Ju mund të keni intolerancë ndaj glutenit nëse ndiheni keq pasi konsumoni gluten, një lloj proteine. Mund të ndiheni të lodhur, me të përziera ose të fryrë. Një emër tjetër për intolerancën ndaj glutenit është ndjeshmëria ndaj glutenit jo celiake (NCGS).

Çfarë është gluteni?

Gluteni është një proteinë që gjendet në grurë, elb, thekër dhe drithëra të tjerë. Ai ndodhet në shumë ushqime dhe pije të zakonshme, përfshirë makaronat, drithërat e mëngjesit dhe birrën. Gluteni mund të gjendet edhe në produkte si vitamina, kozmetikë dhe madje në disa medikamente.

A janë e njëjta gjë intoleranca ndaj glutenit dhe sëmundja celiake?

Intoleranca ndaj glutenit dhe sëmundja celiake janë të ndryshme. Personat me sëmundje celiake kanë një reagim autoimun ndaj glutenit. Kjo do të thotë se trupi i tyre përpiqet ta luftojë glutenin sikur të ishte një virus. Ky reagim shkakton inflamacion dhe dëmtim të traktit tretës. Sëmundja celiake është pasojë e një gjeni jonormal. Personat me sëmundje celiake kanë gjithashtu nivele të larta të disa antitrupave në gjak, të cilët janë substanca që luftojnë glutenin.

Ndjeshmëria ndaj glutenit dhe sëmundja celiake shkaktojnë shumë simptoma të ngjashme. Por personat me ndjeshmëri ndaj glutenit nuk kanë një gjen jonormal dhe as antitrupa në gjak.

A është intoleranca ndaj glutenit një alergji ndaj glutenit?

Intoleranca dhe alergjia ushqimore nuk janë e njëjta gjë. Një alergji ushqimore, si alergjia ndaj grurit, ndodh kur sistemi imunitar reagon tepër pasi konsumoni një ushqim të caktuar. Një alergji mund të shkaktojë kruarje, të vjella ose vështirësi në frymëmarrje. Intoleranca ndaj glutenit nuk është alergji ndaj glutenit.

Kush prekët nga intoleranca ndaj glutenit?

Çdokush mund të ketë intolerancë ndaj glutenit, edhe pse ajo është më e shpeshtë te gratë. Disa persona lindin me intolerancë ndaj glutenit, ndërsa të tjerë e zhvillojnë atë më vonë gjatë jetës.

Sa e shpeshtë është intoleranca ndaj glutenit?

Studimet tregojnë se rreth 6 për qind e popullsisë së Shteteve të Bashkuara ka intolerancë ndaj glutenit. Ajo është më e shpeshtë se sëmundja celiake, e cila prek rreth 1 për qind të popullsisë.

Simptomat dhe shkaqet

Çfarë e shkakton intolerancën ndaj glutenit?
Shkaqet e sakta të intolerancës ndaj glutenit nuk janë plotësisht të qarta. Disa studime tregojnë se personat mund të mos jenë të ndjeshëm ndaj vetë glutenit, por ndaj një karbohidrati të caktuar që gjendet në shumë ushqime. Trupi nuk e përthith siç duhet këtë karbohidrat. Ai mbetet në zorrë dhe fermentohet, duke shkaktuar shqetësime.

Studime të tjera sugjerojnë se gruri mund të ndikojë te shtresa mbrojtëse e traktit tretës te disa persona. Kjo shtresë zakonisht pengon bakteret të dalin nga zorrët. Por te personat me intolerancë ndaj glutenit, ajo mund të mos funksionojë siç duhet, duke lejuar bakteret të hyjnë në gjak ose në mëlçi dhe të shkaktojnë inflamacion.

Cilat janë simptomat e intolerancës ndaj glutenit?

Personat mund të përjetojnë simptomat e mëposhtme për disa orë ose ditë pasi konsumojnë gluten:

• Dhimbje barku
• Anemi
• Ankth
• Fryrje ose gazra
• Mjegullim mendor ose vështirësi në përqendrim
• Depresion
• Diarre ose kapsllëk
• Lodhje
• Dhimbje koke
• Dhimbje kyçesh
• Të përziera dhe të vjella
• Skuqje të lëkurës

Shumë persona me intolerancë ndaj glutenit kanë gjithashtu sindromën e zorrës së irrituar (IBS).

