Pse qëndron kaq këmbëngulëse teoria se SARS-CoV-2, virusi që shkaktoi Covid-19, doli nga një laborator në Kinë? Teoria duket se vazhdon kryesisht për shkak të disa rastësive masive.

Së pari, Wuhan-i është shtëpia e laboratorit kryesor të biosigurisë 4 të Kinës, Instituti i Virologjisë Wuhan (WIV).

Ajo, dhe dy laboratorë të tjerë në Wuhan, po bënin kërkime mbi coronavirus-et, disa prej tyre në lakuriqin e natës.

WIV renditi kodin gjenetik të paraardhësit më të afërt të njohur në lakuriqët e natës tek SARS-CoV-2, një virus i quajtur RatG13.

Sipas raportimeve të Inteligjencës Amerikane, tre persona nga stafi i WIV-së u sëmurën në nëntor të vitit 2019, pak para se të fillonte shpërthimi i njohur.

Raporti i Organizatës Botërore të Shëndetësisë (OBSH), duke u mbështetur në të dhënat e siguruara nga qeveria Kineze, paraqiti një përfundim tjetër.

Ai tha se programi i monitorimit të shëndetit të stafit në tre laboratorët në Wuhan nuk tregoi asnjë provë pozitive të testit të antitrupave, ose të dhëna të sëmundjeve të tipit Covid-19, në javët para dhjetorit 2019-ë.

Më në fund, ka një rastësi të tretë. Qendra Wuhan për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve, çelësi i parandalimit dhe zbulimit të virusit, zhvendosi laboratorin e saj në Wuhan më 2 dhjetor 2019.

Raporti i OBSH-së, i shkruar në bashkëpunim me zyrtarë kinezë, vë në dukje këtë fakt dhe thotë se mund të ishte përçarës për një nga operacionet e laboratorit. Ai gjithashtu vë në dukje se laboratori u zhvendos në një vend afër Tregut të Ushqimeve të Detit Huanan.

Kjo e fundit qendra ekzotike e tregtisë së kafshëve që mendohet të ketë luajtur një rol të madh në përhapjen e hershme të virusit.

Lëvizja ndodhi vetëm gjashtë ditë para se pacientit të parë t’i shfaqej simptoma e Covid-19, sipas rrëfimit të Kinës.

Këto tri rastësi mjaft të mëdha nxisin teorinë e rrjedhjeve laboratorike dhe nënkuptojnë se ajo nuk është zhdukur ende.

Por asnjë prej tyre nuk është provë e fortë ose madje bindëse se ka ndodhur një rrjedhje laboratori. Kjo provë mund të ekzistojë dhe të jetë super-klasifikuar brenda qeverisë që i zotëron ato.

Por meqenëse nuk është publike, nuk mund të supozojmë se ekziston për të konfirmuar një paragjykim se Kina po fsheh diçka të tmerrshme.

Gjasat që Kina po fsheh diçka nuk mund të lihet pas

Po ç’mund të themi për teorinë tjetër kryesore: që sëmundja u shfaq nga kafshët dhe u transmetua njerëzve në një proces natyror? Kjo “ide e përhapjes” është më e çrregullt dhe gjithashtu e vështirë për tu provuar përfundimisht.

Hetuesit e OBSH-së ndajnë përfundimin e shumicës së specialistëve në këtë fushë: se sëmundja ka shumë të ngjarë se ka ardhur nga lakuriqët e natës, përmes një specie tjetër, e njohur si një “kafshë ndërmjetëse” dhe më pas ka infektuar njerëzit.

Pse lakuriqët e natës? Një teori është se për shkak se ata hapin krahët shumë shpejt për të fluturuar, ata kanë një temperaturë mesatare të lartë të trupit.

Kur ne njerëzit marrim një virus, kemi ethe dhe trupi rrit temperaturën tonë pak për të vrarë ndërhyrësin. Viruset në lakuriqët e natës mësojnë të merren me një temperaturë më të lartë si standard.

Pra, nëse ato kalojnë te njerëzit, mbrojtja jonë themelore e ngritjes së temperaturës nuk funksionon. Kjo gjithashtu do të thotë që lakuriqët e natës janë një rezervuar i viruseve të fuqishëm që kanë mësuar të mbijetojnë.

