Pas AlphaFold, modelit të Inteligjencës Artificiale të aftë për të deshifruar strukturën 3D të proteinave që i fitoi John Jumper, David Baker dhe Damis Hassabis Çmimin Nobel në Kimi për vitin 2024, kompania Google DeepMind prezanton një model të ri inteligjencës artificiale të quajtur AlphaGenome.
Është projektuar për të lexuar të ashtuquajturën materie e errët e ADN – grupin e sekuencave gjenetike që nuk kodojnë për proteinat, por që ndikojnë në aktivitetin e tyre.
Etiketuar gabimisht për një kohë të gjatë si ADN e padobishme, këto sekuenca misterioze përbëjnë shumicën dërmuese të ADN-së njerëzore, deri në nëntëdhjetë e tetë për qind.
Modeli AlphaGenome përshkruhet në një punim që ende nuk është shqyrtuar nga komuniteti shkencor.
“Pjesa koduese e gjenomit tonë, e përbërë nga rreth njëzet mijë gjene, tani është e njohur mirë”, tha për ANSA-n Giuseppe Novelli, një gjenetist pranë Universitetit Tor Vergata në Romë.
“Pjesa tjetër, nga ana tjetër, është jashtëzakonisht heterogjene: një pjesë përbëhet nga ADN përsëritëse, një tjetër përbëhet nga elementë lëvizës që mund të ndryshojnë pozicionin e tyre. Megjithatë, këto janë ende gjene, të vlerësuara në 60-63 mijë, të cilat, megjithatë, kodojnë për ARN-në molekula me një fije të vetme që lidhet me ADN-në. Duke pasur parasysh sasinë e tyre të madhe është shumë e rëndësishme të kemi një mjet si ky, i cili të paktën mund të tregojë se cilës familje i përkasin”, tha Novelli.
AlphaGenome mund të lexojë sekuenca të gjata të ARN-së, deri në një milion shkronja, dhe të bëjë mijëra parashikime rreth rolit të tyre dhe efekteve të mundshme të çdo mutacioni.
Në një shembull, studiuesit e udhëhequr nga Zhiga Avsec testuan modelin me mutacione të identifikuara te njerëzit me leukemi, dhe AlphaGenome ishte në gjendje të parashikonte me saktësi se mutacionet do të aktivizonin në mënyrë indirekte një gjen aty pranë që konsiderohet si një nga shkaqet më të zakonshme të këtij lloji të kancerit.
Megjithatë, inteligjenca artificiale është ende e kufizuar sepse është trajnuar vetëm me të dhëna nga njerëzit dhe minjtë, dhe ka vështirësi nëse mutacionet ndryshojnë gjenet e vendosura shumë larg.
