Pre, Shk 26, 2021
Banner Top
Banner Top
Cilat janë simptomat, testimet dhe trajtimet e mundshme për monopauzë?

Shkruar nga: Dr. Valbone Blaku Specialiste e Mjekësisë Familjare, OML staf.

Menopauza është koha në jetën e një gruaje kur periudhat menstruale normale të saj janë ndalur për të paktën 12 muaj dhe ajo nuk mund të mbetet më shtatzënë.

Eshtë një pjesë e natyrshme e mplakjes së grave. Menopauza mund të ndodhë në çdo kohë pas moshës 35 vjeç, por mosha tipike e fillimit është në fund të viteve 40 deri në fillim të viteve 50 , mosha mesatare e fillimit tek gratë është 51 vjeç .

Gjatë viteve, hormonet FSH (hormonet folikulo stimuluese ), LH (hormonet luteinizuese), estradiol dhe progesteroni punojnë ne menyre ritmike çdo muaj për të zhvilluar dhe lëshuar një vezë nga vezoret (ovulojnë) dhe për të rregulluar periudhat menstruale ose mbështesin fillimin e shtatzanisë. Ndërsa afrohet menopauza, prodhimi ciklik i estradiolit dhe progesteronit nga vezoret zvogëlohet dhe bëhet më pak i qëndrueshëm.

Fillimi i procesit të menopauzës quhet tranzicioni i menopauzës ose perimenopauza. Mund të fillojë diku në vitet 40 të një gruaje, por mund të jetë më herët në fund të viteve tridhjetë. Eshtë një proces gradual dhe zakonisht duhen dy deri në pesë vjet për të përfunduar.

Gjatë perimenopauzës, nivelet e hormoneve mund të luhaten lartë deri në të ulëta nga një muaj në tjetrin, me periudha dhe ovulacioni të bëhet i parregullt. Një grua mund të ketë një periudhë dhe pastaj të shkojë për disa muaj para se të ketë një tjetër, dhe disa gra mund të zbulojnë se frekuenca dhe intensiteti i periudhave të tyre në të vërtetë rriten gjatë perimenopauzës.

Edhe pse priten parregullsi gjatë kalimit të menopauzës, një grua duhet të diskutojë të gjitha ndryshimet me mjekun e saj të kujdesit shëndetësor, në mënyrë që të sigurojë që simptomat të mos shkaktohen nga diçka tjetër përveç luhatjeve të hormoneve.

Gratë ne perimenopauzë gjithashtu duhet të mbajnë në mend se megjithëse eshte më pak e mundshme, dhe një grua në tranzicion ende mund të mbetet shtatzënë.Pasi te një grua menopauzale cikli është zhdukur për dymbëdhjetë muaj pa një periudhë atehere tranzicioni përgjithësisht konsiderohet i plotë dhe ajo hyn në post-menopauzë. Në këtë fazë, vezoret kanë ndaluar prodhimin e estradiolit dhe progesteronit, ato nuk jane më ovuluese dhe nuk mund të mbetet më shtatzënë. Edhe pse kjo është e gjitha pjesë normale e plakjes, ekzistojnë disa çështje shëndetësore që shoqërohen me menopauzën dhe fazën pas-menopauzës së jetës:

• Ulja e niveleve të estrogjenit mund të çojë në një rrezik të shtuar të osteoporozës.
• Ndryshimi i niveleve të estrogjenit gjithashtu mund të jetë një faktor kontribues për zhvillimin e sëmundjeve të zemrës.
• Indet e vaginës kanë tendencë të hollohen (atrofi), duke shkaktuar acarim kronik, thatësi vaginale dhe ndjeshmëri ndaj infeksionit.
• Ulja e nivelit të estrogjenit shoqërohet me ulje të prodhimit të kolagjenit dhe elastinës, dy proteina përgjegjëse për ruajtjen e integritetit të lëkurës. Ndërsa këto nivele ulen, lëkura bëhet më e hollë, më e thatë dhe më e ndjeshme ndaj dëmtimit.
• Menopauza ndodh natyrshëm ndërsa një grua plaket, por mund të ndodhë edhe për një sërë arsyesh të tjera.
• Menopauza kirurgjikale ndodh kur hiqen vezoret, siç është kanceri i vezores ose së bashku me një histerektomi. Për shkak se kjo heqje ndalon prodhimin e hormonit të vezores, mund të shkaktojë që simptomat e menopauzës të shfaqen menjëherë pas operacionit.
• Menopauza gjithashtu mund të ndodhë me ekspozim të tepruar ndaj rrezatimit ose kimioterapisë, çrregullimeve të gjëndrave të hipofizës, ose te gratë me shëndet shumë të dobët.
• Gratë që përjetojnë simptoma të menopauzës dhe parregullsi hormonale para moshës 40 vjeç, dikur u referohej se kishin “menopauzë të parakohshme”. Ata tani thuhet se kanë “dështim të parakohshëm të vezoreve” ose “insuficiencë primare të vezoreve”. Disa gra me këto kushte ende mund të mbeten shtatzënë.

