Salmonela është një nga shkaqet më të rëndësishme të sëmundjeve që vijnë nga ushqimi në mbarë botën. Bakteret mund të jetojnë dhe të shkaktojnë infeksione te kafshët dhe njerëzit.

Ekspertët vlerësojnë se bakteret e salmonelës shkaktojnë rreth 1.35 milion sëmundje, 26,500 hospitalizime dhe 420 vdekje në Shtetet e Bashkuara çdo vit.

Si ndodh infektimi nga salmonela

Salmonela mund t’u transmetohet njerëzve përmes trajtimit dhe përgatitjes së papërshtatshme të ushqimit, si dhe nga personi te personi ose nga kafsha te njeriu. Zakonisht u transmetohet njerëzve duke ngrënë ushqime të kontaminuara me jashtëqitje kafshësh.

Shumë burime ushqimore mund të kontaminohen me salmonelë, veçanërisht nëse nuk janë gatuar siç duhet, qëndrojnë në nxehtësi për një kohë të gjatë ose janë ekspozuar ndaj baktereve nga një person i infektuar. Shpesh, ushqimi dhe uji i kontaminuar me salmonelë duken dhe erërojnë normalisht.

Mishi i pagatuar, prodhimet e detit dhe shpendët

Mënyra më e zakonshme për të marrë helmin nga salmonela është përmes konsumimit të ushqimit të kontaminuar me origjinë shtazore (vezë, mish, shpendë, peshk dhe qumësht). Ushqime të tjera si frutat dhe perimet mund të mbartin salmonelën nëse janë kontaminuar nga plehu organik.

Ju mund të sëmureni nëse mishi, prodhimet e detit dhe shpendët e kontaminuar nuk gatuhen siç duhet. Gatimi i ushqimeve në temperaturat e duhur mund të parandalojë salmonelën dhe të vrasë çdo mikrob të mundshëm.

Vezët e pagatuara

Bakteret e salmonelës mund të arrijnë në lëvozhgat e vezëve kur pulat i bëjnë ato ose kur vezët bien në kontakt me jashtëqitjet. Zakonisht, duke qenë se vezët lahen para se të mbërrijnë në dyqane, kjo nuk përbën problem. Megjithatë, salmonela mund të futet brenda vezëve kur veza formohet brenda pulës. Edhe pse është e rrallë, shmangia e ngrënies së vezëve të papërpunuara dhe gatimi i plotë i tyre mbetet i rëndësishëm.

Frutat dhe perimet

Frutat dhe perimet mund të kontaminohen me salmonelë përmes ujit ose tokës. Rreziku është më i ulët kur ato gatuhen, lahen, përgatiten dhe ruhen siç duhet. Është mirë t’i ruani prodhimet e freskëta larg mishit të gjallë, peshkut dhe shpendëve. Lëngjet e mishit të gjallë ose të shpendëve që mbeten në dërrasën e prerjes ose në sipërfaqet e kuzhinës dhe që prekin frutat dhe perimet, mund të rrisin gjithashtu rrezikun e salmonelës.

Mungesa e higjienës

Nëse keni salmonelë, po përjetoni diarre dhe nuk i lani duart, ju mund ta përhapni atë te të tjerët. Shmangni trajtimin e ushqimit derisa diarreja juaj të ndalojë. Larja e duarve pas përdorimit të tualetit, ndërrimit të pelenave ose asistimit të dikujt të sëmurë me diarre është thelbësore.

Zvarranikët dhe amfibët shtëpiakë

Zvarranikët si breshkat, hardhucat dhe gjarpërinjtë kanë veçanërisht gjasa të mbartin salmonelën sepse shpesh i mbajnë bakteret në traktet e tyre tretëse. Edhe kafshët shtëpiake që duken të shëndetshme mund të mbartin salmonelë. Rekomandohet t’i lani duart pasi të keni prekur zvarranikët ose mjediset e tyre (akuariumet, ujin dhe ushqimin).

Faktorët e rrezikut për salmonelën

Kushdo mund të preket nga një sëmundje që vjen nga ushqimi. Disa njerëz janë në rrezik më të lartë për t’u prekur nga salmonela, duke përfshirë ata me:

• Sisteme imunitare të dobësuara
• Sëmundje autoimune
• Diabet
• Transplante organesh
• Kancer
• HIV
• Shtatzëni
• Fëmijët nën 5 vjeç dhe të rriturit 65 vjeç e lart.
• Njerëzit që marrin medikamente që reduktojnë acidin e stomakut mund të jenë gjithashtu në rrezik më të lartë.

Salmonela shfaqet më shpesh gjatë verës (qershor, korrik dhe gusht). Temperaturat më të larta dhe ushqimet e pafoltohura rrisin shanset për rritjen e baktereve. Futini ushqimet në frigorifer brenda dy orëve, ose brenda një ore nëse temperatura jashtë është rreth 32°C ose më e lartë.

Simptomat e salmonelës

Simptomat e salmonelës mund të shfaqen nga gjashtë deri në 72 orë (zakonisht 12 deri në 36 orë) pas gëlltitjes dhe zgjasin nga dy deri në shtatë ditë. Simptomat e zakonshme përfshijnë:

• Ethe (pothuajse gjithmonë)

• Diarre (vjen papritur dhe mund të ketë gjak ose mukus)

• Dhimbje ose ngërçe barku

• Dhimbje koke

Shumica e njerëzve shërohen pa ndërhyrje mjekësore. Megjithatë, infeksioni nga salmonela mund të jetë më serioz te të moshuarit, foshnjat dhe njerëzit me gjendje kronike. Në raste të rralla dhe të rënda, ajo mund të shkaktojë dhimbje kyçesh, urinim të dhimbshëm dhe irritim të syve (sindroma Reiter).

Salmonela invazive, e cila prek rreth 8% të njerëzve me infeksion të konfirmuar, mund të shkaktojë infeksione në gjak (bakteremia), në cipën e trurit dhe të palcës kurrizore (meningjiti), si dhe në kocka (osteomieliti).

A është salmonela ngjitëse?

Një person i infektuar e përhap salmonelën përmes trajtimit të ushqimit dhe ndarjes së mjeteve të ngrënies ose ushqimit. Nëse një person prek një sipërfaqe me salmonelë dhe më pas i vendos duart në gojë, ai gjithashtu mund të infektohet. Mënyra më e zakonshme për t’u prekur nga salmonela është duke ngrënë ose pirë ushqim ose ujë që e përmban atë.

Sa zgjat salmonela?

Kohëzgjatja dhe ashpërsia e simptomave do të varen nga personi i infektuar dhe lloji i serotipit me të cilin është infektuar. Disa lloje shkaktojnë sëmundje të rënda, ndërsa të tjerë shkaktojnë simptoma të lehta.

Parandalimi i përhapjes së infeksionit

Parandalimi i salmonelës përfshin trajtimin e duhur të ushqimit (gatimin, përgatitjen dhe ruajtjen) dhe larjen e duarve. Qëndroni në shtëpi nëse jeni të sëmurë dhe mos gatuani apo përgatitni ushqim për të tjerët kur keni simptoma për të shmangur përhapjen e infeksionit. Parandaloni salmonelën duke gatuar ushqimet në temperaturat e duhur, duke shmangur mishin e shpendëve që është rozë brenda ose vezët e gatuara pak.