Dy ditë pasi një tërmet me magnitudë 6.9 goditi vendlindjen e saj në Filipinet qendrore, Arguel Estalicas thotë se ende ndjen marramendje sa herë ngrihet në këmbë.

Ajo ndjesi rrotullimi, e shoqëruar me një sërë pasgoditjesh, e ka lënë 35-vjeçaren që punon si zyrtare turizmi, së bashku me shumë të mbijetuar të tjerë, tepër të frikësuar për t’u kthyer në shtëpitë e tyre dhe i ka detyruar të jetojnë përkohësisht në çadra.

Tërmeti goditi bregun verior të ishullit Cebu, një nga ishujt më të populluar të vendit, natën e 30 shtatorit dhe i zgjoi shumë njerëz nga gjumi.

Ai vrau të paktën 68 persona dhe plagosi më shumë se 500 të tjerë. Shtëpitë, godinat dhe kishat u shembën, ndërsa rrugët u çanë.

“Ende nuk e kam përpunuar dot atë që na ndodhi,” i thotë Estalicas BBC-së. “Jam e mbingarkuar nga gjithçka që kemi përjetuar këto dy ditë.”

35-vjeçarja jeton në qytetin Medellin, afër epiqendrës së tërmetit. Zyrtarët e emergjencës thonë se tërmeti ka zhvendosur gati 80,000 njerëz në Cebu dhe provincat përreth. Cebu është një qendër kryesore tregtare dhe transporti në Filipinet qendrore.

Ajo tregon se doli nga shtrati duke bërtitur kur ra tërmeti dhe vrapoi jashtë me familjen e saj.

Fjetën nën qiell të hapur, por kur filloi një shi i lehtë, Estalicas dhe familja e saj u mbështollën me qese plastike pasi nuk kishin mushama.

Fotot në rrjete sociale i tregonin ata të ulur në karrige plastike, të mbështjellë me qese plastike që ishin mjegulluar nga fryma e tyre.

Rreth 10 kilometra më tutje, në komunën San Remigio, edhe Lourenze Pareja e kaloi natën jashtë.

“Atje, nën qiellin e natës, qëndruam të lirë dhe me shumë besim me dritat tona të vogla, duke u mbështetur te burimet që kishim,” shkroi Pareja në Facebook. “Lutuni për ne, të gjithë.”

Kur toka filloi të dridhej, Pareja thotë se kapi telefonin dhe vrapoi në rrugë për të transmetuar drejtpërdrejt kaosin. Fqinjët me pizhamat e natës po linin shtëpitë, së bashku me fëmijët dhe kafshët e tyre.

“O Zot,” tha gazetari 25-vjeçar në transmetim, duke iu lutur Perëndisë dhe pa qenë në gjendje të thoshte shumë më tepër.

Ai thotë se kontrolloi qytetin fqinj Bogo dhe pa ndriçues diellorë që lëshonin një dritë të zbehtë mbi rrugë të mbuluara me gurë.

Ajo që dikur ishte një qytet plot jetë ishte kthyer në një qytet fantazmë.

Nevojiten ushqime, ujë dhe karburant

Filipinet janë të ndjeshme ndaj fatkeqësive natyrore. Ato ndodhen në një zonë gjeologjikisht të paqëndrueshme që quhet “Unaza e Zjarrit” për shkak të numrit të lartë të tërmeteve dhe vullkaneve.

Tërmeti në Cebu të martën është ndër më të fortët dhe më vdekjeprurësit në vitet e fundit. Në vitin 2013, një tërmet me magnitudë 7.2 në ishullin fqinj Bohol vrau mbi 200 njerëz dhe shkatërroi kisha shekullore.

Të enjten, ekipet e kërkim-shpëtimit po gërmonin në rrënoja, ndërsa autoritetet po përpiqeshin të shpërndanin ushqime, të rikthenin energjinë dhe komunikimet, si dhe të pastronin rrugët nga mbeturinat.

Ushtria filipinase ka dërguar trupa për të ndihmuar në ruajtjen e rendit gjatë përpjekjeve për ndihmë.

Megjithatë, nevojat bazë mbeten një shqetësim për shumë njerëz.

Fotografi Doods Demape vendosi të enjten të bënte një udhëtim katërorësh nga Medellin në kryeqytetin e provincës për të blerë furnizime, pasi asnjë supermarket nuk ishte i hapur.

Demape thotë se e pati të vështirë të gjente një pikë karburanti që nuk ishte e mbushur me radhë të gjata.

Shumica e rrugëve tani janë të kalueshme, kështu që furnizimet po vijnë nga qyteti. Por furnizimet e menjëhershme si uji dhe ushqimi, veçanërisht për fëmijët, ende mungojnë, i thotë ai BBC-së.

Në qytetin Bogo, epiqendra e tërmetit, raportet lokale tregojnë thasë me trupa të shtrirë në rrugë përpara spitaleve të improvizuara ku po trajtohen të plagosurit.

Tërmeti i kësaj jave ndodhi në mes të një sezoni të furishëm tajfunesh. Dy stuhi të njëpasnjëshme përmbytën pjesë të mëdha të vendit një javë më parë.

Përmbytjet e mëdha nga këto stuhi dhe shirat musonike të mëparshme kanë shkaktuar zemërim publik dhe kanë nxitur protesta në rrugë.

Cebu është veçanërisht e rrezikuar nga tajfunet sepse ndodhet në rrugën që ndjekin stuhitë që formohen mbi Oqeanin Paqësor.

Rajoni verior i ishullit, epiqendra e tërmetit të së martës, u godit nga Super Tajfuni Haiyan në vitin 2013. Ajo stuhi vrau mbi 6,000 njerëz në të gjithë rajonin qendror.

Ndër ndërtesat e shumta të dëmtuara nga tërmeti i së martës ishte edhe një qendër strehimi për të mbijetuarit e Haiyanit.

Pavarësisht sfidave të tanishme, banorët e Cebu-t si znj. Estalicas dhe Pareja janë shpresëplotë se do të mund të mbijetojnë edhe këtë herë, ashtu siç ia dolën pas Haiyanit dhe fatkeqësive të tjera të mëparshme.

Ata thonë se të mbijetuarit po ndihmojnë njëri-tjetrin, atë që filipinasit e quajnë “bayanihan” ose fryma e bashkësisë.

Lutja ime e vetme është që ndihma të mos vonohet dhe që komunat fqinje të mos lihen jashtë përpjekjeve për ndihmë, tha Pareja. /BBC/