Mos i kërko fëmijës të sillet si i rritur: Çfarë harrojmë kur presim “pjekuri” nga fëmijët?

“Duhet ta kuptosh që jam i lodhur.”

“Ti je i madh tash, duhet të sillesh më mirë.”

“Mos qaj për gjëra kaq të vogla.”

“Pse nuk mund të sillesh si fëmijët e tjerë?”

Janë fjali që shumë fëmijë i dëgjojnë gjatë rritjes. Në sytë e të rriturve, ato mund të duken si përpjekje për t’i mësuar fëmijës përgjegjësi, sjellje të mirë apo vetëkontroll. Por shpesh harrojmë një gjë të rëndësishme: fëmija nuk është një i rritur në përmasa më të vogla.

Ai ende po mëson si t’i kuptojë emocionet, si t’i shprehë ato dhe si të përballet me zhgënjimin, pritjen, refuzimin apo konfliktin.

Fëmija nuk ka ende të njëjtin kontroll emocional si një i rritur

Kur një fëmijë shpërthen në të qara sepse nuk mori atë që dëshironte, mund të jetë e lehtë të mendojmë se “po bën naze”. Por për fëmijën, një zhgënjim i vogël mund të ndihet shumë i madh.

Aftësia për të kontrolluar emocionet zhvillohet gradualisht. Prandaj, në vend që t’i kërkojmë të mos ndiejë, të mos qajë apo të “sillet si i madh”, mund ta ndihmojmë të kuptojë atë që po përjeton.

“E di që je i mërzitur sepse nuk mund ta marrësh atë lodër. Është në rregull të jesh i mërzitur, por nuk mund të godasësh.”

Kështu, fëmija mëson njëkohësisht se emocionet janë të pranueshme, ndërsa jo çdo sjellje është e pranueshme.

Kur fëmija detyrohet të “rritet” shumë shpejt

Një tjetër problem shfaqet kur fëmijës i kërkohet të mbajë përgjegjësi emocionale që i takojnë të rriturve.

“Mos e shqetëso mamin, ajo ka mjaft probleme.”

“Duhet të jesh i fortë për babin.”

“Ti je fëmija i madh, duhet të kujdesesh për motrën.”

Fëmijët mund të kenë përgjegjësi të përshtatshme për moshën e tyre, por nuk duhet të ndihen përgjegjës për emocionet, problemet apo mirëqenien emocionale të prindërve.

Fëmija ka nevojë për kufij, jo për kërkesa të pamundura

Të mos i kërkosh fëmijës të sillet si i rritur nuk do të thotë ta lejosh të bëjë çfarë të dëshirojë.

Fëmijët kanë nevojë për rregulla, kufij dhe pasoja të përshtatshme për moshën. Por mënyra se si vendosen këto kufij ka rëndësi.

Në vend të “Ti je mjaftueshëm i madh për ta ditur këtë”, mund të themi:

“E di që është e vështirë të presësh, por tani është radha e dikujt tjetër.”

Në vend të “Mos bëj skena”, mund të themi:

“Je shumë i zemëruar. Mund të qash, por nuk mund të bërtasësh në fytyrën e dikujt.”

Në vend të “Sillu si i madh”, mund të themi:

“Po të mësoj si ta zgjidhim këtë situatë.”

Fëmija nuk mëson vetëkontroll duke u turpëruar për emocionet e tij. E mëson duke pasur një të rritur që e ndihmon ta zhvillojë atë.

Fëmijëria nuk duhet të jetë një provë për t’u bërë i rritur sa më shpejt

Ndonjëherë, nga lodhja, stresi apo presioni i përditshëm, prindërit harrojnë se sa shumë gjëra janë të reja për një fëmijë.

Ai nuk di ende gjithmonë të presë.

Nuk di gjithmonë të humbasë.

Nuk di gjithmonë të shpjegojë pse është i zemëruar.

Nuk di gjithmonë të qetësohet vetë.

Dhe kjo nuk do të thotë se po dështon.

Do të thotë se është fëmijë.

Detyra e të rriturit nuk është ta detyrojë fëmijën të sillet si një i rritur, por ta udhëheqë atë gradualisht drejt aftësive që do t’i ketë kur të rritet.

Sepse fëmijët nuk kanë nevojë të rriten më shpejt.

Kanë nevojë për të rritur që t’i ndihmojnë të rriten mirë.