Kur një fëmijë i vogël fillon të teshtijë, të ketë hundë të bllokuar ose rrjedhje hundësh dhe kollë, shumë prindër mendojnë se bëhet fjalë për një ftohje ose një infeksion të rrugëve të frymëmarrjes. Por nëse këto simptoma zgjasin më shumë se zakonisht, mund të jenë shenjë e një alergjie mjedisore.

“Një alergji është një reagim i papërshtatshëm ose i ekzagjeruar i sistemit imunitar kur trupi ekspozohet ndaj një substance të caktuar”, shpjegon Adrianna Bravo, MD, pediatre dhe këshilltare e lartë mjekësore në Inspire Diagnostics. Sipas saj, këto substanca zakonisht nuk janë të rrezikshme, por sistemi imunitar i fëmijës reagon sikur të ishte përballë një kërcënimi.

Ndryshe nga alergjitë ushqimore, të cilat mund të shfaqen që në vitin e parë të jetës dhe mund të shkaktojnë reagime të rënda si anafilaksia, alergjitë ndaj faktorëve të mjedisit zakonisht shfaqen pas moshës 1 vjeç. Kjo ndodh sepse organizmit i duhet kohë dhe ekspozim ndaj mjedisit për të zhvilluar ndjeshmëri ndaj alergjenëve.

Shenjat e alergjive te fëmijët e vegjël

Alergjitë mjedisore te fëmijët shpesh mund të duken si një ftohje që nuk po largohet. Megjithatë, disa simptoma mund të tregojnë më shumë për një alergji sesa për një infeksion.

Shenjat më të zakonshme përfshijnë:

• Teshtima të shpeshta
• Hundë që rrjedh ose kruhet
• Ndjesi presioni në sinuse
• Sy të skuqur, të përlotur ose që kruhen
• Kruarje në lëkurë ose në veshë
• Dhimbje koke
• Kollë
• Rrathë të errët poshtë syve
• Lodhje dhe përgjumje

Në raste më të rënda ose kur ekspozimi ndaj alergjenëve është i vazhdueshëm, alergjitë mund të shkaktojnë fishkëllimë gjatë frymëmarrjes, vështirësi në frymëmarrje dhe të rrisin rrezikun për astmë.

Koha kur shfaqen simptomat mund të japë gjithashtu një të dhënë të rëndësishme. Shumë prindër vërejnë se alergjitë përkeqësohen gjatë natës. Kjo mund të ndodhë sepse gjatë qëndrimit në dhomën e gjumit fëmija ekspozohet më gjatë ndaj alergjenëve të brendshëm, si marimangat e pluhurit.

“Dhoma e gjumit mund të ketë përqendrimin më të lartë të disa alergjenëve të brendshëm, si marimangat e pluhurit”, shpjegon Dr. Bravo. Fëmijët kalojnë rreth 10 deri në 12 orë në natë në dhomën e gjumit, çka rrit kohën e ekspozimit.

Alergjitë apo ftohja? Si t’i dalloni

Për prindërit mund të jetë e vështirë të dallojnë një alergji nga një infeksion viral, pasi shumë simptoma janë të ngjashme. Megjithatë, disa tregues mund të ndihmojnë:

Kohëzgjatja: Nëse simptomat zgjasin më shumë se 10 ditë pa ndryshime të mëdha, ka më shumë gjasa të jenë alergji.

Temperatura: Ethet zakonisht lidhen me infeksione dhe nuk janë tipike për alergjitë.

Kruarja: Kruarja e syve, veshëve ose e lëkurës është më e zakonshme te alergjitë sesa te ftohjet.

Kur fillojnë alergjitë dhe sa zgjasin?

Shumica e fëmijëve nën moshën 1 vjeç nuk shfaqin alergji ndaj faktorëve të mjedisit. Por pas kësaj moshe, ekspozimi i vazhdueshëm ndaj alergjenëve mund të shkaktojë një reagim imunitar.

Alergjitë ndaj faktorëve të brendshëm, si pluhuri ose myku, mund të shfaqen më herët, pasi fëmijët janë vazhdimisht në kontakt me këto substanca në shtëpi. Ndërsa alergjitë sezonale ndaj polenit zakonisht shfaqen më vonë, shpesh pas moshës 3 vjeç, pasi fëmija duhet të kalojë disa sezone për të zhvilluar ndjeshmëri.

Sipas ekspertëve, alergjitë mjedisore mund të vazhdojnë gjatë fëmijërisë dhe ndonjëherë edhe në moshën madhore, megjithëse simptomat mund të bëhen më të lehta dhe më të kontrollueshme me kalimin e kohës.