Shenjat dhe simptomat

Trupi i një gruaje kalon nëpër disa ndryshime gjatë menopauzës. Disa nga shenjat dhe simptomat më të zakonshme të menopauzës ndodhin kur nivelet e estrogjenit fillojnë të bien. Gratë mund të përjetojnë: Nxehtësi , Ndryshimet në shpeshtësinë menstruale dhe intensitetin e rrjedhës (për të përfshirë periudha më të rënda ose më të shpeshta për disa),Djersitje natën, Lëvizjet e shpejta të humorit duke filluar nga depresioni deri në eufori, Ulje e epshit seksuale, Frekuenca e rritur ose kërkesa e papritur për të urinuar, Tharje vaginale që mund të shkaktojë dhimbje gjatë marrëdhënies seksuale ,Rritja e humbjes së eshtrave që mund të çojë në osteoporozë, Rrezik më i madh i sëmundjeve të zemrës (sepse nivelet e kolesterolit “të keq” të LDL në gjak mund të rriten)

Testet qe duhet te behen

Jo të gjitha gratë që kalojnë ose që kanë kaluar menopauzën do të bëjnë testimin laboratorik. Sidoqoftë, gratë me simptoma të menopauzës që mund të kenë dështim të parakohshëm të vezoreve ose që janë duke u vlerësuar për rrezikun e problemeve të tjera shëndetësore, të tilla si osteoporoza, mund të bejne një ose më shumë nga testet e mëposhtme: Hormonet stimuluese të folikulave (FSH): të mësoni nëse një grua po afron, po kalon, ose ka kaluar menopauzën; në përgjithësi, niveli i FSH rritet gjatë tranzicionit Estradioli: për të matur prodhimin e estrogjenit në vezore dhe për të vlerësuar nëse cikli menstrual është normal Testimi i funksionit tiroide ( T4 i lire dhe TSH): të testoni funksionin e gjëndrës tiroide, e cila mund të ngadalësohet me moshën, të ndikojë në menstruacion dhe të shkaktojë disa simptoma të ngjashme me ato që shihen me menopause Hormonet antimuleriane (AMH): për të parashikuar fillimin e menopauzës dhe / ose kur një grua shqetësohet për humbjen e lidhur me fertilitetin. Testet shtesë që mund të porositen përfshijnë: Profili i lipideve testohet për rritjen e triglicerideve dhe kolesterolit LDL (“të keq”) dhe uljen e kolesterolit HDL (“të mirë”) për të vlerësuar rrezikun që shoqëron sëmundjet kardiovaskulare. Numërimi i plotë i gjakut (CBC): për të përcaktuar përshtatshmërinë e numrit të qelizave të kuqe dhe të bardha të gjakut në gjak . Paneli gjithëpërfshirës metabolik (CMP): për të testuar funksionimin e mëlçisë dhe veshkave, veçanërisht kur merret parasysh terapi për zëvendësimin e hormoneve (HRT) Kontrolli i presionit të gjakut: të kontrollohet presioni i lartë i gjakut (hipertensioni) Ndërsa niveli i estrogjenit bie, kockat mund të sheshohen dhe pason osteoporoza prandaj testohet densiteti i kockave .

Trajtimi
Trajtimi për menopauzë normale ka qenë disi i diskutueshëm. Ndërsa simptomat e menopauzës natyrisht do të zvogëlohen me kalimin e kohës, ka strategji të përballimit që mund të konsiderohen për lehtësimin dhe menaxhimin e disa prej atyre më të bezdisshëm. Ndryshimet e stilit të jetës, përfshirë ngrënien e një diete të shëndetshme, marrjen e ushtrimeve të rregullta dhe ndalimin e duhanit, mund të jenë të dobishme. Shmangia e ushqimeve të caktuara pikante, kafeja ose çaji mund të minimizojnë efektet eafsheve të nxehta. Ekzistojnë pretendime se produkte qe mund të ofrojë një lehtësim, por si i tillë, ato nuk rregullohen nga FDA dhe as nuk janë treguar të jenë efektive mjekësore. Më tej, përdorimi i produkteve të tilla në të vërtetë mund të jetë më i dëmshëm duke përkeqësuar simptomat ose ndërhyrë në ilaçe të tjera. Gratë duhet të diskutojnë këtë me mjekun e tyre të kujdesit shëndetësor para se të marrin shtesa të tilla.

Gratë me simptoma të rënda dhe ato me menopauzë për shkak të operacionit ose ndonjë shkak tjetër që nuk lidhet me moshën, mund të zgjedhin terapinë e zëvendësimit të hormoneve (HRT; i quajtur edhe terapi hormonale menopauzale ose MHT) për të minimizuar simptomat shoqëruese. Në varësi të historisë dhe preferencave mjekësore të një gruaje, HRT përfshin marrjen e dozave orale të estrogjenit ose përdorimin e arna ose kremra transdermal dhe, për një grua me mitër (pa histerektomi), doza orale të progesteronit.Rreziqet që janë shoqëruar me HRT përfshijnë mpiksjen e gjakut, trombozën e venave të thella (DVT), kancerin e gjirit, kancerin e mitrës / endometrial dhe sëmundjet e zemrës. Estrogjeni i marrë vetëm e rrit rrezikun e kancerit të endometrit, kështu që shpesh merret me progestin, duke zvogëluar në masë të madhe rrezikun. Gratë duhet të diskutojnë mbi simptomat e tyre, strategjitë e përballimit dhe opsionet e trajtimit me mjekun e tyre të kujdesit shëndetësor për të bërë zgjedhjet që janë të përshtatshme për ta.

Të gjitha analizat e nevojshme laboratorike diagnostifikuese dhe për identifikim e hershëm të problemeve shëndetësore ju mund t’i realizoni me saktësi në Olive Medical & Laboratory, laboratorin më të mirë në vend.

0 Comments

Leave a Comment

Arkiva

Kategoritë