Disa shkencëtarë mendojnë se është e mundur që SARS-CoV-2 të ketë kaluar nga lakuriqët e natës drejt njerëzve. Shumica e ekspertëve – dhe raporti i OBSH – ka dalë në përfundim se ai kaloi përmes një “kafshe ndërmjetëse”, një specie tjetër që ishte infektuar para se të kalonte virusin tek njerëzit.

Virusi më i afërt i lakuriqëve të natës që përafrohet me coronavirus-in e ri te njerëzit është virusi RatG13, të cilin WIV e gjeti. Shkencëtarët mendojnë se një mënyrë se mund të ishte bërë SARS-CoV-2 është përmes një “ngjarje ri kombinimi”.

Kjo është ajo ku një virus merr diçka nga një virus tjetër që takon: pak si të vendosësh rrota më të mira në një makinë. Mund të përmirësojë efektivitetin e virusit.

Kina po kontrollonte rregullisht 69 lloje kafshësh që kërkonin viruse të rralla, i tha OBSH-së, gjatë vitit 2019 dhe ka të ngjarë edhe më parë. Secila prej tyre – ose shumë specie të tjera që nuk janë testuar – mund të ketë qenë vendi ku një ngjarje ri kombinimi formoi SARS-CoV-2.

Teoria e Lab Leak sugjeron që virusi RatG13 mund të ishte shndërruar në SARS-CoV-2 përmes manipulimit të qëllimshëm njerëzor, i quajtur hulumtimi “fitimi i funksionit”.

Shkencëtarët e bëjnë këtë duke ndryshuar viruset në një laborator, për të mësuar më shumë se si viruset infektojnë dhe ndikojnë tek njerëzit.

Disa shkencëtarë thonë se atribuimi i ndryshimeve të virusit në hulumtimin “për të fituar funksion” është një shpjegim i lehtë që keqpërdoret shpesh për të shpjeguar çdo ndryshim në një virus që mund të ketë ndodhur përmes proceseve natyrore, komplekse. Këta shkencëtarë ulin rolin e saj në formimin e SARS-CoV-2.

Hapi i fundit në teorinë e kafshëve, i quajtur “transferimi zoonotik”, përfshin kafshën e infektuar që bie në kontakt me Pacientin Zero – njeriu i parë i njohur për tu infektuar.

Dyshimi i është drejtuar tregtisë të egër ekzotike të Kinës, të parregulluar. Disa shembuj të zhurmshëm të tregtisë së kafshëve u fotografuan në tregun e Ushqimeve të Detit Huanan, i cili rregullisht është shoqëruar me shpërthimin e virusit.

Raporti i OBSH-së arriti në përfundimin, megjithatë, se shumë nga rastet e para të njohura njerëzore në Wuhan nuk kishin asnjë kontakt me Huanan.

Gjurmimi i virusit tek kafsha ku u krijua për herë të parë është jashtëzakonisht e vështirë në një mjedis të hapur, lejues. Si dhe është më vështirë akoma në Kinë, ku një bollëk të dhënash të dobishme nuk i janë dorëzuar ekipit të OBSH-së nga qeveria kineze.

Çfarë ka urdhëruar Biden?

Këto çështje të gjitha e komplikojnë rishikimin e inteligjencës 90-ditore që Presidenti i SHBA-së Joe Biden ka urdhëruar.

Në njërën anë të argumentit ka një mori provash rrethanore dhe rastësi që tregojnë për një rrjedhje laboratori.

Në anën tjetër të argumentit, duke mbështetur transferimin ose përhapjen e virusit në natyrë, është mbizotërimi i gjerë i kërkimit shkencor mbi temën deri më tani. Megjithatë, gjithashtu është jashtëzakonisht pa përfundim.

Mes gjithë fajit, kundër-akuzave, dyshimeve dhe fshehjeve, një problem mbetet për ne njerëzit si specie. Ne me të vërtetë duhet të dimë se si dhe pse u krijua ky virus, kështu që ne mund ta ndalojmë atë të ndodhë përsëri.

Marrë dhe përshtatur nga CNN për Albanian Post.