Dashuria për leximin hap dyert për aventura, mësimin e gjërave të reja dhe një mori aftësish të rëndësishme gjuhësore si zhvillimi i të folurit dhe pasurimi i fjalorit. Kalimi i kohës me libra krijon gjithashtu momente të veçanta për t’u lidhur emocionalisht me fëmijën tuaj dhe për të shijuar praninë e njëri-tjetrit.
Vetëm 10 deri në 15 minuta në ditë me një libër janë të mjaftueshme për të zgjuar kurreshtjen e të voglit tuaj. Lexoni më poshtë për këshillat më të mira se si ta nxitni dashurinë për letërsinë.
Filloni që në lindje
Leximi për foshnjën tuaj që në lindje i ndihmon ata të kenë një fillim të mbarë në jetë. Foshnjat mësojnë gjuhën nga të rriturit që u përsërisin dhe u lexojnë fjalë. Kur i lexoni të voglit tuaj, flisni për personazhet dhe objektet në libër apo për tingujt që nxjerrin kafshët. Dëgjimi i zërit tuaj ndihmon në krijimin e kuptimit për shkronjat dhe figurat që ata shohin.
Ndryshoni tonin e zërit, luani me intonacionin dhe përdorni zëra të ndryshëm për personazhe të ndryshëm, kjo e mban fëmijën të angazhuar dhe e bën tregimin më të gjallë!
Mbani mend: fëmijët mësojnë të duan librat shumë përpara se të mësojnë të lexojnë. Kalimi i kohës së bashku me libra tani do t’i ndihmojë të rriten me dashuri për leximin.
Jepni shembullin e një lexuesi të mirë
Është e rëndësishme që fëmijët të shohin leximin si diçka argëtuese dhe të këndshme, jo si një detyrë të vështirë. Dhe çfarë mënyre më të mirë për ta mësuar këtë sesa ta tregoni vetë?
Nëse fëmijët tuaj ju shohin duke lexuar shpesh, është më e mundshme që edhe ata të motivohen. Kjo gjithashtu ndihmon në largimin nga ekranet (telefonët, tabletët etj.).
Nëse ka kohë që nuk keni lexuar, shitësit e librave ose bibliotekarët mund të jenë udhërrëfyes të shkëlqyer për të zgjedhur librat më të përshtatshëm për ju dhe fëmijën tuaj. Edhe familjarët dhe miqtë janë burime të mira – pyetini për librat e preferuar të fëmijëve të tyre dhe përvojat e tyre gjatë leximit së bashku.
Mund ta merrni edhe fëmijën me vete për të zgjedhur libra – bëjeni një udhëtim të veçantë për të dy.
Ndërroni rolet në lexim
Ndërsa fëmija juaj rritet, ndërroni radhën në lexim me zë të lartë. Në fillim mund ta pyesni që të tregojë shkronjat dhe fjalët që njeh. Më pas mund të lexoni nga një fjali secili. Kur përparon, lexoni nga një faqe dhe më pas nga një kapitull secili.
Gjatë leximit, bëni pyetje si:
- “Çfarë mendon se do të ndodhë më pas?”
- “Pse mendon se elefanti e bëri atë gjë?”
Kjo kohë e kaluar duke lexuar me zë të lartë ndihmon në rritjen e besimit në të folur dhe përforcon njohuritë që fëmija ka fituar.
Dëgjojeni fëmijën tuaj
Ndërsa rritet, kushtojini vëmendje interesave të fëmijës. Nëse ka pasion për dinosaurët, për shembull, gjeni libra për fëmijë me atë tematikë. Kjo e ndihmon fëmijën të kuptojë që librat janë mjete për të mësuar më shumë për gjërat që e tërheqin.
Mos u shqetësoni nëse fëmija juaj nuk po lexon autorë si Achebe apo Dostojevski – gjëja më e rëndësishme është që po lexon. Edhe nëse lexon vetëm komikë, kjo është në rregull! Komikët dhe romanet grafike janë gjithashtu mundësi për lexim.
Mund ta inkurajoni me materiale të tjera, por nuk është e nevojshme ta shtyni nëse nuk është i gatshëm për to tani.
Krijoni një rutinë
Leximi si pjesë e përditshmërisë fillon duke e bërë zakon. Krijoni një moment të veçantë leximi para gjumit ose gjatë udhëtimit me transport publik.
Gjatë kësaj kohe, shmangni shpërqendrimet si celularët dhe televizori. Ky është momenti juaj i veçantë me njëri-tjetrin.
Një pjesë e të mësuarit për të dashur leximin është të jesh i rrethuar nga libra në shtëpi. Nëse është e mundur, filloni një koleksion të vogël librash për fëmijën. Nuk ka nevojë të jetë i madh – edhe një koleksion i vogël mund të bëjë shumë.
Shikoni gjithashtu në bibliotekën tuaj vendore për programe leximi apo orë përrallash. Këto aktivitete mund të jenë një mënyrë e shkëlqyer për fëmijën që të shijojë librat duke qenë shoqëror me të tjerët.
Mund të organizoni edhe një klub të vogël librash me miq dhe fëmijët e tyre.
Etapat e leximit
Çdo fëmijë është ndryshe, por më poshtë janë disa momente kyçe (etapa) që mund të vëreni ndërsa zhvillohen aftësitë e leximit:
Nga lindja deri në 18 muaj
- Kupton disa shprehje të thjeshta
- Shikon librat dhe përpiqet të kthejë faqet
- Imiton të folurin
- Rreth 1 vjeç mund të thotë një ose më shumë fjalë
18 muaj – 3 vjeç
- Fjalori rreth 250–350 fjalë në moshën 2 vjeç dhe 800–1000 fjalë në 3 vjeç
- I pëlqen të dëgjojë libra të njohur
- Thotë fraza të përsëritura nga një libër i preferuar
- Imiton tingujt e të rriturve
- Kërkon t’i lexohet
3 – 5 vjeç
- Njeh shkronja të njohura dhe përpiqet t’i shkruajë
- Mban librin siç duhet dhe kthen faqet
- Njeh fjalë që rimojnë
- Flet me fjali të plota dhe të qarta
- Mëson nga librat që i lexohen me zë të lartë
