Asciti është një ndërlikim i shpeshtë i sëmundjeve malinje abdominale, veçanërisht në stadet e avancuara të tyre. Prania e lëngut në kavitetin peritoneal te pacientët me karcinoma mund të pasqyrojë përhapjen e drejtpërdrejtë të tumorit, ndryshime hemodinamike, apo obstruksion të rrugëve limfatike. Njohja e tipit dhe karakteristikave të ascitit është e rëndësishme për vlerësimin klinik dhe përcaktimin e trajtimit.
- Asciti transudativ
• Ngjyra: I kthjellët, i verdhë i çelët.
• Tipar laboratorik: Gradienti serum-ascit i albuminës (SAAG) > 1.1 g/dL.
• Shkaqet: Cirroza hepatike e shoqëruar me karcinomë, obstruksion venoz (p.sh. nga metastaza), insuficiencë kardiake.
• Domethënia: Më tepër pasojë e ndryshimeve sistemike sesa përhapje direkte tumorale. - Asciti eksudativ (karcinomatozë peritoneale)
• Ngjyra: E verdhë e errët, e turbullt, nganjëherë me ngjyrë rozë.
• Tipar laboratorik: SAAG < 1.1 g/dL; proteinat > 2.5 g/dL; shpesh citologji pozitive për qeliza malinje.
• Shkaqet: Përhapja e drejtpërdrejtë e tumorit në peritoneum (kancer i vezoreve, pankreasit, stomakut, kolonit).
• Domethënia: Tregon përfshirje të përhapur tumorale të peritoneumit – prognozë e rënduar. - Asciti hemorragjik
• Ngjyra: E kuqe ose rozë.
• Shkaqet: Invazion vaskular nga tumori; më shpesh në kancerin pankreatik, stomakut ose vezoreve.
• Domethënia: Tregon agresivitet të sëmundjes dhe përfshirje vaskulare – shpesh shoqërohet me dhimbje abdominale. - Asciti limfatik (chylous ascites)
• Ngjyra: E bardhë qumështore.
• Tipar laboratorik: Trigliceride > 200 mg/dL në lëngun ascitik.
• Shkaqet: Obstruksion limfatik nga metastaza; më shpesh në limfoma, kancer të stomakut ose pankreasit.
• Domethënia: Tregon përfshirje të rrugëve limfatike dhe përparim të sëmundjes. - Asciti purulent (i infektuar)
• Ngjyra: E verdhë e turbullt ose jeshile.
• Shkaqet: Infeksion sekondar (p.sh. peritonit bakterial spontan), perforacion intestinal.
• Domethënia: Gjendje emergjente që kërkon ndërhyrje të menjëhershme – më e shpeshtë te pacientët me karcinomë të avancuar dhe imunitet të kompromentuar.
Konkluzion:
Ngjyra dhe karakteristikat laboratorike të ascitit përfaqësojnë një burim të rëndësishëm informacioni për natyrën dhe shkallën e avancimit të procesit malinj. Vlerësimi i kujdesshëm i ascitit – përfshirë ngjyrën, citologjinë dhe parametrat biokimikë – ndihmon në vendimmarrjen diagnostike dhe terapeutike, si dhe në parashikimin e prognozës.
Shkruar nga Dr. Agon Bislimi.