Alergjenët më të zakonshëm te fëmijët

Fëmijët mund të jenë alergjikë ndaj shumë faktorëve të ndryshëm, por ndër alergjenët më të zakonshëm janë qimet dhe zbokthi i kafshëve, myku, marimangat e pluhurit dhe polenet sezonale.

Kafshët shtëpiake, si qentë, macet ose kafshët e tjera që kanë qeliza të lëkurës të quajtura zbokth, mund të shkaktojnë reaksione alergjike te disa fëmijë. Fëmijët me astmë ose ekzemë mund të kenë reagime më të forta.

Myku është një tjetër alergjen i rëndësishëm, veçanërisht në ambiente të lagështa si banjat, bodrumet ose dhomat me ajrosje të dobët. Sporet e mykut mund të qarkullojnë në ajër dhe të shkaktojnë simptoma alergjike.

Marimangat e pluhurit janë gjithashtu një shkak i zakonshëm i alergjive te fëmijët. Ato gjenden shpesh në dyshekë dhe jastëkë dhe mund të shkaktojnë simptoma që përkeqësohen gjatë natës, si hundë të bllokuara, kollë ose dhimbje fyti në mëngjes.

Alergjitë sezonale nga polenet e pemëve, barit dhe bimëve të tjera mund të shkaktojnë teshtima, rrjedhje hundësh dhe kruarje të syve. Te fëmijët me ekspozim të vazhdueshëm, bllokimi kronik i hundës mund të ndikojë edhe në gjumin e tyre.

Si diagnostikohen alergjitë te fëmijët?

Mënyra më e mirë për të zbuluar alergjitë është një vizitë te alergologu. Mjeku do të vlerësojë historinë shëndetësore të fëmijës, simptomat, si dhe historinë familjare të alergjive dhe astmës.

Për të konfirmuar alergjinë mund të përdoren teste të ndryshme, si:

• Testi me shpim të lëkurës
• Testi me patch
• Testi intradermal i lëkurës
• Analiza e gjakut për antitrupat imunoglobulinë E (IgE)

Edhe pse testet mund të kryhen në moshë shumë të vogël, disa specialistë preferojnë të presin deri pas moshës 2 vjeç për rezultate më të sakta.

Si t’i lehtësoni simptomat e alergjive te fëmijët

Trajtimi i alergjive te fëmijët bazohet në dy hapa kryesorë: uljen e ekspozimit ndaj alergjenëve dhe lehtësimin e simptomave.

Disa masa që mund të ndihmojnë janë:

• Përdorimi i filtrave ose pastruesve të ajrit në shtëpi
• Përdorimi i mbulesave kundër marimangave për dyshekë dhe jastëkë
• Larja e çarçafëve shpesh me ujë të nxehtë
• Mbajtja e kafshëve shtëpiake larg dhomës së fëmijës
• Pastrimi dhe fshirja e shpeshtë e pluhurit
• Heqja e qilimave të mëdhenj nëse është e mundur
• Pastrimi i shpeshtë i banjove për të parandaluar mykun
• Përdorimi i dehumidifikuesve në ambiente të lagështa
• Mbajtja mbyllur e dritareve gjatë sezonit të polenit

Për lehtësimin e simptomave mund të përdoren shpëlarjet e hundës me solucion fiziologjik, të cilat ndihmojnë në largimin e alergjenëve nga rrugët e frymëmarrjes.

Disa ilaçe kundër alergjive, si antihistaminikët ose sprajet nazale me kortikosteroide, mund të rekomandohen nga mjeku. Megjithatë, prindërit duhet të konsultohen gjithmonë me pediatrin përpara se t’i japin fëmijës ilaçe pa recetë, veçanërisht te fëmijët e vegjël.

Në disa raste, alergologu mund të rekomandojë imunoterapi, e njohur edhe si desensibilizim. Kjo metodë synon të trajnojë sistemin imunitar që të reagojë më pak ndaj alergjenit dhe mund të jetë efektive për shumë fëmijë.

Megjithëse lagështuesit e ajrit mund të duken si zgjidhje për hundët e bllokuara, lagështia e tepërt mund të përkeqësojë disa alergji, pasi krijon kushte të favorshme për marimangat e pluhurit dhe mykun. Në shumë raste, përdorimi i një dehumidifikuesi mund të jetë më i dobishëm.

Nëse dyshoni se fëmija juaj ka alergji, konsultimi me një specialist është mënyra më e mirë për të krijuar një plan trajtimi të përshtatur sipas nevojave të tij.