Çdo tru ndryshon me moshën, dhe funksioni mendor ndryshon së bashku me të. Rënia mendore është e zakonshme dhe është një nga pasojat më të frikshme të plakjes. Por dëmtimi kognitiv nuk është i pashmangshëm. Këtu janë 12 mënyra që mund t’ju ndihmojnë të ruani funksionin e trurit.

1. Merrni stimulim mendor
Përmes kërkimeve me mi dhe njerëz, shkencëtarët kanë zbuluar se aktivitetet mendore stimulojnë lidhje të reja midis qelizave nervore dhe madje mund të ndihmojnë trurin të gjenerojë qeliza të reja, duke zhvilluar “plastikën” neurologjike dhe duke ndërtuar një rezervë funksionale që mbron kundër humbjes së qelizave në të ardhmen.

Çdo aktivitet që stimulon mendjen duhet të ndihmojë në zhvillimin e trurit tuaj. Lexoni, bëni kurse, provoni “gjimnastikë mendore”, si fjalëkryqet ose problemet e matematikës. Eksperimentoni me gjëra që kërkojnë aftësi manuale si dhe përpjekje mendore, si vizatimi, piktura dhe zanate të tjera.

2. Bëni ushtrime fizike
Kërkimet tregojnë se përdorimi i muskujve ndihmon gjithashtu mendjen. Kafshët që ushtrojnë rregullisht rrisin numrin e enëve të vogla të gjakut që sjellin gjak të pasur me oksigjen në zonën e trurit përgjegjëse për mendimin. Ushtrimi nxit gjithashtu zhvillimin e qelizave nervore të reja dhe rrit lidhjet midis qelizave të trurit (sinapse).

Kjo rezulton në trurin më efikas, plastik dhe adaptues, që përkthehet në performancë më të mirë tek kafshët që plakën.

Ushtrimi gjithashtu ul presionin e gjakut, përmirëson nivelet e kolesterolit, ndihmon balancimin e sheqerit në gjak dhe redukton stresin mendor, të gjitha këto ndihmojnë si trurin ashtu edhe zemrën tuaj.

3. Përmirësoni dietën tuaj
Ushqimi i mirë mund të ndihmojë mendjen ashtu si trupin. Për shembull, njerëzit që ndjekin një dietë mesdhetare, që thekson fruta, perime, peshk, arra, vajra të pangopur (si vaji i ullirit) dhe burime bimore proteinash, kanë më pak gjasa të zhvillojnë dëmtim kognitiv dhe demencë.

4. Përmirësoni presionin e gjakut
Presioni i lartë i gjakut në mes të jetës rrit rrezikun e rënies mendore në pleqëri. Përdorni ndryshime të stilit të jetesës për të mbajtur presionin sa më të ulët të jetë e mundur. Qëndroni në formë, ushtrohuni rregullisht, kufizoni alkoolin në dy gota në ditë, reduktoni stresin dhe ushqeheni shëndetshëm.

5. Përmirësoni sheqerin në gjak
Diabeti është një faktor i rëndësishëm rreziku për demencën. Ju mund të ndihmoni në parandalimin e diabetit duke ushqyer shëndetshëm, duke ushtruar rregullisht dhe duke qëndruar në formë. Por nëse sheqeri juaj në gjak mbetet i lartë, do t’ju duhet medikament për të arritur kontroll të mirë.

6. Përmirësoni kolesterolin tuaj
Nivelet e larta të kolesterolit LDL (“i keq”) lidhen me një rritje të rrezikut për demencë. Dieta, ushtrimet, kontrolli i peshës dhe shmangia e duhanit ndihmojnë shumë për përmirësimin e kolesterolit. Por nëse ju nevojitet ndihmë shtesë, konsultohuni me mjekun për medikamente.

7. Konsideroni aspirinë me dozë të ulët
Disa studime observacionale sugjerojnë se aspirina me dozë të ulët mund të ulë rrezikun për demencë, sidomos atë vaskulare. Pyetni mjekun nëse jeni kandidat.

8. Shmangni duhanin
Shmangni duhanin në të gjitha format e tij.

9. Mos e abuzoni me alkoolin
Pirja e tepruar është një faktor kryesor rreziku për demencë. Nëse zgjidhni të pini, kufizoni veten në dy gota në ditë.

10. Kujdesuni për emocionet tuaja
Njerëzit që janë të shqetësuar, të depresionuar, të privuar nga gjumi ose të lodhur kanë tendencë të kenë rezultate të dobëta në testet e funksionit kognitiv. Rezultatet e dobëta nuk parashikojnë domosdoshmërisht një rritje të rrezikut për rënie mendore në pleqëri, por shëndeti i mirë mendor dhe gjumi i qetë janë qëllime të rëndësishme.

11. Mbroni kokën tuaj
Lëndimet e moderuara deri në të rënda të kokës, edhe pa goditje të diagnostikuara, rrisin rrezikun e dëmtimit kognitiv.

12. Ndërtoni rrjete sociale
Lidhjet e forta sociale lidhen me një rrezik më të ulët për demencë, si dhe presion më të ulët të gjakut dhe jetëgjatësi më të madhe.