“Edhe na kemi kqyrë TV” është një nga fjalitë që prindërit e thonë shpesh kur flitet për kohën që fëmijët kalojnë para ekranit. Por, sipas psikologes Arta Rushiti, nuk është vetëm çështja sa kohë qëndron fëmija para televizorit apo telefonit. Edhe ajo që shikon dhe mënyra se si i prezantohet përmbajtja mund të kenë rëndësi.

E ftuar në emisionin “Familja Jonë”, Rushiti foli për dallimin mes filmave të animuar me stimulim të lartë dhe atyre me stimulim më të ulët.

Filmat me stimulim të lartë zakonisht kanë shumë ngjyra, lëvizje të shpejta, ndryshime të shpeshta të skenave, zëra dhe efekte të shumta. Ritmi i tyre është i vazhdueshëm dhe i jep fëmijës shumë informacion brenda një kohe të shkurtër.

Në anën tjetër, përmbajtjet me stimulim më të ulët kanë ritëm më të ngadaltë, më shumë pauza dhe më pak ndryshime të shpejta. Kjo mund t’i japë fëmijës më shumë kohë për ta ndjekur dhe përpunuar atë që po sheh.

“Edhe na kemi kqyrë TV”, por çfarë ka ndryshuar?

Sipas psikologes, mënyra se si konsumohet përmbajtja sot është shumë më dinamike. Përveç filmave vizatimorë tradicionalë, fëmijët kanë qasje në video shumë të shkurtra, me ritëm të shpejtë dhe me ndryshime të vazhdueshme të pamjeve dhe tingujve.

Prandaj, prindërit mund ta kenë të vështirë ta kuptojnë nëse një përmbajtje është shumë stimuluese për fëmijën. Një nga gjërat që mund të vëzhgojnë është ritmi: sa shpesh ndryshojnë skenat, sa lëvizje ka, sa zëra dhe efekte përdoren dhe nëse fëmija është vazhdimisht duke pritur një stimul të ri.

Po çfarë lidhje ka kjo me përqendrimin?

Rushiti shpjegoi se ekspozimi ndaj përmbajtjeve shumë stimuluese mund të ndikojë në mënyrën se si fëmija përjeton aktivitetet më të qeta. Për shembull, pas një kohe të gjatë me përmbajtje me ritëm të shpejtë, një lojë e qetë ose një aktivitet që kërkon pritje mund t’i duket më pak interesant.

Kjo është edhe një nga arsyet pse prindërit mund të dëgjojnë më shpesh: “Po mërzitem, s’kam çka me ba”.

Por mërzia nuk është domosdoshmërisht diçka që duhet shmangur.

“Fëmijët kanë nevojë edhe me u mërzitë”, ishte një nga mesazhet e psikologes. Kur fëmija nuk ka një ekran apo një aktivitet të gatshëm për ta argëtuar, ai ka mundësi të krijojë lojën e vet, të eksplorojë dhe të gjejë mënyra për ta kaluar kohën.

Edhe reagimi kur fiket ekrani mund t’u tregojë prindërve diçka.

Nëse fëmija bërtet, zemërohet apo kundërshton sa herë që duhet të largohet nga ekrani, kjo nuk do të thotë domosdoshmërisht se ka një problem. Kalimi nga një aktivitet shumë tërheqës në një aktivitet tjetër mund të jetë i vështirë, sidomos për fëmijët e vegjël.

Në këto raste, prindërit mund ta bëjnë kalimin më të parashikueshëm: t’i tregojnë fëmijës paraprakisht se koha e ekranit po përfundon, të vendosin një rutinë dhe t’i ofrojnë një aktivitet tjetër pas ekranit.

Dhe nuk është vetëm koha para ekranit që ka rëndësi.

Një fëmijë mund të kalojë një kohë të caktuar para ekranit, por përmbajtja që shikon mund të jetë po aq e rëndësishme. Prindërit mund të zgjedhin përmbajtje të përshtatshme për moshën, me ritëm më të menaxhueshëm dhe, kur është e mundur, ta shikojnë bashkë me fëmijën.

Në fund, qëllimi nuk është që çdo ekran të shihet si problem. Fëmijët mund të shijojnë filmat e animuar dhe përmbajtje të tjera, por ekranet janë vetëm një pjesë e ditës së tyre.

Loja, lëvizja, gjumi, komunikimi me prindërit dhe të tjerët, si dhe koha kur fëmija thjesht nuk ka asgjë për të bërë, janë po aq pjesë e rëndësishme e përditshmërisë.

Sepse ndonjëherë, kur fëmija thotë “po mërzitem”, nuk ka nevojë që menjëherë t’i gjejmë diçka për të parë. Mund t’i japim edhe hapësirën për të gjetur vetë çfarë të bëjë.