Rezistenca ndaj insulinës është një gjendje në të cilën qelizat e trupit nuk reagojnë siç duhet ndaj insulinës, hormonit që ndihmon glukozën nga gjaku të hyjë në qeliza dhe të përdoret për energji.
Kur qelizat bëhen më pak të ndjeshme ndaj insulinës, pankreasi përpiqet ta kompensojë këtë duke prodhuar më shumë insulinë. Për një kohë, nivelet e sheqerit në gjak mund të mbeten normale, edhe pse trupi është duke punuar më shumë për t’i mbajtur ato nën kontroll.
Me kalimin e kohës, nëse rezistenca ndaj insulinës përkeqësohet, pankreasi mund të mos jetë më në gjendje të prodhojë mjaftueshëm insulinë dhe niveli i glukozës në gjak mund të rritet. Kjo mund të çojë në prediabet dhe, më pas, në diabet të tipit 2.
Shpesh nuk ka shenja të qarta
Një nga vështirësitë është se rezistenca ndaj insulinës mund të zhvillohet për një kohë të gjatë pa shkaktuar simptoma të dukshme.
Disa persona mund të vërejnë lodhje, uri më të shpeshtë, dëshirë për ushqime të ëmbla ose vështirësi në humbjen e peshës, por këto simptoma nuk janë specifike vetëm për rezistencën ndaj insulinës.
Një shenjë që mund të shfaqet te disa persona është errësimi dhe trashja e lëkurës, veçanërisht në qafë, sqetulla ose zona të tjera me palosje. Kjo njihet si acanthosis nigricans dhe mund të lidhet me nivele të larta të insulinës.
Çfarë e rrit rrezikun?
Rezistenca ndaj insulinës mund të ndikohet nga një kombinim faktorësh gjenetikë dhe të stilit të jetesës.
Rreziku mund të rritet nga pesha e tepërt, veçanërisht dhjami i grumbulluar rreth barkut, mungesa e aktivitetit fizik, ushqyerja jo e balancuar dhe gjumi i pamjaftueshëm.
Edhe disa gjendje hormonale dhe mjekësore mund të shoqërohen me rezistencë ndaj insulinës.
Si zbulohet?
Rezistenca ndaj insulinës nuk diagnostikohet vetëm nga simptomat. Mjeku mund të vlerësojë faktorët e rrezikut dhe të kërkojë analiza të glukozës në gjak, hemoglobinës së glikuar (HbA1c) ose teste të tjera, në varësi të situatës.
Nuk ekziston një test i vetëm rutinë që përdoret për të diagnostikuar rezistencën ndaj insulinës te të gjithë personat.
A mund të përmirësohet?
Në shumë raste, ndryshimet në stilin e jetesës mund të ndihmojnë në përmirësimin e ndjeshmërisë ndaj insulinës.
Aktiviteti fizik i rregullt, ushqyerja e balancuar, gjumi i mjaftueshëm dhe menaxhimi i peshës, kur nevojitet, janë ndër masat më të rëndësishme. Edhe aktiviteti fizik i moderuar mund të ndihmojë muskujt të përdorin më mirë glukozën.
Në disa raste, mjeku mund të rekomandojë edhe trajtim me barna, në varësi të nivelit të rrezikut dhe gjendjes shëndetësore.
Rezistenca ndaj insulinës nuk do të thotë automatikisht se një person ka diabet. Por është një sinjal që metabolizmi i trupit mund të jetë duke ndryshuar dhe që ia vlen të vlerësohet në kohë.
Njohja e faktorëve të rrezikut dhe kontrollet e rregullta mund të ndihmojnë në parandalimin ose vonimin e kalimit drejt prediabetit dhe diabetit të tipit 2.
