Shtimi në peshë është një shqetësim i zakonshëm për shumë gra dhe jo gjithmonë lidhet vetëm me ngrënien e tepërt ose mungesën e aktivitetit fizik. Në shumë raste, ndryshimet hormonale, sëmundje të caktuara apo edhe medikamentet mund të ndikojnë në peshën trupore. Shtimi i kilogramëve mund të shfaqet gradualisht ose papritur dhe shpesh shoqërohet me grumbullim dhjami në zonën e barkut, fryrje apo ulje të masës muskulore.
Një nga shkaqet më të zakonshme është konsumimi i më shumë kalorive sesa trupi djeg gjatë ditës. Dietat e pasura me ushqime ultra të përpunuara, pije me shumë sheqer dhe produkte të pasura me yndyrna të ngopura favorizojnë marrjen e tepërt të kalorive. Në të njëjtën kohë, mungesa e aktivitetit fizik bën që organizmi të djegë më pak energji, duke çuar në shtim të peshës.
Një tjetër shkak i zakonshëm është hipotiroidizmi, një gjendje ku gjëndra tiroide prodhon më pak hormone sesa duhet. Kjo ngadalëson metabolizmin dhe mund të shkaktojë shtim në peshë, lodhje, ndjeshmëri ndaj të ftohtit dhe simptoma të tjera.
Sindroma e vezoreve policistike (PCOS) është gjithashtu një shkaktar i rëndësishëm. Çrregullimi hormonal shpesh shoqërohet me rezistencë ndaj insulinës, duke e bërë më të lehtë shtimin e peshës, veçanërisht në zonën e barkut, si edhe më të vështirë humbjen e saj. Megjithatë, jo të gjitha gratë me PCOS përjetojnë të njëjtat simptoma dhe trajtimi duhet të përshtatet sipas rastit.
Edhe periudha e perimenopauzës dhe menopauzës sjell ndryshime hormonale që ndikojnë në mënyrën se si trupi shpërndan yndyrën. Me uljen e niveleve të estrogjenit, shumë gra vënë re se dhjami zhvendoset nga ijet dhe kofshët drejt barkut, edhe nëse mënyra e të ushqyerit dhe aktiviteti fizik nuk kanë ndryshuar.
Stresi kronik mund të jetë një faktor tjetër i rëndësishëm. Nivelet e larta të kortizolit, hormoni i stresit, rrisin oreksin, ndikojnë në sheqerin në gjak dhe favorizojnë depozitimin e yndyrës, sidomos në zonën abdominale. Në raste të rralla, niveli i lartë i kortizolit mund të lidhet edhe me sindromën Cushing, një çrregullim që shkakton shtim të shpejtë në peshë, veçanërisht në fytyrë, bark dhe pjesën e sipërme të shpinës.
Shtimi i yndyrës në bark mund të jetë gjithashtu shenjë e sindromës metabolike, një grup gjendjesh që përfshin tension të lartë të gjakut, sheqer të lartë në gjak dhe çrregullime të yndyrnave në gjak. Kjo gjendje rrit rrezikun për sëmundje të zemrës, diabet të tipit 2 dhe goditje në tru, por shpesh mund të përmirësohet me ndryshime në stilin e jetesës.
Edhe disa medikamente mund të ndikojnë në shtimin e peshës. Antidepresivët, stabilizuesit e humorit, disa antipsikotikë, kortikosteroidet dhe disa metoda hormonale të kontracepsionit mund të ndryshojnë metabolizmin, të rrisin oreksin ose të shkaktojnë mbajtje të lëngjeve. Nëse shtimi në peshë fillon pas nisjes së një trajtimi të ri, është e rëndësishme të konsultoheni me mjekun dhe të mos ndërprisni medikamentin pa këshillë profesionale.
Megjithëse shtimi në peshë është i zakonshëm, ai nuk duhet të neglizhohet kur ndodh papritur, përparon shpejt ose shoqërohet me simptoma si lodhje e vazhdueshme, rënie e flokëve, çrregullime të ciklit menstrual ose ënjtje. Në këto raste, mjeku mund të rekomandojë analiza për funksionin e tiroides, nivelin e sheqerit në gjak, profilin e yndyrnave dhe, në raste të veçanta, vlerësimin e hormoneve.
Trajtimi varet nga shkaku. Për disa gra, ndryshimet në mënyrën e të ushqyerit dhe rritja e aktivitetit fizik janë të mjaftueshme. Në raste të tjera mund të nevojitet trajtim për hipotiroidizmin, rezistencën ndaj insulinës, PCOS, menopauzën ose gjendje të tjera hormonale. Prandaj, nëse shtimi në peshë është i pashpjegueshëm ose vazhdon pavarësisht një stili jetese të shëndetshëm, konsultimi me mjekun është hapi më i rëndësishëm për të zbuluar shkakun dhe për të zgjedhur trajtimin e duhur.
