuese për jetën.

Lajmi i mirë është se, pas diagnostikimit, astma mund të menaxhohet mirë. Njohja e shenjave të hershme mund të ndihmojë në marrjen e trajtimit në kohë dhe në parandalimin e përkeqësimit të simptomave.

Astma është një “sëmundje kronike e rrugëve të poshtme të frymëmarrjes”, shpjegon Kunjana Mavunda, MD, pneumologe pediatrike. Ajo shkakton ngushtimin e tubave të frymëmarrjes (bronkeve) ose mbushjen e tyre me mukus, duke e bërë më të vështirë kalimin e ajrit.

Kur astma nuk trajtohet, këto ndryshime mund të çojnë në një sulm astmatik, një episod akut gjatë të cilit muskujt rreth rrugëve të frymëmarrjes shtrëngohen dhe bronket inflamohen.

5 shenjat e hershme të astmës

Disa simptoma mund të tregojnë se një person mund të ketë astmë dhe duhet të konsultohet me një mjek.

1. Infeksione të zgjatura të rrugëve të frymëmarrjes

Nëse ftohjet ose infeksionet e rrugëve të sipërme të frymëmarrjes zgjasin më shumë se zakonisht, veçanërisht përtej 7–10 ditëve tipike të një sëmundjeje virale, kjo mund të jetë një shenjë paralajmëruese.

2. Fishkëllimë gjatë frymëmarrjes

Një tingull fishkëllues gjatë frymëmarrjes, veçanërisht gjatë një infeksioni viral, mund të jetë një shenjë e ngushtimit të rrugëve të frymëmarrjes.

3. Kollë sezonale që zgjat për javë

Një kollë që përsëritet në periudha të caktuara të vitit ose vazhdon për javë të tëra mund të lidhet me astmën, veçanërisht nëse shoqërohet me simptoma të tjera të frymëmarrjes.

4. Shtrëngim në gjoks gjatë aktivitetit fizik

Nëse ndjeni presion ose shtrëngim në gjoks gjatë vrapit, lojës ose aktiviteteve të tjera fizike, kjo mund të jetë një shenjë e astmës së nxitur nga ushtrimet.

5. Ndalimi ose ngadalësimi gjatë aktivitetit fizik

Fëmijët ose të rriturit me astmë mund të lodhen më shpejt, të ndalojnë aktivitetin për të marrë frymë ose të kenë vështirësi për të vazhduar ushtrimet.

Sipas Chet Tharpe, MD, alergolog dhe imunolog, këto janë disa nga shenjat që mund të tregojnë praninë e astmës.

Megjithatë, simptoma të ngjashme mund të shkaktohen edhe nga gjendje të tjera, si refluksi gastroezofageal (GERD), sinusiti, sëmundja pulmonare obstruktive kronike (SPOK) ose infeksione të tjera të mushkërive.

A mund të keni astmë pa kollë?

Po. Në disa raste, astma mund të mos japë shenja të qarta. Kjo njihet si astma e heshtur, kur simptomat ekzistojnë, por nuk dallohen lehtë.

“Disa pacientë diagnostikohen vetëm pasi kanë kaluar një sulm astmatik”, shpjegon Dr. Mavunda. Nëse shenjat e vogla paralajmëruese nuk vihen re, një sulm mund të duket sikur shfaqet papritur.

Si diagnostikohet astma?

Nëse dyshohet për astmë, mjeku fillimisht do të shqyrtojë historinë shëndetësore të pacientit dhe familjes, do të kryejë një ekzaminim fizik dhe do të kërkojë teste të frymëmarrjes.

Këto mund të përfshijnë:

Spirometrinë, një test që mat sasinë e ajrit që nxirret nga mushkëritë gjatë një nxjerrjeje të fuqishme.
Testet e funksionit pulmonar, të cilat japin më shumë informacion për mënyrën se si punojnë mushkëritë.
Testet alergjike, për të zbuluar nëse një alergjen i caktuar shkakton simptomat.

Astma mund të klasifikohet sipas shpeshtësisë së simptomave:

Astmë intermitente: simptomat shfaqen herë pas here.
Astmë e vazhdueshme: simptomat shfaqen shumicën e kohës.

Ekzistojnë gjithashtu forma të ndryshme të astmës, si:

Astma e shkaktuar nga aktiviteti fizik
Astma profesionale, e lidhur me ekspozimin ndaj substancave irrituese në punë
Sindroma e mbivendosjes astmë-SPOK

Çfarë e shkakton astmën?

Nuk dihet gjithmonë pse një person zhvillon astmë dhe një tjetër jo. Sipas Dr. Mavunda, faktorët gjenetikë, mjedisi dhe dieta mund të ndikojnë në shfaqjen e simptomave.

Shkaktarët më të zakonshëm të astmës përfshijnë:

Aktivitetin fizik
Alergjenët si poleni dhe marimangat e pluhurit
Infeksionet e rrugëve të frymëmarrjes
Ndryshimet e motit
Kimikatet, ndotjen e ajrit dhe tymin

Shkaktarët ndryshojnë nga personi në person. Njohja dhe shmangia e tyre mund të ndihmojë në parandalimin e sulmeve astmatike.

Astma te fëmijët dhe të rriturit

Astma mund të shfaqet në çdo moshë. Te fëmijët, shpesh diagnostikohet rreth moshës 5–6 vjeç.

“Zakonisht themi se astma nuk diagnostikohet para moshës 2 vjeç”, thotë Dr. Mavunda. Megjithatë, foshnjat me alergji të forta, ekzemë ose episode të shpeshta me fishkëllimë gjatë frymëmarrjes mund të vlerësohen më herët.

Te fëmijët e vegjël, shenjat mund të përfshijnë kollë gjatë lojës ose ndalimin e aktivitetit për të pushuar.

Astma mund të shfaqet edhe gjatë adoleshencës ose moshës madhore. Ndryshimet hormonale mund të ndikojnë në simptomat dhe disa persona që kanë pasur astmë në fëmijëri mund të përjetojnë rikthim të simptomave më vonë në jetë.

Si trajtohet astma?

Astma nuk ka gjithmonë një kurë përfundimtare, por mund të kontrollohet shumë mirë me trajtimin e duhur.

Qëllimi i trajtimit është:

Kontrolli i simptomave
Ulja e rrezikut për sulme astmatike
Përmirësimi i cilësisë së jetës

Inhalatori me albuterol përdoret shpesh si trajtim fillestar për lehtësimin e shpejtë të simptomave. Megjithatë, nëse nevojitet më shumë se dy herë në javë, mund të kërkohen trajtime të tjera.

Mjeku mund të rekomandojë: