“Çfarë mund ta bësh sot, mos e lër për nesër”, thotë një fjalë e urtë e njohur. Megjithatë, për shumë njerëz, detyrat e ditës shpesh shtyhen për nesër, javën tjetër apo edhe më vonë. Edhe pse jemi të vetëdijshëm se kjo sjellje mund të ketë pasoja negative, zvarritja mbetet një zakon i zakonshëm.
Sipas psikoterapeutëve, njerëzit priren të shmangin aktivitetet që u duken të lodhshme, të mërzitshme ose emocionalisht të pakëndshme. Në vend që të përballen me to, ata zgjedhin të ruajnë rehatinë e momentit, duke i lënë detyrat për më vonë.
Kjo mund të përfshijë punë të zakonshme, si pastrimi i shtëpisë, larja e enëve apo blerjet, por edhe angazhime më të rëndësishme, si mësimi, aktiviteti fizik, projektet profesionale apo vizitat te mjeku. Edhe pse shtyrja e herëpashershme është normale, ajo bëhet problem kur shndërrohet në një model të vazhdueshëm sjelljeje që ndikon në jetën e përditshme.
Ekspertët shpjegojnë se zvarritja nuk lidhet gjithmonë me mungesën e organizimit. Shpesh ajo është një mënyrë për të shmangur emocionet e pakëndshme, si stresi, ankthi apo mërzia që lidhen me një detyrë të caktuar.
Shtyrja e punës krijon një ndjenjë të menjëhershme lehtësimi, por kjo zgjat pak. Me kalimin e kohës, detyrat grumbullohen, afatet afrohen dhe rriten ndjenja e fajit, presioni dhe stresi.
Zvarritja shpesh lidhet me tolerancë të ulët ndaj zhgënjimit. Disa njerëz presin që çdo detyrë të jetë e lehtë ose interesante dhe, kur kjo nuk ndodh, e shtyjnë për më vonë.
Në këtë sjellje ndikojnë edhe faktorë të tjerë, si perfeksionizmi, frika nga dështimi ose kritika, mungesa e vetëbesimit dhe pasiviteti. Përpjekja për t’i bërë gjërat në mënyrë të përsosur mund të bëhet pengesë për t’i nisur ato.
Pasojat nuk kufizohen vetëm te stresi. Zvarritja e vazhdueshme mund të ndikojë në performancën në punë ose në shkollë, në marrëdhëniet me të tjerët dhe në reputacionin profesional. Për këtë arsye, specialistët theksojnë se jo çdo gjë duhet të jetë e përsosur dhe se, në shumë raste, “mjaft mirë” është vërtet mjaft.
Një tjetër faktor që ndikon në produktivitet është edhe mjedisi ku punohet. Ndonjëherë mjafton të ndryshohet hapësira e punës ose të zgjidhet një ambient me më pak shpërqendrime, si biblioteka apo zyra.
Për të kapërcyer këtë zakon, ekspertët rekomandojnë të mendoni jo vetëm për pasojat e shtyrjes së një detyre, por edhe për përfitimet që sjell përfundimi i saj. Me kalimin e kohës, ndjenja e kënaqësisë pas kryerjes së një pune mund të shndërrohet në një motivim të fortë për të vazhduar.
Po ashtu, shoqërimi me njerëz të organizuar dhe të disiplinuar mund të ndihmojë në krijimin e zakoneve më të mira. Në fund, është e rëndësishme t’ia falni vetes kohën e humbur dhe të mos mbeteni të bllokuar te vetëkritika. Pranimi se jo çdo gjë duhet të jetë e përsosur dhe përballja me frikën nga dështimi mund të jenë hapat e parë drejt ndryshimit.
