Anemia mund të çojë në atë që njihet si “sytë anemikë” ose retinopati anemike, duke shkaktuar ndryshime në shikim dhe dëmtime për shkak të mungesës së qelizave të shëndetshme të kuqe të gjakut. Kontrollet e rregullta të syve dhe trajtimi i anemisë mund të ndihmojnë në lehtësimin e këtyre simptomave.

Simptomat e anemisë te sytë

Anemia mund të shkaktojë disa simptoma, si:

• Dhimbje në gjoks
• Duar dhe këmbë të ftohta
• Rrahje të shpejta ose të çrregullta të zemrës
• Zhurmë pulsuese ose ritmike në veshë
• Dobësi
• Zbehje e pjesës së brendshme të qepallave
• Lëkurë e zbehtë ose me nuancë të verdhë

Pamja e syve te anemia

Pjesa e brendshme e qepallave zakonisht ka ngjyrë të kuqe ose rozë për shkak të enëve të gjakut. Kur ato bëhen më të zbehta, kjo mund të tregojë praninë e anemisë.

Anemia mund të shkaktojë edhe një nuancë blu në të bardhën e syve. Megjithatë, nëse anemia vjen si pasojë e shkatërrimit të qelizave të kuqe të gjakut, e bardha e syve mund të marrë ngjyrë të verdhë.

Efektet e retinopatisë anemike nuk janë specifike dhe mund të lidhen edhe me sëmundje të tjera. Ato zakonisht zhvillohen ngadalë. Dëmtimi i syve nga anemia mund të mos japë simptoma, por mund të shkaktojë shikim të turbullt.

Anemia shpesh zhvillohet gradualisht dhe dëmtimi i syve përparon me kalimin e kohës. Nëse nuk jeni tashmë të shqetësuar për retinopatinë anemike, ka pak gjasa që ndryshimet në shikim t’i lidhni me aneminë, por mund të vini re se shikimi juaj po përkeqësohet gradualisht.

Arsyet e ndryshimeve në sy

Anemia ka disa lloje dhe shkaqe. Çdo lloj anemie mund të ndikojë ndryshe te sytë, duke çuar në retinopati anemike.

Hemoglobina, një proteinë në qelizat e kuqe të gjakut, transporton oksigjenin në çdo qelizë të trupit, përfshirë edhe sytë. Anemia shkaktohet nga ulja e numrit të qelizave të kuqe ose nga paaftësia e tyre për të transportuar mjaftueshëm oksigjen.

Anemia mund të zhvillohet si pasojë e mungesës së lëndëve ushqyese, sëmundjeve kronike, gjakderdhjes së zgjatur ose të tepërt, apo si efekt anësor i disa medikamenteve, përfshirë ilaçet kundër kancerit.

Arsyet pse anemia shkakton ndryshime në sy përfshijnë:

• Furnizimi i pamjaftueshëm me oksigjen mund të shkaktojë hollim të makulës dhe indeve të tjera të syrit.
• Anemia lidhet me gjakderdhje që mund të dëmtojë sytë.
• Ajo mund të rrisë rrezikun për mpiksje gjaku në enët e vogla të syrit, duke penguar qarkullimin e gjakut dhe duke dëmtuar indet.
• Nëse anemia shkaktohet nga mungesa e hekurit, vitaminës B12 ose ushqyesve të tjerë, mungesa e tyre mund të ndikojë negativisht te sytë.
• Sëmundjet kronike që lidhen me aneminë, si leukemia, limfoma dhe sëmundjet e mëlçisë, mund të dëmtojnë sytë.
• Disa çrregullime imunitare ose sëmundje të palcës së eshtrave që shkaktojnë anemi mund të krijojnë inflamacion në sy.
• Medikamentet që shkaktojnë ose trajtojnë aneminë mund të kenë efekte toksike te sytë.
• Anemia drapërocitare, një çrregullim i trashëguar i gjakut, mund të shkaktojë mpiksje gjaku dhe rritje jonormale të enëve të gjakut në retinë.

A diagnostikohet anemia vetëm nga sytë?

