Keni hyrë në telefon për të kontrolluar një mesazh, por pas 30 minutash e gjeni veten duke lexuar një lajm negativ pas tjetrit? Ky fenomen quhet “doomscrolling” – zakoni i kalimit të vazhdueshëm nëpër lajme, veçanërisht ato shqetësuese, edhe kur ato na bëjnë të ndihemi më keq.

Ky është një fenomen që është bërë më i zakonshëm vitet e fundit, sidomos me rritjen e përdorimit të rrjeteve sociale dhe aplikacioneve të lajmeve.

Çfarë është “doomscrolling”?

“Doomscrolling” përshkruan tendencën për të konsumuar vazhdimisht lajme negative ose alarmuese, pa mundur të ndalemi. Edhe kur e kuptojmë se informacioni po na shkakton stres ose ankth, vazhdojmë të lexojmë.

Pse e bën truri ynë këtë?

Psikologët shpjegojnë se truri i njeriut është i programuar t’u kushtojë më shumë vëmendje rreziqeve sesa lajmeve pozitive. Ky mekanizëm, i njohur si “paragjykimi ndaj negativitetit” (negativity bias), ka ndihmuar njerëzit të mbijetojnë gjatë evolucionit.

Sot, megjithëse shumica e këtyre “kërcënimeve” nuk janë të drejtpërdrejta, truri vazhdon të reagojë ndaj lajmeve alarmuese sikur ato të kërkojnë vëmendje të menjëhershme.

Si ndikon në shëndetin mendor?

Kalimi i shumë kohës duke lexuar lajme negative mund të:

• rrisë nivelin e stresit;
• shtojë ankthin;
• ndikojë në humor;
• ulë cilësinë e gjumit, sidomos kur ndodh para fjetjes;
• krijojë ndjenjën se bota është më e rrezikshme sesa është në të vërtetë.

Për disa persona, kjo mund të ndikojë edhe në përqendrim dhe produktivitet gjatë ditës.

Si ta kuptoni nëse po bëni “doomscrolling”?

Mund të jetë një shenjë nëse:

• vazhdoni të lexoni lajme edhe kur ato ju shqetësojnë;
• e keni të vështirë ta lini telefonin mënjanë;
• kontrolloni vazhdimisht portalet ose rrjetet sociale për përditësime;
• ndiheni më të stresuar pas përdorimit të telefonit;
• humbisni ndjesinë e kohës ndërsa lëvizni pafund në ekran.

Si ta shmangni?

Nuk është e nevojshme të shmangni informimin, por mund të krijoni zakone më të shëndetshme:

• Kufizoni kohën që kaloni duke lexuar lajme.
• Zgjidhni burime të besueshme dhe shmangni kontrollimin e vazhdueshëm të tyre.
• Mos lexoni lajme menjëherë para gjumit.
• Bëni pushime nga telefoni gjatë ditës.
• Balancojeni informacionin me aktivitete që ju qetësojnë, si ecja, leximi ose koha me familjen dhe miqtë.

Të jesh i informuar nuk do të thotë të jesh i mbingarkuar

Informimi është i rëndësishëm, por konsumimi i pandërprerë i lajmeve nuk ju bën domosdoshmërisht më të informuar. Në shumë raste, ai vetëm rrit stresin dhe lodhjen mendore.