Goditja në tru dhe infarkti i zemrës janë dy urgjenca mjekësore që mund të rrezikojnë jetën. Edhe pse mund të kenë disa faktorë të përbashkët rreziku, ato prekin organe të ndryshme dhe shfaqen përmes simptomave të ndryshme. Të dish t’i dallosh shenjat mund të jetë vendimtare për të kërkuar ndihmë në kohë.

Sipas kardiologut John Mansour, Cleveland Clinic, goditja në tru prek indet e trurit, ndërsa infarkti ndodh kur dëmtohet muskuli i zemrës. Në të dyja rastet, ndërprerja e furnizimit normal me gjak dhe oksigjen mund të shkaktojë dëmtime serioze.

Cilat janë shenjat e infarktit?

Infarkti i zemrës zakonisht lidhet me simptoma që prekin gjoksin dhe pjesë të tjera të trupit.

Shenjat kryesore mund të përfshijnë:

• dhimbje ose shqetësim në gjoks, që mund të përhapet drejt nofullës, qafës, shpatullës, krahut ose shpinës;
• vështirësi në frymëmarrje;
• lodhje të fortë;
• të përziera ose të vjella;
• marramendje ose të fikët;
• ankth të papritur dhe të fortë;
• djersitje të tepërt.

Dhimbja ose presioni në gjoks është një nga shenjat më të njohura të infarktit, por jo të gjithë njerëzit e përjetojnë në të njëjtën mënyrë.

Si ta dalloni një goditje në tru?

Për të identifikuar më shpejt shenjat e goditjes në tru, ekspertët përdorin shpesh akronimin BE FAST, i cili ndihmon në kujtesën e simptomave kryesore:

• B – Balance (Ekuilibri): probleme të papritura me ekuilibrin ose koordinimin;
• E – Eyes (Shikimi): ndryshime të papritura në shikim;
• F – Face (Fytyra): rënie ose mpirje e njërës anë të fytyrës;
• A – Arms and legs (Krahët dhe këmbët): dobësi ose mpirje e papritur në krah apo këmbë, veçanërisht në njërën anë të trupit;
• S – Speech (Të folurit): vështirësi në të folur ose në kuptimin e asaj që thonë të tjerët;
• T – Time (Koha): nëse shfaqen këto shenja, është koha për të kërkuar menjëherë ndihmë mjekësore.

Çfarë kanë të përbashkët?

Edhe pse simptomat janë zakonisht të ndryshme, në disa raste të dyja gjendjet mund të shkaktojnë shenja të ngjashme.

Ndër to janë:

• konfuzioni;
• marramendja ose të fikëtit;
• dobësia ose mpirja e gjymtyrëve;
• të përzierat dhe të vjellat.

Pikërisht për shkak se disa simptoma mund të mbivendosen, është e rëndësishme të mos përpiqeni ta përcaktoni vetë shkakun dhe të prisni që simptomat të largohen.

Si infarkti, ashtu edhe goditja në tru kërkojnë trajtim urgjent. Sa më shpejt të merret ndihma mjekësore, aq më e madhe është mundësia për të kufizuar dëmtimin.

Pse ndodhin infarkti dhe goditja në tru?

Të dyja mund të lidhen me bllokimin e enëve të gjakut. Nëse bllokimi ndodh në enët që furnizojnë zemrën me gjak dhe oksigjen, mund të shkaktojë infarkt. Nëse prek enët që furnizojnë trurin, mund të shkaktojë një lloj goditjeje ishemike në tru.

Sipas Dr. Mansour, pllakat dhe bllokimet në enët e gjakut mund të pengojnë furnizimin me oksigjen dhe lëndë ushqyese si të zemrës, ashtu edhe të trurit.

Megjithatë, jo të gjitha goditjet në tru dhe infarktet shkaktohen nga bllokimet e enëve të gjakut. Shkaqet mund të ndryshojnë dhe përcaktimi i tyre është i rëndësishëm për zgjedhjen e trajtimit.

Cilët janë faktorët e rrezikut?

Shumë nga faktorët që rrisin rrezikun për infarkt janë të njëjtë edhe për goditjen në tru.

Ndër më të rëndësishmit janë:

• presioni i lartë i gjakut;
• kolesteroli i lartë;
• diabeti;
• mbipesha dhe obeziteti;
• historia familjare.

Edhe mënyra e jetesës luan rol të rëndësishëm. Pirja e duhanit, konsumimi i alkoolit, ushqyerja jo e shëndetshme dhe mungesa e aktivitetit fizik mund të ndikojnë në rrezikun për këto sëmundje.

Megjithatë, jo të gjithë faktorët mund të kontrollohen. Mosha, seksi biologjik dhe gjenetika gjithashtu mund të ndikojnë në rrezikun individual.

A është më i vështirë rikuperimi nga goditja në tru apo nga infarkti?

Nuk ka një përgjigje të vetme.

Koha e rikuperimit ndryshon nga një person te tjetri dhe varet nga ashpërsia e ngjarjes, sa shpejt është marrë trajtimi dhe gjendja shëndetësore e personit.

Në disa raste, rikuperimi mund të jetë relativisht i shpejtë, veçanërisht kur trajtimi fillon menjëherë ose kur ngjarja është më e lehtë. Në raste të tjera, dëmtimet mund të jenë të mëdha dhe rikuperimi mund të zgjasë shumë më tepër.

Pas një goditjeje në tru, për shembull, disa njerëz mund të kenë nevojë për rehabilitim për probleme me lëvizjen, të folurin ose funksione të tjera. Edhe pas një infarkti, rikuperimi fizik dhe emocional mund të kërkojë kohë.

A mund të shkaktojë njëra tjetrën?

Në raste të rralla, një infarkt mund të çojë në goditje në tru dhe anasjelltas.

Problemet e ritmit të zemrës, si aritmia, ose dobësimi i rëndë i muskulit të zemrës mund të favorizojnë formimin e mpiksjeve të gjakut. Në raste të rralla, një mpiksje mund të shkëputet dhe të udhëtojë drejt trurit, duke shkaktuar goditje në tru.

Nga ana tjetër, stresi i madh fizik i shkaktuar nga një goditje në tru mund të provokojë probleme kardiake në raste të caktuara.

Megjithatë, një person që ka kaluar një infarkt ose goditje në tru ka gjithashtu rrezik më të lartë për të përjetuar më vonë ngjarjen tjetër.

Mos prisni që simptomat të kalojnë vetë

Dallimi kryesor mes një infarkti dhe një goditjeje në tru është organi që preket, por ajo që duhet mbajtur mend është e njëjtë: të dyja janë urgjenca mjekësore.

Dhimbja ose shqetësimi i fortë në gjoks, vështirësia në frymëmarrje, dobësia e papritur e një ane të trupit, çrregullimet e të folurit, ndryshimet e papritura në shikim apo humbja e ekuilibrit janë shenja që nuk duhen neglizhuar.

Nëse shfaqen simptoma që mund të tregojnë infarkt ose goditje në tru, kërkimi i menjëhershëm i ndihmës mjekësore mund të jetë vendimtar për të shpëtuar jetën dhe për të kufizuar dëmtimet afatgjata.

Parandalimi mbetet po ashtu i rëndësishëm. Kontrolli i presionit të gjakut dhe kolesterolit, menaxhimi i diabetit, aktiviteti i rregullt fizik, ushqyerja e shëndetshme dhe shmangia e duhanit janë disa nga hapat që mund të ndihmojnë në uljen e rrezikut për të dyja këto gjendje.