Diagnostikimi dhe testet

Si diagnostikohet intoleranca ndaj glutenit?
Mjeku shqyrton me kujdes simptomat dhe historinë tuaj mjekësore. Nëse dyshon për intolerancë ndaj glutenit, hapat e mëposhtëm ndiqen për të konfirmuar diagnozën:

Hapi 1: Ju ndiqni një dietë që përmban gluten për rreth gjashtë javë. Gjatë kësaj kohe, mjeku kryen analiza gjaku dhe teste të lëkurës për të përjashtuar alergjinë ndaj grurit ose sëmundjen celiake. Nuk ekziston një test specifik për intolerancën ndaj glutenit.

Hapi 2: Nëse nuk keni alergji ndaj grurit ose sëmundje celiake, mjeku do t’ju kërkojë të përjashtoni glutenin nga dieta për të paktën gjashtë javë. Mbani shënime të detajuara për simptomat gjatë kësaj periudhe dhe vini re se cilat simptoma, nëse ka, përmirësohen.

Hapi 3: Nëse simptomat përmirësohen gjatë dietës pa gluten, ju e rifutni gradualisht glutenin në dietë. Nëse simptomat rikthehen, ka shumë mundësi që të keni intolerancë ndaj glutenit.

Menaxhimi dhe trajtimi

Si trajtohet intoleranca ndaj glutenit?

Nuk ka shërim për intolerancën ndaj glutenit. Megjithatë, shumica e personave gjejnë lehtësim të simptomave duke ndjekur një dietë pa gluten. Ju duhet të punoni së bashku me mjekun dhe një dietolog për të planifikuar dietën tuaj.

Ju mund t’i kërkoni mjekut edhe për shtimin e probiotikëve në dietë. Probiotikët ndihmojnë në rritjen e baktereve të mira në zorrë dhe mund të ulin simptomat si fryrja, gazrat ose kapsllëku.

Disa studime sugjerojnë se marrja e disa enzimave mund të ndihmojë në tretjen e glutenit. Megjithatë, ekspertët ende po e studiojnë këtë trajtim. Flisni me mjekun para se të merrni enzima.

A ka rreziqe shëndetësore dieta pa gluten?
Studimet tregojnë se një dietë pa gluten mund të rrisë rrezikun për:

• Hiperglicemi ose diabet të tipit 2
• Mungesa ushqyese, si marrje e pamjaftueshme e fibrave

Ecuria dhe prognoza

Cila është ecuria e intolerancës ndaj glutenit?

Shumica e personave me intolerancë ndaj glutenit gjejnë lehtësim të simptomave me dietën e duhur. Zakonisht kërkohet menaxhim gjatë gjithë jetës. Simptomat priren të rikthehen nëse filloni të konsumoni sërish gluten.

Parandalimi

Si mund ta parandaloni intolerancën ndaj glutenit?

Nuk ka mënyrë për ta parandaluar intolerancën ndaj glutenit, por ka mënyra për të ulur simptomat. Flisni me mjekun për një plan trajtimi që funksionon për ju.

Të jetosh me intolerancë ndaj glutenit

Si mund ta bëni më të lehtë jetesën me intolerancë ndaj glutenit?

Ju mund ta menaxhoni intolerancën ndaj glutenit duke:

• Ngrënë një dietë me pak yndyrë dhe me shumë fibra
• Kryer analiza laboratorike të rregullta për të kontrolluar:
  • Aneminë
  • Kolesterolin e lartë
  • Mungesat e vitaminave dhe ushqyesve
• Mësuar se cilat ushqime, pije dhe përbërës përmbajnë gluten, në mënyrë që t’i shmangni
• Lexuar me kujdes etiketat e ushqimeve dhe pijeve

Çfarë duhet të bëni nëse ekspozoheni ndaj glutenit?

Gluteni gjendet në shumë ushqime, pije dhe produkte të tjera. Edhe nëse ndiqni një dietë pa gluten, mund të konsumoni pa dashje gluten ndonjëherë. Nëse përjetoni efekte anësore pas ekspozimit të rastësishëm ndaj glutenit, ju mund të:

• Pini shumë ujë për të ndihmuar trupin të pastrohet
• Hani vakte të vogla që nuk janë pikante ose të yndyrshme
• Provoni çaj xhenxhefili ose mente për të qetësuar stomakun e shqetësuar