A ju ka ndodhur të kërkoni çokollatë, biskota ose diçka të ëmbël pas një dite të lodhshme, një debati apo një periudhe me shumë stres? Kjo dëshirë nuk është thjesht çështje vullneti. Stresi mund të ndikojë në mënyrën se si truri e përpunon shpërblimin, si rregullohet oreksi dhe çfarë ushqimesh na tërheqin më shumë.

Për shumë njerëz, ëmbëlsirat bëhen një mënyrë e shpejtë për të përjetuar kënaqësi ose për të lehtësuar përkohësisht tensionin emocional. Por pse ndodh kjo dhe kur duhet t’i kushtojmë më shumë vëmendje?

Si ndikon stresi në dëshirën për sheqer?

Kur përjetojmë stres, organizmi aktivizon mekanizmat biologjikë që na ndihmojnë të përballojmë situatën. Në këtë proces përfshihen edhe hormonet e stresit, si kortizoli, të cilat mund të ndikojnë në oreks dhe në mënyrën se si trupi e përdor energjinë.

Te disa njerëz, veçanërisht kur stresi është i vazhdueshëm, kjo mund të shoqërohet me dëshirë më të madhe për ushqime të pasura me sheqer dhe yndyrë.

Ushqimet e tilla aktivizojnë sistemet e shpërblimit në tru dhe mund të krijojnë një ndjesi të përkohshme kënaqësie. Kjo e bën më të mundshme që, në momente të vështira, të kërkojmë përsëri të njëjtin lloj ushqimi.

Megjithatë, reagimi ndryshon nga personi në person. Disa hanë më shumë kur janë të stresuar, ndërsa të tjerëve u ulet oreksi.

A na ndihmon çokollata të ndihemi më mirë?

Ushqimet e ëmbla mund të na japin kënaqësi të menjëhershme dhe të na ndihmojnë të ndihemi më mirë për një kohë të shkurtër. Përveç shijes, rëndësi ka edhe lidhja emocionale që kemi krijuar me ushqimin.

Për shembull, nëse jemi mësuar të hamë ëmbëlsira kur ndihemi të mërzitur ose kur duam të shpërblejmë veten, truri mund ta lidhë këtë sjellje me rehati dhe kënaqësi.

Kështu, dëshira për ëmbëlsira nuk lidhet gjithmonë me urinë fizike. Ndonjëherë, ajo mund të jetë një përpjekje për të përballuar emocione të pakëndshme.

Kjo nuk do të thotë se është gabim të hamë çokollatë ose ëmbëlsira kur kemi dëshirë. Problemi mund të shfaqet kur ushqimi bëhet mënyra e vetme për të menaxhuar stresin.

Pse dëshira për ëmbëlsira shtohet kur nuk flemë mjaftueshëm?

Stresi shpesh shoqërohet me gjumë të pamjaftueshëm, ndërsa mungesa e gjumit mund të ndikojë në rregullimin e oreksit dhe në vendimet që marrim për ushqimin.

Kur jemi të lodhur, mund ta kemi më të vështirë t’u rezistojmë ushqimeve që na ofrojnë kënaqësi të shpejtë. Në të njëjtën kohë, mund të kërkojmë burime të shpejta energjie për të vazhduar aktivitetet e ditës.

Nëse kjo përsëritet, krijohet një kombinim që mund ta shtojë dëshirën për ushqime të ëmbla: stres, lodhje dhe gjumë jo cilësor.

A është dëshira për sheqer gjithmonë shenjë e stresit?

Jo. Dëshira për ëmbëlsira mund të ketë disa shkaqe dhe nuk duhet t’i atribuohet automatikisht gjendjes emocionale.

Ndër faktorët e mundshëm janë:

• Kalimi i shumë orëve pa ngrënë ose konsumimi i vakteve të pamjaftueshme.
• Mungesa e gjumit dhe lodhja fizike.
• Zakonet ushqimore dhe dëshira për shije të caktuara.
• Ndryshimet hormonale, përfshirë ato që ndodhin gjatë ciklit menstrual.
• Stresi emocional dhe lidhja e ushqimit me ndjenjën e rehatisë.

Nëse dëshira për ëmbëlsira shoqërohet me uri të pazakontë, etje të shtuar, urinim të shpeshtë ose ndryshime të pashpjegueshme në peshë, këshillohet konsultimi me mjekun.

Si ta menaxhojmë dëshirën për ëmbëlsira gjatë stresit?

Qëllimi nuk është t’i ndalojmë plotësisht ëmbëlsirat, por të kuptojmë çfarë po na nxit t’i kërkojmë dhe të krijojmë një marrëdhënie më të ekuilibruar me ushqimin.

Disa hapa mund të ndihmojnë:

1. Mos i anashkaloni vaktet. Ushqyerja e rregullt dhe vaktet e balancuara, që përmbajnë proteina, fibra dhe yndyrna të shëndetshme, mund të ndihmojnë në menaxhimin e urisë.

2. Vëzhgoni emocionet tuaja. Kur ju lind dëshira për diçka të ëmbël, pyesni veten nëse jeni të uritur, të lodhur, të mërzitur apo të tensionuar.

3. Kujdesuni për gjumin. Një rutinë e qëndrueshme e gjumit mund të ndihmojë në rregullimin e oreksit dhe të përmirësojë përballimin e stresit.

4. Gjeni mënyra të tjera për t’u çlodhur. Një shëtitje, disa minuta frymëmarrje të ngadaltë, biseda me një person të afërt ose një aktivitet që ju pëlqen mund të ndihmojnë në lehtësimin e tensionit.

5. Mos e ktheni ushqimin në burim faji. Konsumimi i herëpashershëm i ëmbëlsirave është normal. Kufizimet shumë të ashpra mund ta shtojnë preokupimin me ushqimin te disa njerëz.

Nëse ndieni shpesh se humbni kontrollin mbi sasinë e ushqimit që konsumoni ose hani për të përballuar emocionet dhe kjo ju shkakton shqetësim, mund të jetë e dobishme të kërkoni mbështetje nga një profesionist shëndetësor.