Gurët në veshka kanë shumë shkaqe, nga gjenetika te disa medikamente të caktuara. Por kërkimet kanë treguar gjithashtu se ata mund të ndikohen nga ajo që ju hani dhe pini.
Kjo do të thotë se personat që janë të prirur mund të përdorin dietën e tyre për të ndihmuar në parandalimin e rikthimit të kësaj gjendjeje.
Si e dini nëse keni gurë në veshka?
“Shumica e njerëzve që kanë gurë në veshka i bartin ata pa e kuptuar,” shpjegon Dr. Ivo Dukic, kirurg urolog në University Hospitals Birmingham NHS Foundation Trust.
“Gurët e vegjël mund të qëndrojnë qetësisht në veshkë dhe mund të mos ketë asnjë shenjë që diçka nuk është në rregull.”
Mjekët shpesh gjejnë këta “gurë të heshtur” rastësisht, gjatë ultrazërit ose CT skaneve që bëhen për arsye të tjera.
“Me kalimin e kohës, disa gurë rriten ose lëvizin dhe shkaktojnë simptomat tipike si dhimbje e fortë në anë, gjak në urinë ose infeksione të përsëritura të traktit urinar,” thotë Dukic.
Dhimbja “zakonisht shkon drejt pjesës së përparme të barkut dhe mund të shoqërohet me nevojën për të urinuar më shpesh dhe nxitimin për në tualet.
Trajtimi mjekësor nevojitet vetëm nëse ata rriten, shkaktojnë dhimbje ose infeksione të traktit urinar, ose rrezikojnë veshkën duke bllokuar sistemin e drenazhit.”
Ndryshimi kryesor që duhet bërë
“Faktori kryesor i rrezikut për të pasur gurë në veshka është të mos pini mjaftueshëm ujë ose lëngje,” thotë Dukic.
Thelbi është se sa më pak ujë të pini çdo ditë, aq më të mëdha janë shanset për të pasur gurë në veshka.
Dukic shpjegon se personat që janë të prirur duhet të sigurojnë që të pijnë 2–2.5 litra ujë çdo ditë, përveç lëngjeve që marrin nga ushqimi dhe pijet e tjera.
Ushqimet që mund të ndihmojnë në reduktimin e rrezikut
“Ekspertët dhe studimet nuk bien dakord për ushqimet që mund të formojnë lloje të ndryshme gurësh, dhe ka shumë pak prova të kontrolluara mbi dietat dhe gurët në veshka,” thotë Dukic.
Por disa ushqime dihet se ndryshojnë përbërjen e urinës, duke rritur koncentrimin e mineraleve që formojnë gurë ose duke ulur substancat që ndihmojnë në parandalimin e tyre.
Kështu, konsumimi i shpeshtë i disa ushqimeve të veçanta mund të rrisë shanset për gurë në veshka.
Ushqime me oksalat të lartë
“Lloji më i zakonshëm i gurëve në veshka është guri i kalcium-oksalatit. Për personat e prirur ndaj tyre, ulja e konsumit të ushqimeve të pasura me oksalat – një përbërës natyral që gjendet tek bimët – mund të jetë vendimtare. Ushqime të tilla përfshijnë spinaqin, rabarbarin, bajamet dhe disa arra të tjera, disa patate dhe fasule.”
Dukic thotë se mund të ndihmojë nëse reduktoni oksalatin në më pak se 100 mg në ditë nëse vuani nga këta gurë.
Ushqime të pasura me kripë
“Një dietë e lartë në kripë – mbi 6 g në ditë – është një faktor i madh rreziku.”
Kripa përmban shumë natrium, dhe teprica e saj bën që veshkat të sekretojnë më shumë kalcium në urinë.
“Kjo përqendrim i lartë i kalciumit në urinë rrit ndjeshëm rrezikun për formimin e gurëve të bazuar në kalcium,” thotë Dukic.
Vlen të kontrolloni ushqimet e përpunuara dhe fast food: “Supat në konservë dhe mishi i konservuar shpesh përmbajnë shumë natrium.”
Një dietë e pasur me proteinë shtazore
“Sasia e lartë e proteinave shtazore mund të rrisë rrezikun e gurëve të kalciumit dhe të acidit urik. Ajo rrit nivelet e kalciumit dhe acidit urik në urinë, duke ulur nivelet e citratit, një substancë që ndihmon në parandalimin e gurëve.”
Kjo vlen për të gjitha llojet e proteinave shtazore, përfshirë mishin e kuq, pulën, vezët dhe peshkun. Dukic këshillon të kufizoni konsumimin e proteinave shtazore në 40–50 g në ditë nëse shpesh keni gurë në veshka.
Ushqime që mund të ndihmojnë mbrojtjen e veshkave
Ushqime të pasura me kalcium
Për shkak se shumica e gurëve janë prej kalciumi, ka konfuzion nëse duhet të hani shumë kalcium.
“Një besim i zakonshëm është se duhet të shmangni kalciumin, por e kundërta është e vërtetë. Kalciumi është mbrojtës,” thotë Dukic, pasi ndalon që oksalatet të absorbohen në gjak dhe të kalojnë në urinë.
“Është më mirë ta merrni kalciumin nga ushqimet (si bulmetrat ose ushqimet e fortifikuara) sesa nga suplementet, të cilat janë lidhur me rrezik më të lartë për gurë nëse nuk merren si duhet me vakte.”
Frutat dhe perimet
“Një dietë me shumë fruta dhe fibra ul rrezikun për t’u hospitalizuar me gurë në veshka. Përgjithësisht, ne rekomandojmë pesë porcione fruta dhe perime në ditë.
Gjithashtu, shtimi i lëngut të limonit ose limës në ushqim ose pije mendohet të jetë i dobishëm, pasi përmban citrat, një inhibitor natyral i gurëve.”
NHS sugjeron të shtoni 60 ml lëng për çdo litër uji.
A duhet burrat të jenë veçanërisht të kujdesshëm?
“Burrat kanë dy deri në tre herë më shumë gjasa të zhvillojnë gurë në veshka gjatë jetës së tyre,” thotë Dukic.
“Burrat zakonisht konsumojnë më shumë proteina shtazore dhe kripë. Megjithatë, rreziku i tyre i rritur ndikohet gjithashtu nga biologjia dhe gjenetika.
Burrat janë më të prirur të zhvillojnë çrregullime metabolike si mbipesha dhe diabeti në moshë të re dhe sekretojnë më shumë kalcium dhe oksalat në urinë.
Një dietë e balancuar me konsum të lartë të lëngjeve është mbrojtja më e mirë kundër gurëve në veshka për të gjitha gjinitë.”
