Për çfarë përdoret soda e bukës

04 Dhj, 2025

S'ka komente

Soda e bukës, e quajtur edhe bikarbonat natriumi, është një pluhur i bardhë kristalor ose kokrriza pa erë, me shije pak të hidhur. Ajo është një lloj kripe.

Soda e bukës përdoret shpesh si shtesë ushqimore për të bërë që brumërat të fryhen. Mund të përdoret edhe në produkte për pastrim dhe produkte dentare.

Ndonjëherë përdoret edhe në mjekësi, si e gëlltitur për të qetësuar aciditetin në stomak ose e dhënë në mënyrë intravenoze për trajtimin e alkalozës metabolike.

Përbërësit e sodës së bukës

Soda e bukës përbëhet nga jone natriumi dhe jone bikarbonati.

Soda e bukës kundrejt pluhurit pjekës

Të dyja mund të krijojnë reaksionin kimik që i bën brumërat të fryhen, por nuk janë e njëjta gjë.

soda e bukës ka nevojë për një acid që të shkaktojë reaksionin
pluhuri pjekës përmban sodë buke dhe një acid të thatë (si krem tartar) dhe i duhet vetëm lagështia për të vepruar

Përdorimet dhe përfitimet e sodës së bukës

Administrata Amerikane e Ushqimit dhe Barnave (FDA) e konsideron sodën e bukës si të sigurt në përgjithësi si shtesë ushqimore, si antacid dhe si përbërës në pastat e dhëmbëve.

Edhe pse soda e bukës përdoret ndonjëherë në mjekësi, ka kërkime që bien ndesh për disa prej përdorimeve të saj.

Përdorimi në higjienën orale

Soda e bukës përdoret ndonjëherë si pastë dhëmbësh ose pluhur për pastrim. Ajo shërben si material gërryes i butë dhe besohet se është e sigurt për mishrat dhe mukozën e gojës.

Ajo neutralizon përbërjet acidike të substancave që njollosin dhëmbët, si p.sh. kromogjenet në çaj dhe verë, duke i bërë më pak të prirura për t’i njollosur.

Nuk ka efekt të drejtpërdrejtë kundër baktereve, por është e dobishme si pastruese sepse mund të shpërbëjë mukusin dhe të lirojë mbeturinat brenda gojës.

Mund të neutralizojë edhe acidet e prodhuara nga bakteret, gjë që mund të ndihmojë në parandalimin e prishjes së dhëmbëve.

Studime të ndryshme kanë treguar se shpëlarja me sodë buke mund të rrisë pH e pështymës, duke e bërë më pak acidike, dhe të ndihmojë në parandalimin e humbjes së mineraleve nga smalti i dhëmbëve.

Produkti dentar që përmban sodë buke mund të ndihmojë në heqjen e pllakës bakteriale dhe në uljen e rrezikut për kavitete.

Në disa studime është vënë re një reduktim i vogël i gjakosjes së mishrave kur përdorej sodë buke.

Urthi

Refluksi gastroezofageal mund të shkaktojë simptoma si urth, rikthim të ushqimit në gojë dhe shije acidi. Bikarbonati i natriumit është përbërës në disa antacide që përdoren për trajtimin e aciditetit.

Ai konsiderohet i efektshëm për lehtësimin e përkohshëm të urthit, por nuk duhet përdorur rregullisht pa këshillën e mjekut. Përdorimi afatgjatë mund të jetë i dëmshëm.

Antacidët me sodë buke shiten në formë tabletash ose pluhuri që shkrihet në ujë. Marka e njohur Alka Seltzer përfshin sodë buke në disa produkte të saj.

Masat paraprake kur përdorni antacide me sodë buke:

këshillohuni me mjekun, pasi antacidët mund të ndikojnë në përthithjen e disa ilaçeve dhe përmbajnë shumë natrium
merrini sipas udhëzimit të paketës
konsumojini një ose dy orë pas vakteve, me një gotë të plotë ujë
mos i merrni në bark shumë të mbushur
mos i përdorni më shumë se dy javë pa këshillën e mjekut
mos jepni sodë buke fëmijëve nën 12 vjeç pa udhëzim mjekësor

Përdorimi në sport

Përdorimi i sodës së bukës nga sportistët (i njohur si ngarkimi me sodë) është i diskutueshëm si në efektivitet ashtu edhe në siguri. Disa sportistë besojnë se marrja e saj para garave rrit performancën.

Ideja është se soda e bukës mund të krijojë një mjedis më alkalik në organizëm, gjë që teorikisht mund të ndihmojë në ushtrimet me intensitet të lartë dhe intervale.

Disa studime kanë treguar përmirësim të performancës, por ato studime shpesh kanë pasur mangësi si numër i vogël pjesëmarrësish ose mungesë grupi kontrolli.

Megjithatë shumë studime të tjera nuk kanë gjetur përfitime.

Doza më e përdorur në studime është rreth 300 mg për kg peshë trupore, që përmban shumë më tepër natrium sesa rekomandohet në ditë. Për shembull një sportist 70 kg do të konsumonte rreth 5700 mg natrium, shumë mbi kufirin ditor.

Kjo mund të ndikojë në tensionin e gjakut. Po ashtu ngarkimi me sodë buke ka lidhje me shqetësime të traktit tretës si diarre, që mund të bëhen serioze dhe të pengojnë performancën.

Duhet këshillë mjekësore para se të provohet.

Disa gjendje mjekësore

Bikarbonati i natriumit mund të jepet intravenoz nga profesionistët e shëndetit për trajtimin e acidozës metabolike, e cila ndodh në gjendje si:

sëmundje të rënda të veshkave
ketoacidozë nga diabeti ose alkooli
pamjaftueshmëri qarkullimi nga shoku ose dehidratimi
qarkullim i gjakut jashtë trupit
arrest kardiak
acidozë e rëndë laktike

Mund të përdoret edhe për:

diarre të rëndë me humbje të bikarbonatit
helmime nga disa ilaçe
helmim nga salicilatët ose metanoli
dëmtime të veshkave të shkaktuara nga shkatërrimi i qelizave të kuqe

Disa studime sugjerojnë se trajtimi me bikarbonat natriumi ose citrat natriumi mund të ngadalësojë përkeqësimin e sëmundjeve të veshkave, por duhen kërkime të tjera.

Ky trajtim duhet bërë vetëm nën mbikëqyrjen e mjekut.

Kush nuk duhet të përdorë sodë buke

Duhet këshillë mjekësore para përdorimit, sidomos nëse keni ose keni pasur:

tension të lartë
insuficiencë të zemrës
sëmundje të veshkave
gjakderdhje në stomak ose zorrë
alkalozë metabolike ose respiratore
kalcium të ulët
humbje të tepërt kloruri nga të vjellat ose nga aspirimi i vazhdueshëm i stomakut
rrezik për alkalozë nga diuretikët
gjendje që shkaktojnë mbajtje uji ose ënjtje