Të gjithë përjetojnë ulje dhe ngritje në jetë. Por ato nuk krahasohen me ndryshimet dramatike në humor, energji dhe nivel aktiviteti që shoqërojnë çrregullimin bipolar.

Ky çrregullim i shëndetit mendor prek rreth 2.8% të të rriturve në Shtetet e Bashkuara, por shpesh keqkuptohet. Sipas një sondazhi me të rritur amerikanë të moshës 18 deri 60 vjeç që vuajnë nga çrregullimi bipolar i tipit I, 81% e tyre pranuan se ndihen sikur askush nuk e kupton çfarë po kalojnë.

Është e rëndësishme të dini si të identifikoni llojet e ndryshme të çrregullimit bipolar, si tek vetja ashtu edhe tek një person i afërt. Kjo sepse, me trajtim të duhur, personat me çrregullim bipolar mund të jetojnë një jetë të plotë dhe të suksesshme.

Gjithçka fillon me njohjen e fakteve. Më poshtë janë 6 gjëra të rëndësishme që duhet të dini rreth këtij çrregullimi, sipas ekspertëve:

1. Çrregullimi bipolar mund të jetë gjenetik

“Shumë njerëz nuk e dinë që çrregullimi bipolar mund të trashëgohet në familje,” thotë Dr. Faisal Tai, psikiatër i certifikuar dhe president i Psychiatry of Texas si dhe CEO i PsychPlus.
Sipas të dhënave, personat me disa gjene të caktuara mund të kenë më shumë gjasa të zhvillojnë çrregullim bipolar, shpjegon ai.

Në fakt, çrregullimi bipolar është një nga çrregullimet mendore me nivelin më të lartë të trashëgueshmërisë. Përjetimi i keqtrajtimit gjatë fëmijërisë është gjithashtu një faktor tjetër i mundshëm për zhvillimin e çrregullimit bipolar më vonë në jetë, veçanërisht kur përfshin abuzim emocional ose neglizhencë.

2. Luhatjet e humorit nuk janë të vetmet shenja

Shenja më e njohur e çrregullimit bipolar janë luhatjet ekstreme të humorit. Një person mund të përjetojë një periudhë depresioni me ndjenja të zgjatura trishtimi ose pashprese dhe më pas të kalojë në një gjendje manie, ku ndihen të ekzaltuar dhe euforik në një mënyrë që ndërhyn në funksionimin normal.

Por, siç thekson Dr. Tai, çrregullimi bipolar ka edhe simptoma të tjera, përtej luhatjeve të humorit:

“Mund të përfshijë shqetësim të brendshëm dhe sjellje impulsive,” thotë ai.

Shembuj të sjelljes impulsive përfshijnë:

• shpenzime të tepruara,
  
• përdorim të substancave,
  
• dhe hiperseksualitet.
  

Simptomat mund të paraqiten ndryshe te persona të ndryshëm. Për shembull, një person mund të bëjë blerje të pakontrolluara gjatë një faze manie, ndërsa një tjetër mund të merret me lojëra fati — thotë Dr. Debra M. Kawahara, dekane akademike dhe profesoreshë e nderuar në California School of Professional Psychology në Alliant International University.

Gjatë fazës depresive, një person me çrregullim bipolar mund të ketë mungesë energjie ose të mos arrijë të ngrihet nga shtrati për ditë me radhë.

“Simptomat mund të jenë shumë të ndryshme,” thotë Dr. Kawahara,
por kanë një gjë të përbashkët:  sjelljet janë të përsëritura dhe nuk shpjegohen nga faktorë të jashtëm.

3. Ekzistojnë disa lloje të çrregullimit bipolar

Kur flitet për çrregullimin bipolar, shumica mendojnë për bipolarin e tipit I, por në fakt ka 3 lloje kryesore:

• Bipolar I
  Për të marrë këtë diagnozë, një person duhet të ketë kaluar një episod manik që zgjat të paktën 7 ditë, ose të ketë simptoma aq të rënda sa të kërkojnë ndërhyrje të menjëhershme mjekësore. Zakonisht, këta persona përjetojnë edhe episode depresive që zgjasin të paktën 2 javë.
  