Diagnostikimi i anemisë kërkon analiza gjaku për të matur përqendrimin e hemoglobinës, si dhe numrin, formën dhe madhësinë e qelizave të kuqe të gjakut.

Një kontroll i syve dhe ekzaminime të specializuara mund të zbulojnë ndryshimet e shkaktuara nga anemia. Megjithatë, këto ndryshime nuk janë specifike vetëm për aneminë dhe mund të shfaqen edhe te sëmundje të tjera, si diabeti.

Për këtë arsye, analiza e gjakut mbetet e domosdoshme për të konfirmuar aneminë.

A mund të rikuperohen dëmtimet dhe cilat janë trajtimet?

Ndryshimet dhe dëmtimet e syve të shkaktuara nga anemia mund të përmirësohen kur anemia trajtohet, sidomos nëse kapet herët.

Trajtimi i anemisë varet nga shkaku dhe mund të përfshijë:

• Suplemente ushqyese me hekur ose vitaminë B12
• Eritropoietinë, një medikament që stimulon prodhimin e qelizave të kuqe të gjakut
• Transfuzion gjaku
• Ndërhyrje kirurgjikale për ndalimin e gjakderdhjes në traktin tretës
• Trajtimin e sëmundjeve kronike, kancerit ose gjakderdhjeve

Pas fillimit të trajtimit, niveli i hemoglobinës dhe qelizave të kuqe do të monitorohet rregullisht. Gjithashtu do të nevojiten kontrolle periodike të syve për të parë nëse retinopatia po përmirësohet.

Në disa raste, mund të nevojitet trajtim specifik edhe për dëmtimet në sy, si syze korrigjuese, medikamente ose kirurgji.

Dëmtimi i përhershëm i syve

Ndonjëherë, anemia mund të shkaktojë humbje të përhershme të shikimit si pasojë e mpiksjeve të gjakut ose gjakderdhjes në sy dhe enët e gjakut të syrit. Këto ndryshime mund të mos korrigjohen. Është e rëndësishme të diskutoni prognozën me një mjek okulist.

Parandalimi

Mënyra më e mirë për të parandaluar retinopatinë anemike është të merrni masa për të shmangur zhvillimin e anemisë. Po ashtu, është e rëndësishme që anemia të trajtohet para se të shkaktojë dëmtime në sy.

Nëse keni faktorë rreziku për anemi, si kanceri ose përthithja e dobët e lëndëve ushqyese në zorrë, mund të keni nevojë për ndërhyrje mjekësore parandaluese. Nëse nuk keni anemi apo faktorë rreziku, mbajtja e një stili jetese të shëndetshëm është thelbësore.

Këshilla për parandalimin e dëmtimeve të syve nga anemia:

• Mos pini duhan.
• Konsumoni një dietë të balancuar që përfshin hekur dhe vitaminë B12.
• Nëse keni mungesa ushqyese, ndiqni rekomandimet mjekësore për suplementet.
• Trajtimi i anemisë mund të përfshijë transfuzione gjaku ose eritropoietinë.
• Kryeni kontrolle të rregullta mjekësore dhe ekzaminime të syve sipas rekomandimeve për moshën tuaj.

Specialistët për trajtimin e anemisë dhe syve

Nëse keni retinopati anemike ose probleme të syve të lidhura me aneminë, është e rëndësishme të konsultoheni me specialistë të syve. Gjithashtu mund të jetë e nevojshme të vizitoni një hematolog.

Specialistët që mund t’ju nevojiten përfshijnë:

• Mjeku i familjes: mbikëqyr kujdesin tuaj shëndetësor dhe koordinon trajtimin e përgjithshëm.
• Okulisti ose optometristi: kontrollon sytë, diagnostikon sëmundjet dhe monitoron përparimin e trajtimit.
• Hematologu: specialist i sëmundjeve të gjakut, i cili harton planin e trajtimit në rastet më të ndërlikuara.
• Dietologu i licencuar: ndihmon me plan ushqimor dhe suplemente për të korrigjuar mungesat ushqyese që mund të kontribuojnë në anemi.