Edhe pse ndërgjegjësimi për shëndetin mendor është rritur vitet e fundit, të flasësh hapur për ankthin, depresionin apo vështirësitë emocionale mbetet e vështirë për shumë njerëz. Frika nga paragjykimi, turpi dhe shqetësimi se si do të reagojnë të tjerët bëjnë që shumë persona t’i mbajnë problemet për vete, në vend që të kërkojnë ndihmë.

Për disa, të pranosh se nuk po ndihesh mirë emocionalisht është ende më e vështirë sesa të flasësh për një problem fizik.

Frika nga paragjykimi i të tjerëve

Një nga pengesat kryesore për të folur për shëndetin mendor është frika nga mënyra se si mund të na shohin të tjerët. Disa njerëz shqetësohen se do të konsiderohen të dobët, të paqëndrueshëm ose të paaftë për t’i përballuar vështirësitë e jetës.

Këto paragjykime mund të jenë veçanërisht të forta në mjedise ku problemet emocionale shihen si çështje personale që duhet të zgjidhen brenda familjes, pa përfshirë persona të tjerë.

Si pasojë, njerëzit mund të zgjedhin të heshtin, edhe kur kanë nevojë për mbështetje.

“Duhet të jesh i fortë” – presioni për t’i përballuar të gjitha vetë

Që nga fëmijëria, shumë njerëz rriten me mesazhe se duhet të jenë të fortë, të mos qajnë dhe të mos i shfaqin emocionet e tyre. Shprehje të tilla si “mos e bëj të madhe”, “të gjithë kanë probleme” ose “duhet të jesh më i fortë” mund t’i bëjnë njerëzit të ndihen sikur vështirësitë e tyre nuk janë të rëndësishme.

Sidomos te burrat, pritshmëritë tradicionale për forcën dhe vetëkontrollin mund ta vështirësojnë shprehjen e emocioneve dhe kërkimin e ndihmës.

Por të përjetosh ankth, trishtim apo lodhje emocionale nuk është shenjë dobësie. Të pranosh se ke nevojë për ndihmë mund të jetë një hap i rëndësishëm drejt përmirësimit.

Pse na vjen më lehtë të flasim për trupin sesa për mendjen?

Kur kemi dhimbje fizike, zakonisht e kemi më të lehtë të kërkojmë një kontroll mjekësor. Kur vuajtja është emocionale, situata mund të jetë më e ndërlikuar.

Problemet psikologjike nuk shihen gjithmonë nga jashtë. Një person mund të shkojë në punë, të kujdeset për familjen, të buzëqeshë dhe të komunikojë normalisht, ndërkohë që përjeton ankth, trishtim ose vështirësi të mëdha emocionale.

Për këtë arsye, njerëzit përreth mund të mos e kuptojnë se diçka nuk shkon. Edhe vetë personi mund ta ketë të vështirë t’i identifikojë ose t’i shpjegojë ndjenjat e tij.

Roli i familjes dhe i mjedisit shoqëror

Familja dhe rrethi shoqëror mund të luajnë rol të rëndësishëm në mënyrën se si një person e përjeton dhe e shpreh vuajtjen emocionale.

Kur dikush dëgjohet pa u gjykuar, ka më shumë mundësi të ndihet i sigurt për të folur. Në të kundërt, kur shqetësimet minimizohen, krahasohen me problemet e të tjerëve ose kthehen në objekt diskutimi pa lejen e personit, ai mund të mbyllet edhe më shumë në vetvete.

Ndonjëherë, njerëzit nuk kanë nevojë që dikush t’ua zgjidhë menjëherë problemin. Kanë nevojë që dikush t’i dëgjojë, t’i marrë seriozisht dhe të mos ua zhvlerësojë përjetimet.

Kur duhet të kërkojmë ndihmë profesionale?

Është normale të përjetojmë periudha stresi, trishtimi ose pasigurie. Megjithatë, kur këto ndjenja zgjasin, bëhen të vështira për t’u përballuar ose fillojnë të ndikojnë në gjumë, marrëdhënie, punë dhe jetën e përditshme, mund të jetë e dobishme të flasim me një psikolog ose profesionist tjetër të shëndetit mendor.

Nuk është e nevojshme të presim derisa gjendja të bëhet e padurueshme për të kërkuar ndihmë. Mbështetja profesionale nuk është vetëm për momentet e krizës, por edhe për të kuptuar më mirë veten dhe për të zhvilluar mënyra më të shëndetshme për t’i përballuar vështirësitë.

Si mund të krijojmë një shoqëri ku është më e lehtë të flasim?

Ndryshimi fillon me mënyrën se si reagojmë kur dikush vendos të ndajë diçka personale me ne. Të dëgjojmë pa gjykuar, të shmangim komentet që minimizojnë vuajtjen dhe të respektojmë privatësinë e të tjerëve janë hapa të rëndësishëm.

Po aq e rëndësishme është që shkollat, institucionet shëndetësore, vendet e punës dhe mediat të kontribuojnë në informimin e publikut për shëndetin mendor, duke e trajtuar atë si pjesë të pandashme të shëndetit të përgjithshëm.

Të flasësh për problemet psikologjike nuk do të thotë se nuk je në gjendje t’i përballosh sfidat e jetës. Do të thotë se po i njeh përjetimet e tua dhe po kërkon mënyra për t’u kujdesur për veten.

Heshtja nuk është gjithmonë forcë, ashtu siç kërkimi i ndihmës nuk është dobësi. Ndonjëherë, një bisedë e sinqertë mund të jetë hapi i parë drejt ndryshimit.