• Bipolar II
  Në këtë variant, personi përjeton një formë më të lehtë të manisë që quhet hipomani, së bashku me episode të përsëritura depresive.
  
• Çrregullimi ciklotimik (Cyclothymic disorder)
  Ky lloj karakterizohet nga simptoma të përsëritura të hipomanisë dhe depresionit që janë më të lehta ose zgjasin më pak kohë.
  

4. Është në rregull të kërkoni një vlerësim

Nëse po përjetoni ndonjë simptomë të çrregullimit bipolar dhe nuk jeni të sigurt se çfarë po ndodh, është shumë e rëndësishme të konsultoheni me një profesionist të shëndetit.

Ky profesionist mund të jetë:

• psikiatër,
  
• psikolog,
  
• mjek i kujdesit parësor,
  
• ose punonjës social klinik i licencuar.
  

Secili prej tyre mund të bëjë një vlerësim diagnostikues për të përcaktuar nëse simptomat tuaja janë rezultat i një çrregullimi klinik, shpjegon Dr. Kawahara. Por ajo këshillon që fillimisht të vizitoni mjekun tuaj të zakonshëm, për të përjashtuar ndonjë problem fizik shëndetësor.

Çfarë të prisni nga një vlerësim?

Vlerësimi ndryshon sipas profesionistit, por zakonisht përfshin pyetje për:

• historikun familjar,
  
• kur kanë filluar simptomat,
  
• dhe, me lejen tuaj, mund të kontaktohen edhe persona që ju njohin nga shtëpia ose puna, për të krijuar një pamje më të plotë të sjelljes suaj.
  

Askush nuk duhet të ndihet në siklet për të kërkuar një vlerësim.

“Çdo herë që dikush vëren sjellje që po ndikojnë negativisht në jetën e tij, ai mund të konsultohet me një profesionist të shëndetit mendor,” thotë Dr. Kawahara.

Madje edhe një bisedë 10–15 minuta me një profesionist mund të jetë shumë e dobishme — mund të merrni më shumë informacion sesa mund të gjeni vetë.

5. Pa trajtim, çrregullimi bipolar mund të ndikojë negativisht në jetë

Nëse nuk trajtohet, çrregullimi bipolar mund të ndërhyjë rëndë në jetën e përditshme, thekson Dr. Kawahara.

Për shembull:

• shpenzimet e pakontrolluara ose lojërat e fatit gjatë një episodi manik mund të shkaktojnë dëme financiare.
  

Çrregullimi i patrajtuar mund të ndikojë:

• në marrëdhënie personale,
  
• në performancën në punë ose shkollë.
  

6. Nuk ekziston një plan trajtimi që i përshtatet të gjithëve

Nëse bëni një vlerësim dhe ju diagnostikojnë me çrregullim bipolar, hapi tjetër është trajtimi.

“Shumica e njerëzve me çrregullim bipolar mund të trajtohen me sukses,” thotë Dr. Tai.

Trajtimi për çrregullimin bipolar mund të marrë forma të ndryshme.
Ai mund të përfshijë:

• ilaçe,
  
• terapi me bisedë (psikoterapi),
  
• dhe ndryshime në stilin e jetesës, si për shembull aktiviteti fizik, shpjegon ai.
  

Trajtimi është individual, pra i përshtatur për secilin person.
Ajo që funksionon për një person me çrregullim bipolar, mund të mos jetë zgjidhja më e mirë për një tjetër.

“Çdo individ është unik dhe trajtimi do të varet nga simptomat që shfaqen dhe nga rrethanat në të cilat ata jetojnë,” shpjegon Dr. Kawahara.

Për ata që e kanë të vështirë ta pranojnë një diagnozë të çrregullimit bipolar, Dr. Kawahara këshillon ta shohin këtë çrregullim njësoj si një gjendje shëndetësore fizike, si për shembull diabeti.

“Nëse do të kishit një sëmundje fizike, do të shkonit te mjeku për të gjetur mënyrën më të mirë për ta trajtuar,” thotë ajo.

“E njëjta gjë vlen edhe për këtë rast.” /UnitedHealthcare/